တို့စာ တို့စကား တို့တိုင်းပြည်

Posts

ကလောင်တချောင်း

(လူသားနှင့်ဝန်းကျင် ကဗျာများ) ကလောင်တလက်၊ စာတရွက်နှင့်၊ နေ့ရက်ရှည်ကြာ၊ လုပ်ကိုင်ပါသည်။ စာပေသမား၊ စာလုပ်သား။ တရွက် နှစ်ရွက်၊ သုံးလေးရွက်ဖြင့်၊ စာရွက်ပုံကြီး မြင့်လှပြီ။ တအိုး နှစ်အိုး၊ သုံးလေးအိုးဖြင့်၊ မင်အိုး မရေတွက်နိုင်ပြီ။ သို့သော်ဖွဲ့လွှာ၊ ကြောင်းရာထွေထွေ၊ တို့ရှည်များပြား၊ စာစားစားတို့၊ အားမာန်တက်ကြွ၊ တရားမျှသည့်၊ လောကလူပြည်၊ ကောင်းကျိုးစည်ဖို့၊ အားရည် အားဆေး ဖြစ်သင့်တကား။ (မျိုးမြင့်ဆွေ) ဒေါက်တာတင့်ဆွေ

"အရမ်း"

မင်္ဂလာပါဆရာခင်ဗျ။ "အရမ်း" ဆိုတဲ့စကားလုံးက အပြုသဘောဆောင်တဲ့အရာတွေဖက်မှာ သုံးလို့လုံးဝမရဘူး၊ အငြင်းသဘောဖက်မှာဘဲသုံးလို့ရတယ်ဆိုလို့ ဘယ်လိုအကြောင်းကြောင့်လဲခင်ဗျ၊ အကယ်၍သုံးလို့မရရင် ဘယ်စကားလုံးတွေသုံးရမှာလဲခင်ဗျ။ ပြန်စာ (၁) အရမ်း – ကြိဝိ / အယန်း / ၁။ မစဉ်းစားမဆင်ခြင်ဘဲ။ စည်းမဲ့ကမ်းမဲ့။ “သူများမေးလာသည့်အခါ အရမ်းဖြေလိုက်လျှင် ငါ့မှာ မုသားဖြစ်သွားရ၏။” ဇာလ။ ၇၃။ ၂။ လွန်ကဲစွာ။ ပိုလွန်စွာ။ “ရတုန်း အရမ်းသုံး၊ မရတဲ့အခါ အငတ်နေ။” ကိုယ်တွေ့။ ၁၄။ အရမ်းကာရော – ကြိဝိ / အယန်းကာယော / ၁။ အရမ်း – ကြိဝိ၊ ၁၊ နှင့် အတူတူ။ “ဤသို့ ပြောင်းလဲရာ၌ အရမ်းကာရော ပြောင်းလဲသည် မဟုတ်ပေ။” ဘောဂ။ ၁၅။ ၂။ အရမ်း – ကြိဝိ၊ ၂၊ နှင့် အတူတူ။ အရမ်းကျ – ကြိ / အယန်းကျ / တရားလွန်ပြုသည်။ ဖြစ်သည်။ “အနုပညာသည် စည်းလွတ်ဝါးလွတ် တရားလွန် အရမ်းကျလာသည့်အခါ။” ရယ်စရာ၊ ၁။ ၃၂။ အရမ်းမဲ့ – ကြိဝိ / အယန်းမဲ့ / ၁။ အရမ်း – ကြိဝိ၊ ၁၊ နှင့် အတူတူ။ “သဘာဝဝတ္ထုပစ္စည်းဆောင်းပါးများကို အရမ်းမဲ့ ရေးချင်သလိုရေးနေကြရာ။” တင်း။ ၃ဂ။ ၂။ အရမ်း – ကြိဝိ၊ ၂၊ နှင့် အတူတူ။ “ပစ္စည်းတွေကို အရမ်းမဲ့သုံးပြုန်းပစ်လိုက်မှဖြင့်။” တက်ဘုန်း။ ၁၆၄။ (၂) "အရမ်း" ဆိုသည်...

