ငရုတ်သီးအစပ်စားသူများနှင့် မစားသူများ၏ ကွာခြားချက်များ

ငရုတ်သီးအစပ် စားသုံးသူများနှင့် မစားသူများအကြား

ကိုယ်ခန္ဓာတုံ့ပြန်မှု၊ အရသာခံယူနိုင်စွမ်းနှင့် ကိုယ်ရည်ကိုယ်သွေးအချို့တွင် ကွာခြားချက်များ ရှိနိုင်သည်ဟု လေ့လာချက်များတွင် ဖော်ပြထားသည်။

ငရုတ်သီးအစပ်၏ အဓိကဓာတ်မှာ ကပ်ဆိုင်စင် (capsaicin) ဖြစ်ပြီး ၎င်းသည် ကိုယ်ခန္ဓာရှိ TRPV1 receptor (အစပ်နှင့် နာကျင်မှု လက်ခံယူနစ်) များကို လှုံ့ဆော်သည်။

🔬 အဓိက ကွာခြားချက်များ

၁။ ကိုယ်ခန္ဓာ အလေ့အကျင့် (Physiological tolerance)

အစပ်စားလေ့ရှိသူများ

TRPV1 receptor များ တဖြည်းဖြည်း မထိခိုက်လွယ်တော့ဘဲ သည်းခံနိုင်စွမ်း တိုးလာသည်

အစပ်ကို နာကျင်မှုအဖြစ်သာ မခံစားတော့ဘဲ လက်ခံနိုင်သည်

မစားသူများ

receptor များ ပိုမို ထိခိုက်လွယ်

အစပ်ပမာဏတူညီသော်လည်း ပိုမို ပြင်းထန်စွာ နာကျင်မှု ခံစားရနိုင်သည်

၂။ အရသာနှင့် အာရုံခံယူနိုင်စွမ်း (Sensory perception)

စားသူများ

အစပ်အဆင့် ကွာခြားချက်များကို ပိုမို ခွဲခြားနိုင်

“စပ်တယ်” ဟုသာ မခံစားဘဲ အရသာတစိတ်အဖြစ် ခံစားနိုင်

မစားသူများ

အစပ်ကို နာကျင်မှုအဖြစ် ပိုမိုမြန်ဆန်စွာ ခံစားရနိုင်

အစပ်အဆင့် အသေးစိတ် ကွာခြားချက် ခွဲခြားရန် ခက်ခဲနိုင်

၃။ ကိုယ်ရည်ကိုယ်သွေး (Personality traits)

လေ့လာချက်အချို့တွင် —

ငရုတ်သီးအစပ် ကြိုက်သူများသည်

စိတ်လှုပ်ရှားမှုရှာဖွေသူ (sensation-seeker)

သို့မဟုတ် စွန့်စားလိုစိတ်ရှိသူများ ဖြစ်နိုင်ကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။

Roller coaster စီးရသကဲ့သို့ အန္တရာယ်နီးပါး အတွေ့အကြုံမှ စိတ်ကျေနပ်မှု ရရှိခြင်းနှင့် ဆင်တူသည်။

၄။ ကျန်းမာရေးနှင့် အလေ့အကျင့်

အစပ်စားသုံးမှုသည် ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ကလေးဘဝ အလေ့အကျင့်များနှင့် ဆက်နွယ်လေ့ရှိသည်

အချို့ လေ့လာချက်များတွင် နေ့စဉ် သို့မဟုတ် မကြာခဏ အစပ်စားသူများတွင် သေဆုံးနှုန်း နိမ့်နိုင်ကြောင်း ဆက်နွယ်ချက် တွေ့ရှိထားသော်လည်း အကြောင်းရင်း-အကျိုးဆက်ကို တိကျစွာ သက်သေမပြနိုင်သေးပါ

🧠 ကိုယ်ခန္ဓာ တုံ့ပြန်မှုများ

စားသူများ

အင်ဒိုဖင် (endorphin) ထုတ်လွှတ်မှုကြောင့် စိတ်လှုပ်ရှားမှုနှင့် ပျော်ရွှင်မှု ခံစားနိုင်

မစားသူများ

ချွေးထွက်ခြင်း

နှာရည်ယိုခြင်း

မျက်ရည်ယိုခြင်း

တခါတရံ ဝမ်းဗိုက် အနှောင့်အယှက်

🔎 အကျဉ်းချုပ်

ကွာခြားချက်၏ အဓိကအကြောင်းမှာ TRPV1 receptor ၏ သည်းခံနိုင်စွမ်း ဖြစ်သည်

ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ကိုယ်ပိုင်အလေ့အကျင့်များ သက်ရောက်မှုရှိသည်

