တို့စာ တို့စကား တို့တိုင်းပြည်

ဖြူပြာ နီဝါ နီတျာတျာ ရောင်စုံဆန်းတွေနဲ့ လေယူရာတိမ်းကြ ကနွဲ့ကလျပါ။ ဝါဆိုမှာ ပွင့်တဲ့ပန်း ဝါဆိုပန်းခေါ်တာ ဟုတ်မဟုတ် မသိဗျာ။ အလေ့ကျပေါက်ပင်က အသင့် မြေသင်းပျံ့ပျံ့၊ မိုးနံ့နံ့ လေမှာ လွင့် နေအလာငံ့စွင့်ပြီး နေ့ခါပွင့်။ ညမှာလည်း မညှိုးရှာ ဘုရားမှာ တင်လိုက တင်ပါ။ အညာမှာမဟုတ်တော့ ပန်းအလှ အမွှေးတွေကပေါ တောသားကတော့ အတိတ်မှာမျော။ (ကဗျာ မဟုတ်ပါ) အောက်ပြည်နဲ့ အညာ နေကောင်းကြပါစေသတည်း။ မြေလတ်နဲ့ တောင်တန်း ကျန်းမာကြစေသတည်း။ ဒေါက်တာတင့်ဆွေ

(တိုင်းတပါးမှာ နှစ်ပေါင်းများစွာ နေရသူများ) ဒီစာမှာ လူ ၂ ဦးတည်းကိုသာ နမူနာပြပါမယ်။ တယောက်က လန်ဒန်မှာ။ နောက်တယောက်က ဘာလင်မှာ။ တခြားတိုင်းပြည်တွေကလည်း ရှိသေးတယ်။ ရုရှား၊ အမေရိကား။ သူတို့က ပြန်မာစာနဲ့ တိုင်းတပါးက သုတတွေကို စိတ်ဝင်စားကြတယ်။ ယနေ့ခေတ် မြန်မာစာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံ၊ အသုံးတွေကိုသာမက ဘာသာပြန်အလွဲအမှားတွေကို ထောက်ပြလေ့ရှိကြတယ်။ ကျွန်တော်တို့ မြန်မာစာနဲ့ ပြောစကားအပြင် ဘာသာပြန်နဲ့ အသံထွက် လွဲမှားနေကြတာတွေ အများကြီး။ စာဖတ်သူ လူကြီးမင်းတို့ခင်ဗျား ခေတ်ဆိုတာ ပြောင်းတယ်။ ကျွန်တော်တို့ကျောင်းသားခေတ်မှာ နိုင်ငံခြားသွားရတယ်ဆိုတာ တကဲ့ကို ခက်ခဲလွန်းခဲ့ပါတယ်။ အခုတော့ - မြန်မာပြည်ရဲ့ပြင်ပနိုင်ငံတွေမှာ နေထိုင်၊ အလုပ်လုပ်နေကြသူ မြန်မာနိုင်ငံသားပေါင်း ခန့်မှန်း ဦးရေ ၄ သန်းကနေ ၅ သန်းရှိပြီ။  တနည်းအားဖြင့် ၁၀ ယောက်မှာ ၁ ယောက် ပြည်ပမှာ။ တယောက်ယောက်လောက် နိုင်ငံခြားရောက်မနေသူမရှိတဲ့ မိသားစု မရှိသလောက် ရှားတယ်။ အဲဒါကြောင့် နိုင်ငံတကာနဲ့ ကင်းကွာလို့ မရတော့ပါ။ ကိုယ်ရေးတဲ့ အင်္ဂလိပ်စာ၊ အင်္ဂလိပ်အသံထွက်၊ ဘာသာပြန်တွေမှာ ရှေးရိုးကြီးအတိုင်း မရသင့်တော့ပါ။ မြန်မာစာအကြောင်းလေးတွေတင်ပြတဲ့အခါ - ပုဂံခေတ်ကဟာ...

