တို့စာ တို့စကား တို့တိုင်းပြည်

စာကို မှန်အောင်ရေးတဲ့ခေတ်မှာ သီချင်းတွေလည်း ကောင်းပါသည်။ အခုခေတ်အဆိုတော်တွေ ဘာကိုဆိုတို အသံ "တစ်" နေကြပြီ။ တချို့က "တစ်" လိမ် နှစ်လိမ် တဲ့။ တချို့က "တစ်" လိမ် "နှ" လိမ် တဲ့။ တချို့က တလိမ် "နှ" လိမ် တဲ့။ နားထောင်တဲ့သူတွေကလည်း ဘာကြားကြား နားထဲမဝင်မှ ကြိုက်နှစ်သက် အားပေးကြသည်။ ပုံအတွက် ကျေးဇူး။ ဒေါက်တာတင့်ဆွေ

နိုင်ငံပိုင်သတင်းစာပါဆရာ ပုံပို့ပေးသူ ကျေးဇူး။ အဆင်ပြေ လို့ ရေးရတယ်။ ဥပမာ မြန်မာပြည်သူပြည်သားတွေ ဘယ်မှာနေနေ အစဉ်သဖြင့် အဆင်ပြေကြပါစေ။ ကြေးမုံသတင်းစာ အယ်ဒီတာတွေ သူငယ်တန်းပြန်ဆင်းကြရပါမည်။ ၁။ နင်အစဥ်ပြေမှာပါ -  နင်အဆင်ပြေမှာပါလို့ ရေးရ။ ၂။ ဘာလုပ်လုပ် အစဉ်မပြေတော့ဘူးဆိုတာ သိထားလိုက်ပါ - ဘာလုပ်လုပ် အဆင်မပြေတော့ဘူးဆိုတာ သိထားလိုက်ပါလို့ ရေးရ။ ၃။ မော်ဒယ် အစဥ်ပြေတုန်းလေး အဆင်ပြေတုန်းလေးလို့ ရေးရ။ ၄။ အစဉ်မှ ပြေရဲ့လား အဆင်ပြေမှလို့ ရေးရ။ ၅။ ဆရာ ဆန်စဉ်ရာ ကျည်ပွေ့မလိုက်နိုင် ဆိုတဲ့ စကားပုံမှာ စဉ်ကို ဇဝေဇဝါ ဖြစ်မိပါတယ်။ စဉ်ကိုရေးရာမှာ င သတ်လား ဉ ကလေးသတ်လား ဆိုတာ ရှင်းပြပါဦးဆရာ။ (ဆန်စင်ရာ၊ ဆန်စဉ်ရာ ကျည်ပွေ့မလိုက်နိုင်။ သံကျောက်ကျည်ပွေ့၊ ဆန်စဉ်ရာ ငါမရွေ့၊ ကွေ့ကွေ့ကောက်ကောက်၊ မိုက်ဉာဏ်ပေါက်တိုင်း၊ ရောက်မိရောက်ရာ၊ နားကလောအောင် မပြောသာ။ ၆။ ဘဝဆိုတာ အစဉ်ပြေသလို လှော်ခတ်သွားလာနေကြရတာပါ (အဆင်ပြေသလိုလို့ ရေးရတယ်။ အစဉ်ပြေလို့ပြောရင် စကားမပီရာကျတယ်။ ဆောရီး။) ၇။ မြန်မာစားစရာလေးတွေရတော့ အစဉ်ပြေတာပေါ့ မြန်မာတွေက မြန်မာ့ရိုးရာ အတို့အမြုံ့လေးတွေနဲ့ဆိုတော့ မြန်မာပြည်ကို လွမ်းကြမှာပေါ့နော် (အဆင်ပြေလို့ ရေးရတယ်။ ...

