တို့စာ တို့စကား တို့တိုင်းပြည်

၁။ ဆရာခင်ဗျာ "တ"အသုံးအနှုန်းနဲ့ "တစ်"အသုံးအနှုန်း ဝေါဟာ​ရတွေ  ရှင်းပြပေးနိုင်မလားခင်ဗျ။ ဟာ ... စာပုဒ်ရေ ထောင်ဂဏန်းတင်ပြထားတယ်။ အဖြေစာလေးတခုတည်းနဲ့တော့ ဆင့်ပါးစပ် နှမ်းပက်သာဖြစ်လိမ့်မယ်။ စာတွေအားလုံးကို Blog မှာ တင်ထားတယ်။ သိချင်တာရှာရလည်း လွယ်ကူတယ်။ တ တစ် ဖြစ် ဖစ် မှာ မာ က ရ ဖတ် ဖက် တတ် တက် ပတ်သက် လဲ လည်း မဲ မယ့် တစ် အသုံးမှန်များ တ အသုံးမှန်အချို့ အများကြီး။ ၂။ ဘယ် နှ နှစ်လည်း နဲ့ ဘယ်နှစ် နှစ်လည်း  မှန်တဲ့ဟာပြောပေးပါ ဆရာ နှ နဲ့ နှစ် ကိုလည်း အခါ ၂၀ လောက်တော့ရှိပြီ။ Blog မှာ နှနဲ့ နှစ် လို့ရိုက်ရှာရင်း တွေ့ပါမယ်။ တို့စာ တို့စကား တို့တိုင်းပြည် မြန်မာနိုင်ငံသားတွေ ဘယ်မှာနေနေ မြန်မာစာမှန်အောင်ရေးတတ်စေရမည်။ https://burmese-spelling.blogspot.com/ ပါဒ = ကဗျာ၊ လင်္ကာတွင် အရေအတွက် သတ်မှတ်ထားသော စကားလုံးစု။ ဝစ်ရှင်နရီ မှာ တလုံးတပါဒ ကို သတ်ပုံမှန်အောင်ရေးမထားပါ။  ဗောင်းတော်ညိတ် စိတ်တော်သိ မင်းမြှောင်ကပ်ပါး  မင်းဧကရာဇ်က နှုတ်မှ တခွန်းတပါဒမျှ ဖွင့်ဟ မိန့်ကြားခြင်း မပြုရသေးမီ၊ ဦးခေါင်းတော်ကို အနည်းငယ် ညိတ် လိုက်ရုံမျှဖြင့် မင်းကြီး၏ စိတ်တော်တွင် မည်သို့ ရည်ရွယ်သည်၊ မည်သည်ကို အလိ...

ပုံကို ပို့ပေးသူ = လောဘ ဒေါသ မောဟ ကို ဘာဖြစ်လို့ ဝစ်စနှလုံးပေါက်နဲ့ရေးတာလဲမသိ။ ဖြစ်တတ်ကို တတ်ဖြစ်လို့ ၂ခါတောင် ရေး။ တင်လိုက်ဦးမယ်။ ကျေးဇူး။ သူ့အမှားကို ကြော်ငြာပေးရသလိုက ဖြစ်ဦးမယ်။ အမှားတွေကို ပုံနဲ့တွပြီးတင်ရတာ ခပ်လန့်လန့်။ တချို့က မှားနေလို့ မှားနေမှန်း တကယ်ကို မသိကြပါ။ ဆေးအတုလို့ရေးထားရင်လည်း ဘယ်မှာဝယ်ရမလဲလို့ မေးတဲ့သူ တကယ်ရှိတယ်။ အမှားနဲ့ အမှန်ကို ခွဲခြားပြထားလည်း ဘယ်ဟာက အမှန်လဲမေးသူတွေ တကယ်ရှိတယ်။ မကြာခဏတင်ပြပါတယ် ... တရားစာတွေတိုင်း မဟုတ်မမှန်နဲ့ ဆုံးမစာတွေဆိုတိုင်း အဟုတ်မမှတ်နဲ့ ဘုရားပုံပါတိုင်း အဟုတ်မမှတ်နဲ့ မြန်မာစာ၊ ရသ၊ ကဗျာ ဆိုတိုင်းလည်း သတ်ပုံ အကုန်မှန်တယ်မထင်နဲ့။ မှန်မှန်၊ မှားမှား လူကြည့်များရင် အထင်ကြီးခံရ၊ ပိုက်ဆံရ၊ ကုန်ရောင်းလို့ရ၊ လူရောင်းလို့ရ (ကန်တော့) ခေတ်ကြီး။ တချို့က မှားနေလို့ မှားနေမှန်း တကယ်ကို မသိကြပါ။ ဒေါက်တာတင့်ဆွေ