ဒီနေ့ Gemini တခုခုတော့ မှားနေတယ်။  စောစောက တင်ပြတာတွေမှာလည်း အမှားတွေပါ။  ရွှေဥဒေါင်း နဲ့ သခင်ဘသောင်း။ အခုလည်း အမှားပါ။  ဦပုည နဲ့ စိန္တကျော်သူ ဦးဩ။ အမှားတွေကလည်း အမှန်နဲ့ နီးစပ်မှု မရှိကြပါ။ AI နေကောင်းလာပါစေသတည်း။ မနေ့ညက ဒဂုန်နတ်ရှင်ရေးတဲ့ စာပေဝတ်ဆံ - ၃ ထဲပါ စာတပုဒ်ကို ပုံတွေ AI ဆီပို့ပြီး စာသား တောင်းတော့ ချက်ချင်းတော့ရပါရဲ့ အမှားတွေ ပြင်လို့မနိုင်ပါ။  တနာရီခွဲလောက်ကြာ ကြိုးစာပြီး ပြင်ထားတယ်။ စာကလည်း နည်းနည်းတော့ရှည်လို့ ဖေ့စ်ဘွတ်မှာ တကြိမ်တည်း တင်လို့မရ။ Blog မှာသာ တင်ထားရတယ်။ အမှားဆိုတာ လူသာမဟုတ် စက်တွေလည်း မှားတတ်ပါတယ်။ မှားနေမှန်းသိတာနဲ့ ပြင်ရင် လူတော်။ စက်တော်။ မြန်မာလိုစာရေးကြတဲ့ လူသားအများစုကတော့ - မှားလို့ မှားမှန်းမသိကြ။ - အမှားထောက်ပြလည်း မပြင်ကြ။ - အမှားဘက်ကနေ အခမဲ့ရှေ့နေလိုက်ကြတယ်။ - အမှားထောက်ပြသူတွေကို ဆဲဆိုကြိမ်းမောင်းကြတယ်။ - ဘလော့ရတာ မနည်းတော့ပါ။ AI နဲ့ မြန်မာလိုစာရေးကြတဲ့ လူသားတွေ ပြန်လည်ကျန်းမာလာကြပါစေသတည်း။ ဆရာဝန်နဲ့တော့ ကုမရသူက များလွန်းလှတယ်။ သူတို့က အမိန့်ကိုသာ ငြိမ်ဝပ်ပိပြားစွာ နာခံကြတယ်။ ဤ ကို ကျွဲ ဖတ်စေဆို ကျွဲ။ ကျွဲ ကို ဤ စေဆို ဤ။ ဒေါက်တာ...

ကျွန်တော်တို့ ၁၉၆၄-၆၅ ဆယ်တန်းမှာ သင်ရတဲ့စာအုပ်ဖြစ်ပါတယ်။ သတ်ပုံတွေ မှန်တဲ့ခေတ်က ဖြစ်တယ်။  ၁၉၈၇-၁၉၉၁ မှာ သတ်ပုံတွေကို ကမောက်ကမလုပ်ကတည်းက  တချို့က စူဠသုဘဒ္ဒါကို မှန်အောင်မရေးတတ်ကြပါ။ ဠ နဲ့ ဋ္ဌ မှားရေးနေကြတယ်။  မနေ့က သက်သေခံပစ္စည်းတခု တင်ပြပါတယ်။ စူဋ္ဌသောတာပန်တဲ့။ ဦးပုညဝတ္ထုလေးပုဒ် အမှာစာ မုဆိုးသည်လည်း ဗာရာဏသီသို့ပြန်၍ စွယ်တော်ကို သုဘဒ္ဒါမိဘုရားအား ဆက်သပြီးလျှင် ဆဒ္ဒန်ဆင်မင်း၏ မှာစကားကို ပြန်ကြားလေ၏။ ထိုအခါမှ သုဘဒ္ဒါမိဘုရားသည် ဆဒ္ဒန်ဆင်မင်း၊ မှာရင်းစကား အကြောင်းများကို မထားမချန်၊ စေ့စုံစွာ ပြန်သည်တွင်၊ ဗိမာန်နန်းဖွား၊ သုဘဒ္ဒါမိဖုရားလည်း၊ စကားရှေ့နောက်၊ ပြန်လှန်ကာထောက် လတ်သော်၊ နောက်နောက်ကျိကျိ နှလုံးတော်ရှိလှ၍၊ မဏိချယ်စီ၊ သိင်္ဂီရိုးညှောက်၊ အံ့လောက် ဆန်းပြား၊ ရွှေယပ်မားဖြင့်၊ သနားစိတ်ဝင်၊ ခံယူတင်ပြီးလျှင်၊ ရင်ခွင်တော်၌၊ စွယ်တော်ကို ပိုက်ပြန်၍၊ တစိုက်စိုက်ရှုရင်းပင်၊ ပြုမိသည့် ဖြစ်ထွေ၊ လင်သေသည့်အကြောင်း၊ ဘဝဟောင်းက၊ ငယ်ပေါင်းပီပီ၊ လည်ချင်းမှီ၍၊ နာရဏီခိုင်၊ အင်ကြင်းမြိုင်နှင့်၊ မြစိုင်ပညောင်၊ ရွှေကူချောင်မှာ၊ ဆွေမောင်နှင့်မယ်၊ ကျီစယ်သမှု၊ ပန်းခိုင်လု၍၊ ကယုကယင်၊ ချစ်တုံ့တင်လျက်၊...