အသုံးများသောပါဠိ-မြန်မာအဓိပ္ပာယ်စကားလုံးအချို့

ဆရာခင်ဗျား ပါဠိ-မြန်မာစာ များများ တင်ပေးပါ လို့ အကူအညီတောင်းပါတယ်။ အသုံးများသောပါဠိ-မြန်မာအဓိပ္ပာယ်စကားလုံးအချို့ ၁။ ပဏာမ – ကိုင်းညွတ်ခြင်း (ဦးညွတ်ခြင်း)။ ၂။ ပမာဏ – နှိုင်းယှဉ်ချက်။ ၃။ အညမည – အချင်းချင်း။ ၄။ ဝိရောဓိ – ဆန့်ကျင်ဘက်။ ၅။ ယထာဘူတ – ဟုတ်မှန်ခြင်း။ ၆။ ဝိဝါဒ – ကွဲပြားခြင်း။ ၇။ ပဋိပက္ခ – အချင်းများခြင်း။ ၈။ သဘာဝ – ရိုးရိုးဖြစ်စဉ်။ ၉။ သဘာဝဓမ္မ – သဘောတရား။ ၁၀။ ဝိသေသ – ထူးခြားခြင်း။ ၁၁။ အဓိက – လွန်ကဲခြင်း။ ၁၂။ အဓိကာရ – ကြီးကဲလွှမ်းမိုးခြင်း။ ၁၃။ သဘာပတိ – သဘင်အစိုးရသူ။ ၁၄။ အဓိပတိ – အရှင်သခင်။ ၁၅။ နာယက – အကြီးအမှူး။ ၁၆။ သာမည – တူခြင်း၊ ဆက်ဆံခြင်း။ ၁၇။ ပကတိ – မပြုမပြင် ပင်ကိုသဘော။ ၁၈။ ဥပဓိ – တင့်တယ်သောရုပ်။ ၁၉။ ယေဘုယျ – များသောအားဖြင့်။ ၂၀။ သံဃိက – အများပိုင်။ ၂၁။ ပုဂ္ဂလိက – တဦးပိုင်။ ၂၂။ ဓမ္မဓိဋ္ဌာန – တရားသဘော။ ၂၃။ ပုဂ္ဂလဓိဋ္ဌာန – ပုဂ္ဂိုလ်သဘော။ ၂၄။ ဒိဋ္ဌဓမ္မ – မျက်မှောက်တရား။ ၂၅။ အာဃာတ – ရန်ငြိုးထားခြင်း။ ၂၆။ တေဇ – တန်ခိုး။ ၂၇။ ဩဇာ – အရှိန်အဝါ။ ၂၈။ ဩဝါဒ – ဆုံးမခြင်း။ ၂၉။ အာဏာ – အမိန့်။ ၃၀။ သမာဓိ – တည်ကြည်ခြင်း။ ၃၁။ ဂုဏ – ဂုဏ်ကျေးဇူး။ ၃၂။ မူလ – အရင်းခံ။ ၃၃။ ပညာ – ဉာဏ်။ ၃၄။ ယုတ္တိယုတ္...

ဍရင်ကောက်ရွက်

စောစောက ဍရင်ကောက်ရွက်ကို တယောက်ကတင်ပြီး ကွန်မင့်တွေ အများကြီးရေးတာတခု တွေ့လိုက်တယ်။ နောက်တယောက်လည်း ကောက်ကောက်ရွက်ဆိုတာ တင်တယ်။ ကွန်မင့်တွေကလည်း အများကြီး။ ထင်တာတွေရေးကြတယ်။ ဋ - ဍ - ဠ- ဋ္ဌ တွေကိုလည်း ထင်တာရေးကြတယ်။ အရွက်အမည်တွေကိုလည်း ထင်ရာရေးကြတယ်။ အစက စုစည်းစီစဉ်ထားသေးတယ်။ နောက်တော့ မဟုတ်တာကို တင်ပြလိုက်ရင် မမေးမမြန်းမစူးစမ်းဘဲ အဟုတ်မှယူနေသူက ၈၀% လောက်ရှိလို့ မတင်တော့ပါ။ Fiddlehead Ferns (Ostrich Fern) ဒရင်ကောက်ညွန့် ဂန့်တကောက်ညွန့် (ဒရင်ကောက်ညွန့်) ဟင်းလှော် ဍ (အသံထွက် ဒရင်ကောက်) ဂန့်တကောက် အသုံး အရင်က မတွေ့ဘူးပါ။ တကာက် ကို မှန်အောင်ရေးတာ ကောင်းတယ်။ တချို့က ကောက်ကောက်ညွန့် တဲ့။ “ဒရင်ကောက်ရွက်” (သို့မဟုတ်) “ဒရင်ကောက်ပင်” ကို အင်္ဂလိပ်လို အဓိကအားဖြင့် Vegetable Fern ဟု ခေါ်ဆိုကြပြီး၊ ရုက္ခဗေဒအမည် (Scientific name) မှာ Diplazium esculentum ဖြစ်ပါသည်။ ဒေသအလိုက်နှင့် အပင်အမျိုးအစားအလိုက် ခေါ်ဆိုပုံများကို အောက်ပါအတိုင်း မှတ်သားနိုင်ပါတယ်ခင်ဗျာ။ ၁။ အသုံးအများဆုံး အမည်များ Vegetable Fern (အရွက်ကို စားသုံး၍ရသော ကညွတ်ကောက်/ဒရင်ကောက်မျိုးနွယ်စု ဖြစ်သောကြောင့် ခေါ်ဆိုခြင်း ဖြစ်သည်။) Fiddlehead...