ဆရာခင်ဗျ "ပညာလွန်တော့ သဒ္ဒါ ကျွံတယ်" ဆိုတာ ဘာကိုဆိုလိုတာလဲဗျ “ပညာလွန်တော့ သဒ္ဓါ ကျွံတယ်” ဆိုသော စကားပုံသည် ပညာအလွန်တတ်ကြွယ်လွန်းသူတချို့တွင် ဖြစ်တတ်သော အလွန်အကျွံ သဘောထားကို ဝေဖန်ပြောသည့် စကားဖြစ်ပါသည်။ ပညာလွန်တော့ = ပညာများလွန်း၍၊ အသိဉာဏ်ကြွယ်ဝလွန်း၍ သဒ္ဓါ ကျွံတယ် = ယုံကြည်ခြင်း၊ လေးစားခြင်း၊ သတ္တိရှိခြင်းတို့ လျော့နည်းသွားသည် ပညာများလွန်းသော်လည်း အရာရာကို သံသယပြုလေ့ရှိပြီး ယုံကြည်သဒ္ဓါ လျော့နည်းသွားတတ်သည် ဟု ဆိုလိုပါသည်။ အသုံးချနမူနာ ၁။ ဘာသာရေးအကြောင်းကို စိတ်ဖြာခွဲခြမ်းလွန်းသူ တချို့သည် ယုံကြည်သဒ္ဓါ လျော့သွားတတ်ကြသည်။ အဲဒီလိုအခါ “ပညာလွန်တော့ သဒ္ဓါကျွံတယ်” ဟု ပြောကြသည်။ ၂။ မိမိအထင်ကိုသာ ယုံပြီး အခြားသူ၏ အတွေ့အကြုံကို လေးစားမထားလျှင်လည်း ဤစကားကို သုံးကြသည်။ ဤစကားပုံသည် ပညာကို မကန့်ကွက်ပါ။ သို့သော်— ပညာ + သမာဓိ ပညာ + သဒ္ဓါ ပညာ + ဂုဏ်သိက္ခာ တို့ တန်းတူ လိုအပ်ကြောင်း သတိပေးခြင်းဖြစ်ပါသည်။ ဗုဒ္ဓဘာသာအမြင်ဖြင့်လည်း ပညာ (paññā) နှင့် သဒ္ဓါ (saddhā) သည်  တဖက် တလမ်း မညီမမျှ မဖြစ်စေရန် ညှိနှိုင်းထားရမည့် ဓမ္မတရားများဖြစ်သည်ဟု ဆိုကြသည်။ ဤစကားပုံတွင် အသုံးပြုရမည့် စာလုံးမှာ “သဒ္ဓါ” ဖြစ်...

(မိုးရွာရင် ရေချိုးမယ်) ရေနွေးကြမ်း ကြိုက်တတ်သူဆိုရင်စာ အောက်မှာ ကွန်မင့်တခုက လျှင် လို့ ထာက်ပြပါတယ်။ စာရေးတော့ လျှင်၊ စကားသံကို စာနဲ့ရေးတော့ ရင် လို့လည်း ရေးကြပါတယ်။ ရေချိုးပြီးရင် အဝတ်အစားလဲမယ်။ ထမင်းစားပြီးရင် အပြင်သွားမယ်။  တွေးကြည့်လျှင် ပြေးကြည့်တာထက် မှန်သည်။ တွေးကြည့်ရင်ပြေးကြည့်တာထက်မှန်နေတယ်။ ကြိုက်ရင်ဝယ်ထား။ ကြိုက်စျေးရရင် ရောင်းမှာပါ မကြိုက်ရင် မရောင်းပါဘူး။ ချွတ်ရတာကြိုက်ရင်တခုလောက်ဝယ်ထား။ စာရေးရာတွင် “လျှင်” ဟု ရေးရမည် သို့သော် စကားပြောသံတွင် “ရင်” ဟု ထွက်လေ့ရှိသည်။ ဤသည်မှာ အသံပြောင်းလဲခြင်း (sound shift) ဖြစ်ပြီး စကားသံကို စာသို့ တိုက်ရိုက်ကူးရာမှ မှားရေးမှုများ ဖြစ်ပေါ်လာခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ မှန်ကန်သော စာရေးပုံ (လျှင်) / စကားသံ (ရင်) ဥပမာများ ၁။ စာရေး — မိုးရွာ လျှင် မသွားပါနှင့်။ စကားသံ — မိုးရွာ ရင် မသွားနဲ့။ ၂။ စာရေး — အချိန်ရှိ လျှင် လာပါ။ စကားသံ — အချိန်ရှိ ရင် လာ။ ၃။ စာရေး — သိ လျှင် ပြောပါ။ စကားသံ — သိ ရင် ပြော။ ၄။ စာရေး — ကြိုးစား လျှင် အောင်မြင်မည်။ စကားသံ — ကြိုးစား ရင် အောင်မြင်မယ်။ ၅။ စာရေး — နေမကောင်း လျှင် ဆရာဝန်ကို ပြပါ။ စကားသံ — နေမကောင်း ရင် ဆရာဝန်ပြ။ သ...