တမြန်နှစ်လောက်က ပရိုဖိုင်းပုံ ပြောင်းကြတဲ့ ကူးစက်ရောဂါ ထလိုက်သေးတယ်။ ဘာတဲ့ဆို ပရိုဖိုင်းပုံ ပြောင်းကြတယ်။ - တခါတခါခါ ရယ်လိုက်။ - တခါတခါ ငိုလိုက် - တခါခါ လက်မထောင်။ - တခါတခါ RIP တဲ့။ ၂၀၂၄ ခုနှစ်က ဒီလိုနေ့မှာ - ကွန်မင့် (၁) စားကောင်းမယ့်ပုံပါဘဲ ဆရာခင်ဗျ ပြန်စာ ဒီအရပ်မှာ ဘယ်ဆိုင်သွားသွား ပဲတမျိုးစီမှာ အချိုမှုန့်အရသာ။ ကွန်မင့် (၂) သက်သတ်လွတ်ပေါ့ ကောင်းလိုက်တာ  ပြန်စာ ကျွန်တော်က သ်ကသတ်လွတ်သမား မဟုတ်ပါ။  နေ့လယ်စာမှာ အသားတခုခုပါနိုင်တယ်။ ဘာချက်မလဲတော့ မသိသေး။ မှတ်ချက် - ပုံပြထားတိုင်းတော့ မဟုတ်မမှတ်နဲ့။ အေအိုင်နဲ့ပြင်ထားတဲ့ ပုံတွေဆို လှမှလှ။ ကျွန်တော့ ပရိုဖိုင်းပုံက ၂၀၀၉ ခုနှစ်ကတည်းက။ ဒေါက်တာတင့်ဆွေ

ကွန်မင့်တခု = အခုက "တစ်"သက်တာ" လို့ရေးမှ မရေးရင် ကဗျာပြိုင်ပွဲတွေမှာသတ်ပုံမှားထဲထည့်လိုက်ပါတယ်ဆရာရှင်။ ခေတ်ကတော့  - အမှား ဖလားပေး၊  - အလွဲ အားပေး၊  - အလိမ် မြိန်ဆေး၊ - အညာ လာခဲ့လာခဲ့၊ - ဆေးအတုပါဆို ဘယ်မှာဝယ်ရသလဲမေးတဲ့ခေတ်။ - ကဗျာစာအုပ် သတ်ပုံပြင်ထုတ်မှ ရသရှိတယ်လို့ဆိုကြတဲ့ခေတ်။ - ဝတ္ထုစာအုပ် သတ်ပုံပြင်ထုတ်မှ ဝယ်ယူအားပေးကြတဲ့ခေတ်။ - ကျောင်းစာအုပ် သတ်ပုံပြင်ထုတ်ပြီး ဂုဏ်ထူးပေးတဲ့ခေတ်။  - တရားစာအုပ် မှားအောင်ပြန်ထုတ်မှ သာဓုများတဲ့ခေတ်။ - မူရင်းပြရင် ဝိုင်းချကြတဲ့ခေတ်။ - စာကို မှန်အောင်ရေး ရှေးတဲ့။ - မှန်ရင် ခံပေတော့။ မြန်မာစာသည် တသက်မှာ နှစ်ဘဝပြောင်းရပါတော့သည်။ ပြောလို့မရသေးတာက "တစ်တစ်သက်တာ" လို့ ရေးကောင်းရေးလာကြလိမ့်မည်။ ကျွန်တော် တိုင်းပြည်ကနေ ထွက်မပြေးရခင်အထိ တိုင်တရာ၊ တသက်တာ၊ ငွေတရာတွေဟာ စသတ်ခံရလိမ့်မည်လို့ မထင်ခဲ့မိပါ။ မြန်မာစာ တသက်မှာ သုံးဘဝလည်းပြောင်းရနိုင်ပါသည်။ (၂) AI ဓာတ်ပုံထဲက စာအုပ်ကတော့ ဆရာကြီး သခင်ဘသောင်း ရဲ့ "ဇာတိမာန်ပွားစရာ အတွေးအခေါ်များ" စာအုပ် ဖြစ်ပါတယ်။ ခေတ်အဆက်ဆက် မြန်မာစာ သတ်ပုံစံနစ် ပြောင်းလဲပုံတွေနဲ့ ပတ်သက်လို့ ဆရာ ဒေါက်တာတင့်ဆွေ ...