အစပ်ကို နာကျင်မှုအဖြစ် ခံစားမလား၊ စိတ်လှုပ်ရှားဖွယ် အတွေ့အကြုံအဖြစ် ခံစားမလားဆိုသည်မှာ အလေ့အကျင့်နှင့် စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာအချက်များပေါ် မူတည်သည်။

"Endorphin ၏ သက်ရောက်မှုများ"

Endorphin (အင်ဒိုဖင်) သည် ကိုယ်ခန္ဓာအတွင်း သဘာဝအတိုင်း ထုတ်လုပ်သော peptide ဟော်မုန်းတမျိုးဖြစ်ပြီး ဦးနှောက်နှင့် အာရုံကြောစနစ်တွင် လုပ်ဆောင်သည်။ ၎င်းကို “natural painkiller” ဟု ခေါ်လေ့ရှိသည်။

🔬 အဓိက လုပ်ဆောင်ချက်များ

၁။ နာကျင်မှု လျှော့ချခြင်း

Endorphin သည် opioid receptor များနှင့် ပေါင်းစည်းကာ နာကျင်မှုသတင်းပို့မှုကို လျှော့ချပေးသည်

အားကစား၊ ပြင်းထန်လေ့ကျင့်ခန်း၊ ငရုတ်သီးအစပ် စားသုံးခြင်းတို့ကြောင့် ထုတ်လွှတ်မှု တိုးနိုင်သည်

၂။ စိတ်ပျော်ရွှင်မှု (Euphoria)

“Runner’s high” ဟု ခေါ်သော အခြေအနေသည် endorphin တိုးမြှင့်ထုတ်လွှတ်မှုနှင့် ဆက်နွယ်သည်

စိတ်ကျေနပ်မှု၊ စိတ်တည်ငြိမ်မှု ပိုမို ခံစားရစေနိုင်သည်

၃။ စိတ်ဖိစီးမှု လျှော့ချခြင်း

Stress response ကို လျှော့ချပေးနိုင်သည်

Cortisol သက်ရောက်မှုကို တစိတ်တပိုင်း တုံ့ပြန်ထိန်းညှိနိုင်သည်

၄။ စိတ်ခံစားမှု တည်ငြိမ်စေခြင်း

စိုးရိမ်ပူပန်မှု လျော့နည်းစေနိုင်သည်

စိတ်ဓာတ်ကျခြင်း အချို့တွင် အကျိုးရှိနိုင်သည်

🌶 အစပ်နှင့် Endorphin

ငရုတ်သီးအစပ် (capsaicin) သည် TRPV1 receptor များကို လှုံ့ဆော်၍

ကိုယ်ခန္ဓာသည် “နာကျင်မှု” အဖြစ် ခံယူသည်။

ထို့နောက် ကိုယ်ခန္ဓာက

နာကျင်မှုကို တုံ့ပြန်ကာ endorphin ထုတ်လွှတ်သည်။

ထိုအတွက် —

အစပ်စားသူများတွင်

ပူလောင်သလို ခံစားရသော်လည်း

နောက်တဆင့်တွင် ပျော်ရွှင်မှု ခံစားနိုင်သည်။

🧪 ဇီဝဓာတုအမြင် (အကျဉ်း)

β-endorphin သည် POMC (proopiomelanocortin) မှ ထုတ်ပေါ်သည်

μ-opioid receptor များနှင့် ချိတ်ဆက်သည်

Pain modulation pathway တွင် ပါဝင်သည်

⚖ သတိပြုရန်

Endorphin သည် စွဲလမ်းဆေးကဲ့သို့ မဟုတ်သော်လည်း

စိတ်လှုပ်ရှားဖွယ် အတွေ့အကြုံများကို ပြန်လည်ရှာဖွေလိုစိတ် ဖြစ်စေနိုင်သည်

အလွန်အကျွံ နာကျင်မှုလှုံ့ဆော်ခြင်းသည် ကိုယ်ခန္ဓာကို ထိခိုက်စေနိုင်သည်

🔎 အကျဉ်းချုပ်

Endorphin သည် —

သဘာဝ နာကျင်မှုလျှော့ဟော်မုန်း

စိတ်ပျော်ရွှင်မှု ဖန်တီးပေးသူ

စိတ်ဖိစီးမှု လျှော့ချကူညီသူဖြစ်သည်။

အစပ်စားခြင်း၊ လေ့ကျင့်ခန်း ပြုလုပ်ခြင်း၊ ရယ်မောခြင်းတို့သည် ၎င်း၏ ထုတ်လွှတ်မှုကို တိုးစေနိုင်သည်။

ဒေါက်တာတင့်ဆွေ