မင်္ဂလာပါဆရာ မျက်စိဆံပင်မွှေးစူး  မျက်စိစပါးမွှေးစူး ဘယ်ဟာက မှန်ပါသလဲရှင် မျက်စိဆံပင်မွှေးစူး အဓိပ္ပါယ် မျက်စိထဲသို့ ဆံပင်မွှေးသေးသေးတခု စူးဝင်သကဲ့သို့ အလွန်သေးငယ်သော်လည်း မသက်သာစေ၊ မခံနိုင်စေ၊ အမြဲ စိတ်အနှောင့်အယှက် ဖြစ်စေသော အရာကို ဆိုလိုသည်။ အရေးမကြီးသလို ထင်ရသော်လည်း တကယ်တမ်းတွင် စိတ်အနှောင့်အယှက် အလွန်ဖြစ်စေသော အရာ မကြာခဏ စိတ်ကို ခလုတ်တိုက်စေသော လူ သို့မဟုတ် အကြောင်းအရာ ဥပမာ “သူ့အပြောအဆိုတွေက မျက်စိဆံပင်မွှေးစူးလိုပဲ။” → သေးငယ်သလို ထင်ရပေမယ့် စိတ်အနှောင့်အယှက် ဖြစ်စေသည်။ “ဒီကိစ္စက မျက်စိဆံပင်မွှေးစူး ဖြစ်နေပြီ။” → သေးသေးလေးပေမယ့် လျစ်လျူရှု၍ မရတော့သော အရာ ဖြစ်သည်။ အနီးစပ်ဆုံး အင်္ဂလိပ်အသုံးအနှုန်းများမှာ a thorn in the eye a constant irritation စသဖြင့် ဖြစ်နိုင်ပါသည်။ တချို့က မျက်စိဆံပင်မွှေးဆူး၊ တချို့က မျက်စိစပါးမွှေးစူး လို့ မှားနေကြတယ်။ သူများ မျက်စိဆံပင်မွှေးဆူးအောင် အကြိမ်များစွာ - မှားတယ်။ မျက်စိဆံပင်မွှေဆူးနေတာ - မှားတယ်။ ဒီနှစ်ယောက်တော့ မျက်စိဆံပင်မွှေးဆူးနေပါပြီ - မှားတယ်။ ❌ မျက်စိဆံပင်မွှေးဆူး → “စူး” (ကြိယာ) ကို “ဆူး” (နာမ်) ဟု မှားရေးခြင်း ဖြစ်သည်။ ❌ မျက်စိစပါးမွှ...

အဖိုးအခ မရဘဲ ကြီးတော်၏နွားကို ကိုယ့်စရိတ်နှင့်ကိုယ် ကျောင်းသကဲ့သို့ မိမိအလုပ်ကို လျစ်လျရှု၍ မိမိအတွက် အကျိုးမရနိုင်သော သူ တပါးအလုပ်ကို လုပ်ပေးသည်။ မူလရင်းမြစ် "မင်းတို့အလုပ်က ကိုယ့်ထမင်းကိုယ်စားပြီး ကြီးတော်နွားကျောင်းပေးရတဲ့ အလုပ်ပါ ငြိမ်မောင်ရာ ဟု နာကြည်းအောင် ပြောခဲ့သည်။" [၁၃၄၇] တောကအမေ။ ၆။ မြန်မာရိုးရာ စကားပုံ တခုဖြစ်ပြီး လူ့အပြုအမူအချို့ကို ဝေဖန်ဖော်ပြရာတွင် အသုံးများသည်။ 🔎 စကားပုံ၏ အဓိပ္ပာယ် ကိုယ့်ထမင်းကိုယ်စား — ကိုယ့်အသုံးစရိတ်ကို ကိုယ်တိုင် ထမ်းဆောင်သည်။ ကြီးတော်နွား အလကားကျောင်း — ကိုယ်နှင့် မသက်ဆိုင်သော အရာကို အကျိုးမရှိဘဲ စောင့်ရှောက်ပေးနေသည်။ ➡ အဓိပ္ပာယ်ပေါင်းစပ်လျှင် — ကိုယ်ပိုင်အကျိုးအတွက် မဟုတ်သည့် အလုပ်ကို အကျိုးအမြတ်မရှိဘဲ ဝင်ရောက်လုပ်ဆောင်နေသူကို ချိုးဖောက်ဝေဖန်သည့် စကားပုံ ဖြစ်သည်။ 🧠 သဘောတရား ဤစကားပုံကို အသုံးပြုရာတွင် များသောအားဖြင့် — ကိုယ်နှင့် မသက်ဆိုင်သော ကိစ္စတွင် အလွန်အမင်း ဝင်ရောက်စွက်ဖက်ခြင်း အကျိုးမရနိုင်သော အလုပ်ကို အားစိုက်လုပ်နေခြင်း ကိုယ်တိုင် အကျိုးမရသော်လည်း အခြားသူအတွက် အလုပ်လုပ်ပေးနေခြင်း တို့ကို ဖော်ပြလိုသောအခါ သုံးသည်။ 📌 နမူနာဝါကျ ၁။...