ကာတွန်းပါစာ = စီးနေကြ (ကျဖြစ်ရပါမည်) အိမ်ကဆိုင်ကယ် ... မေးခွန်းတခု = "စီးနေကျအိမ်က ဆိုင်ကယ်" လား၊ "အိမ်က စီးနေကျ ဆိုင်ကယ်" လားဗျ၊ အထားအသိုမှားနေသလိုပဲနော်။ ရှင်းပြပေးပါဦး။ ထောက်ပြသင့်တဲ့ အချက်အလက် ဖြစ်ပါတယ်။ ကာတွန်းပါစာအတိုင်းဆိုရင် အိမ်ကိုစီးသလို ထင်စေနိုင်တယ်။ ညက စကားစုကိုလည်း ညကပါသွားတယ် လို့ရေးမှသာ မှန်တယ်။ ဥပမာ ညတုန်းကတွေ့ရတဲ့ ကောင်မလေးတယောက်ပျောက်သွားလို့လိုက်ရှာနေတယ် ဒီသီချင်းမှာ ပျောက်သွားတဲ့ကောင်မလေးကို ညတုန်းကမှသာ တွေ့ဘူးတာ။ တွေ့မြင်နေကျ မဟုတ်။ ကာတွန်းပါစာအတိုင်းဆို ညက (ညတုန်းက၊ ညညမှာ) သာ စီးသလို ထင်စေနိုင်ပြန်ရော။ စာနဲ့ရေးတဲ့အခါ စကားပြောသလို၊ သီချင်းဆိုသလို - လေယူလေသိမ်း၊ အသံအနိမ့်အမြင့်၊ စကားစု အဖြတ်အတောက်၊ အတိုအရှည် ထည့်ရေးလို့မရတဲ့အတွက်  စာရေးတာက  သဒ္ဒါနည်းမကျ၊ ပန်ကျူယေးရှင်း ခေါ် ယတိဘေဒ ခေါ် ခြာတာ၊ ကွာတာ၊ ပုဒ်ထီးပုဒ်မ ထည့်တာတွေ စနစ်မကျရင် ဖတ်တဲ့သူတွေကို သို့လောသို့လော ဖြစ်စေနိုင်တယ်။ အရေးအသားမှာသာမကပါ စကားပြောသူ၊ သတင်းဖတ်သူ၊ အသံစာအုပ်ဖတ်သူတွေကလည်း  အသံထွက်၊ လေယူလေသိမ်၊  အသံအနိမ့်အမြင့်၊ အလေးအပင်၊ စကားစု အဖြတ်အတောက် စတာတွေ လိုအပ်တယ်။ ဒီလိုပညာကို အတွေ့...

၁။ ပုစွန်စာဘယ်လိုအပင်မျိုးလဲ ၂။ ပုစွန်စာရွက် အပင်ကို မြင်ဘူးချင်ပါတယ်။ ပန်းပွင့်နဲ့အပင် ဘေးမှာ တန်းစီပြီးပေါက်နေတဲ့အပင် ဖြစ်ပါတယ်။ အရွက်ချွန်ချွန်လေးတွေနဲ့ အစိမ်းရင့်ရောင်။ ကြော်စားပါတယ်။ အကြော်မှုန့်နဲရောပြီး ငါးပေါင်းကြော် လုပ်စားကြတယ်။ အကြော်မှုန့်နဲရောပြီး ငါးပေါင်းကြော် လုပ်စားကြတယ်။ ငပေါင်းကြာ်လို့ခေါ်ပေမဲ့ ငါးကလေးတွေမပါ။ အညာမှာ အရွက်တမျိုးမျိုးကို ဆန်မှုန့်နဲ့ရောကြော်တာကို ငပေါင်းကြောလို့ခေါ်တယ်။ ထားဝယ်မှိုင်းရွက်ကိုလည်း ကြော်တယ်။ ဒေါက်ခွက်၊ မြင်းခွါရွက် စသည်။ ၁။ ပုစွန်စာရွက် (ပုဇွန်စာပင်) သည် ဘယ်လိုအပင်မျိုးလဲ ပုဇွန်စာပင်သည် ရေစပ်စပ်၊ လယ်ကွင်းပြင်နှင့် ချောင်းရိုးမြောင်းရိုးတလျှောက်တွင် အလေ့ကျပေါက်တတ်သော "မြေကပ်ပင်/ရေစပ်ပင်" မျိုး ဖြစ်သည်။ ဦးကြီး၏ ကဗျာတွင် “ရိုးတလျှောက် ဖြိုးမောက်ပါတဲ့ လယ်ပဒူ၊ အရွက်ချွန်း ကန်စွန်း ပုဇွန်စာနဲ့” ဟု စပ်ဆိုထားသည့်အတိုင်း ကန်စွန်းပင်၊ လယ်ပဒူပင်တို့နှင့်အတူ ရေရိုးချောင်းရိုးများတွင် ရောနှောတန်းစီ၍ သဘာဝအလျောက် အလွန်ပေါများစွာ ပေါက်ရောက်တတ်ပါသည်။ အရွက်ချွန်ချွန်လေးများဖြစ်ပြီး အစိမ်းရင့်ရောင် ရှိသည်။ အပင်မှာ ပင်စည်ပျော့မျိုးဖြစ်ပြီး မြေတွင် ဖ...