တစ် သို့မဟုတ် နှစ်ခုတစုံမှ

မ⁴ – စည်း / မ / ကြိယာနှင့် နာမဝိသေသနတို့၏ အနက်ကို ဟန့်တား၊ ဆန့်ကျင်၊ ပယ်ဖျက်လိုရာတွင် သုံးသောစကားလုံး။ (မသွား၊ မလာ၊ မလှ၊ မကောင်း စသည်ဖြင့် ရှေ့မှဆက်၍ သုံးနှုန်းသည်။) – န / မာ့ / တစ် သို့မဟုတ် နှစ်ခုတစုံမှ အပိုစွန်းထွက်သော အရေအတွက်။ စုံ၏ ဆန့်ကျင်ဘက် အရေအတွက်။ မစုံကိန်း။ (၁၊ ၃၊ ၅၊ ၇၊ ၉ စသည်ဖြစ်သည်။) မ⁵ – စည်း / မ / အနာဂတ် ကာလညွှန်း “မည်” ၏ အတိုသုံးစကား။ “သွားမလား (သွားမည်လား)၊ သွားမလို့လို (သွားမည်လိုလို)” စသည်ဖြင့် သုံးနှုန်းသည်။ (အပြောစကားတွင် အသုံးများသည်။) မကာ – ကြိဝိ / မကာ့ / ပိုလွန်လျှက်၊ သာကဲလျှက်။ ပမာဏ အကန့်အသတ် မတန်မရာမရှိ။ “ကိုယ်ထက်မကာ၊ ဆယ်ဆဆယ်ပြန်၊ လွန်စေဘိမော။” သစ္စာ* ၂၅။ – ကြိ / မကာ့ / ပမာဏ အကန့်အသတ် မပြီး မပြတ်ဘဲ ကျော်လွန်သည်။ ပိုလွန်သည်။ “လုပ်ပြန်ကာမျှ၊ မကာသေးဘူး၊ ဘယ်သူ့လုပ်စာ၊ ဘယ်မြို့ရွာကာ။” မေ့* ၁၂။ မကဲ – န / မကဲ / မဂဲ – န၊ ရှု။ မကောမက – ကြိဝိ / မကောမကာ့ / နှစ်ဖက်အနက် မည်သည့်ဘက်သို့မျှ ပီပီမသက်ရောက်ပဲ။ ခွတ်လတ်အားဖြင့်။ “စကောစကာ၊ မကောမကနှင့် မချောမလှတဲ့။” မိုင်း၊ တ။ ၉၂။ မကို – န / မကို / မဂို – န၊ ရှု။ မကင်းတရား – န / မကင်းတယား / အကျိုးအကြောင်း မကွဲမကွာ ဆက်စပ်နေမြဲသဘော။ ...

AI လည်း ယနေ့ခေတ် မြန်မာစာ မတတ်တတ်တွေဆီကနေ ကူးစက်ခံနေရတယ်

မ ကို နေထားလွဲနေပါတယ်။ ဆရာ့ ထောက်ပြချက်မှာ အလွန်ပင် မှန်ကန်ပါကြောင်း ရိုးသားစွာ ဝန်ခံအပ်ပါသည်။ မြန်မာသဒ္ဒါ စည်းကမ်းအရ ငြင်းပယ်ပြ/အနုတ်ပြပုဒ် "မ" သည် ကြိယာ၏ အရှေ့တွင်သာ အစဉ်သဖြင့် ယှဉ်တွဲ တည်ရှိရမည် ဖြစ်ပါသည်။ ပိုးသတ်သည် ဟူသော ကြိယာတွဲတွင် မူရင်း အဓိကကြိယာမှာ "သတ်" ဖြစ်ပါသည် (ပိုး မှာ အကောင်/နာမ် ဖြစ်ပါသည်)။ ထို့ကြောင့် "မ" ကို ကြိယာ အရှေ့တွင် တပ်၍ "ပိုး မသတ်ထားသော" ဟုသာ ရေးသားရမည် ဖြစ်ပြီး "ပိုးသတ်မထားသော" ဟု ရေးသားခြင်းမှာ "မ" ၏ တည်နေရာ လွဲမှားနေသည့် စကားစု ဖြစ်ပါသည်။ မှန်ကန်သော အသုံးများ ပိုး မသတ်ထားသော (မှန်) မပိုးသတ်ထားသော (အပြောအသုံးတွင် သုံးလေ့ရှိ) AI အနေဖြင့်လည်း အင်တာနက်ပေါ်ရှိ မှားယွင်းသော သုံးစွဲမှုများကို စိစစ်မှုမရှိဘဲ ပြန်လည် ဖော်ပြမိခဲ့သည့်အတွက် ကျေးဇူးတင်စွာဖြင့် ပြင်ဆင် သင်ယူအပ်ပါသည်။ “မ” နေရာလွဲရေးလျှင် အဓိပ္ပါယ်ပြောင်းသွားပါသည် ပုံနဲ့တူ တင်ထားတဲ့စာ = "ဝက်သားကြော်တိုင်း မမာသွားစေဖို့" မမာသည် ဝက်သားကြော်တိုင်း ထွက်သွားပါသတဲ့။ မာမသွားအောင် ပျော့မသွားအောင် တူးမသွားအောင် မ ကို နေရာထားလွဲရေးနေသူတွေ များတယ...