မေးခွန်းတခု = စိတ်ထဲမှာ မတင်မကျ ဖြစ်နေလို့ပါ  ဆရာရှင့် ယာထွန်သူသည် မြေပဲခင်းကို  မှန်းရန် တောသို့ လာ၏ မှန်း က မှန်းဆ ကြည့်တာ ဆိုလိုတာလား မှန်း အခင်းကို  ထွန်ချက်နှင့် မှုန်းတာ မှုံး မှန်း  ဘယ်လို တွေးယူရမလဲ  ဆရာရှင့် ဗဟုသုတ အဖြစ်ပါရှင့်။ ပြန်စာ (၁) “မြေပဲခင်းကို မှန်းရန်” ဆိုသည်မှာ မိမိစိုက်ပျိုးမည့် မြေပဲခင်း၏ အခြေအနေ၊ အချိန်အခါ သို့မဟုတ် ထွန်ရက်ရမည့် အတိုင်းအဆကို "ကြိုတင်ချင့်ချိန် တွေးဆရန်/ခန့်တွက်ရန်" တောသို့ လာခြင်းကို ဆိုလိုပါသည်။ (၂) လယ်သမားသည် ယာခင်းထဲ၌ ထယ်ကြောင်းများကို ထွန်ဖြင့်မှုန်းသည်။ စိုက်ပျိုးရန် မြေယာကြိုတင်ပြင်ဆင်ခြင်း (သို့မဟုတ်) သီးနှံမစိုက်မီ မြေကြီးကို ထယ်ထိုးထွန်မွှေ၍ မြေသားနူးညံ့မှုန်းညက်စေရန် လုပ်ဆောင်နေခြင်းကို ဖော်ပြနေခြင်း။ ထယ်ကြောင်း / ထွန်ဖြင့်မှုန်းသည် = မြေကြီးကို ထယ်၊ ထွန်တို့ဖြင့် ထိုးဆွ၍ အတုံးအခဲများ ကင်းစင်ကာ မှုန့်ညက်နေအောင် ပြုလုပ်သည်။ မှန်း – ကြိ / မှန်း / ၁၊ ချင့်ချိန် တွေးဆသည်။ ခန့်တွက် ရမ်းဆသည်။ “အချင့်အချိန် မည်မျှကုန်မည်ဟု မှန်း၍ ကြည့်။” ဥတ္တမ။ ၅၇။ ၂၊ ရည်ဇော်သည်။ မျှော်ရွယ်သတ်မှတ်ထားသည်။ “သင့်သားနှင့် ငါ့သမီး ထိမ်းမြား...

မြန်မာတိုင်းရင်းသားတို့အဖို့ ငပိမှတပါး မြန်မာ့အဓိကအာဟာရ ဟု ခေါ်ဆိုနိုင်သော အစားအစာတခု ရှိပါသေးသည်။ အစားရတတ်ခဲလှသည်။ ကျွန်ုပ်တို့သည် ငပိကို အမျိုးမျိုး ပြုပြင်ကြော်ချက်၍ နေ့စဉ်စားသုံးနေကြသော်လည်း၊ ငပိတွင် မည်သည့် အာဟာရဓာတ်များ ပါရှိသည်ကိုမူ များစွာ ဂရုမထားမိကြချေ။ ဤအကြောင်းရပ်တွင် ငပိလုပ်ပုံ လုပ်နည်းအပြင် အာဟာရတန်ဖိုးမည်မျှပါရှိကြောင်းကိုပါ ဖော်ပြထားပေးသည်။ ငပိ။ ။ မြန်မာတို့၏ အစားအစာတွင် ထမင်း၊ ဟင်း၊ ဟင်းချို၊ ငပိနှင့် တို့စရာတို့သည် အခြေခံဖြစ်ပေသည်။ ထမင်းကို ဟင်းနှင့် တွဲဖက်၍ မစားရစေကာမူ၊ ငပိ တို့စရာတို့နှင့် တွဲဖက်၍ မစားရလျှင်၊ ပြည့်ပြည့်ဝဝ စားသောက်ရသည်ဟု မြန်မာတို့က မယူဆကြချေ။ အထူးသဖြင့် တောင်သူလယ်သမားနှင့် အလုပ်ကြမ်းသမားတို့အဖို့ ငပိသည် အဓိကအာဟာရပင် ဖြစ်သည်။ ငါး၊ အစိုကို ဆားဖြင့် အထပ်ထပ် သိပ်ထားလျှင်သော်၎င်း၊ ငါး၊ ပုစွန်၊ ကန်းနုစသည်တို့ကို ဆားပက်နေလှန်း၍၊ ဆုံဖြင့် ထောင်းထားလျှင်သော်၎င်း ငပိဟုခေါ်လေသည်။ ငပိကို မြန်မာတို့သာမက၊ ယိုးဒယားလူမျိုးများလည်း စားသုံးတတ်ကြသည်။ ငပိကို ယိုးဒယားဘာသာစကားဖြင့် ကပိ ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ယိုးဒယားငပိလုပ်နည်းနှင့် မွန်မြန်မာ ငပိလုပ်နည်းမှာ အတူတူပင် ဖြစ်သည်။ မြ...