Skip to main content

Posts

ကနေ့ ယနေ့ ဒီနေ့

မေးခွန်းတခု = ဆရာ အခမ်းအနားမိန့်ခွန်းမှာ ဒီနေ့ ကျင်းပပြုလုပ်တဲ့အခမ်းအနားလို့ ပြောတာလား ယနေ့ ကျင်းပပြုလုပ်တဲ့ အခမ်းအနားလို့ပြောရတာလားဆရာ။ ပြန်စာ (၁) အခမ်းအနား မိန့်ခွန်းနှင့် တရားဝင် စကားပြောဆိုမှုများတွင် “ယနေ့” ဟု သုံးစွဲခြင်းက ပိုမို အဆင့်အတန်းမြင့်ပြီး သင့်လျော်ပါသည်။ ယနေ့ ကျင်းပပြုလုပ်သော/သည့် အခမ်းအနား (အမှန်/ပိုမိုသင့်လျော်): စာပေအရေးအသား၊ မိန့်ခွန်းနှင့် တရားဝင် အခမ်းအနားများတွင် “ယနေ့” ကိုသာ သုံးစွဲလေ့ရှိပါသည်။ ဒီနေ့ ကျင်းပပြုလုပ်တဲ့ အခမ်းအနား: “ဒီနေ့” ဟူသည် စကားပြောဟန် ရိုးရိုး (မလွတ်လပ်သော အပြောစကား) ဖြစ်သဖြင့် သာမန် နေ့စဉ် ပြောဆိုမှုများတွင်သာ သုံးစွဲသင့်ပြီး မိန့်ခွန်းကဲ့သို့သော Formal ပွဲများတွင် မသုံးသင့်ပါ။ ထို့အပြင် မိန့်ခွန်း အရေးအသား ပိုမို ပြေပြစ်စေရန် “ကျင်းပပြုလုပ်သည့်” သို့မဟုတ် “ကျင်းပပြုလုပ်သော” ဟု တွဲဖက် သုံးစွဲပါက ပိုမို စံနမူနာကျပါသည်။ အဆိုပြုစကားပိုဒ် - “ယနေ့ ကျင်းပပြုလုပ်သော အခမ်းအနားသို့ ကြွရောက်လာကြပါသော...” (၂) ကနေ့လား ယနေ့လား ဒီနေ့လား ၁။ ယနေ့ (စာရေးထုံးနှင့် တရားဝင်အသုံး) “ယနေ့” သည် စာပေအရေးအသား (Literary style) တွင် အသုံးများပြီး ပိုမိုလေးနက်တည်ငြိမ်သေ...
Recent posts

ကဝိလက္ခဏသတ်ညွှန်း

မသတ်ဆိုအသီးကို ရှင်ဓမ္မဇေဆိုသည့်စာတွင် လွမ်းလေ့ရာတွင်ရှိသည့်ရတုတွင် “ရှိရေးပြိုင်မြူး၊ ဆိုဆဲခါလု၊ ရတုဝဿ၊ ချိန်ခြည်ဆည်းဆိ၊ မင်းရေးကျမ်း၏၊ မင်းခန်းမကြွင်း” ဟူ၍ မသတ်စပ်သည်။ တုန်း | ဘူရိဒတ်ဇာတ်ပေါင်းတွင် ပိတုန်းကို “နတ်ဝင် (ကျောက်) ပိတုန်း၊ တောင်ပံရွှန်းလျက်၊ မပြုန်းမကြောက်”။ ထောင်သင်း (မင်းနဝဒေး) ဆို အံ့ဖွယ်ပေရာရှိသည့်ရတုတွင် “ပင်လွှတ်ဖြန်းဖြန်း၊ စက်သံမှုန်းက၊ ပိတုန်းပျားသေး၊ ငှက်မျိုးဝေး၏”။ ရှင်ဓမ္မသာရ မိန့်တော်မူသည့်ကြတွက်ဆဒ္ဒ သို့သည့်ရတုတွင် “သတပတ်ရွှေကြာ၊ လင်္ကာမည့်ရှန်း၊ ပိတုန်းဖုန်းဝဲ၊ မုစ္စာပွဲနှင့်”။ မင်းနဝဒေးဆို မနော်ဟရီတွင် “တရှန်းရှန်းလျှင်း၊ ပိတုန်းနှင့်ပျား၊ ရှာဖွေဖျားလည်း”။ တုံး | စတ်ရုံကျောင်းဖွဲ့တွင် “ချောမြေ့ပြုံးလု၊ ပိတုန်း ပိတ်ထား”။ ဟုရှိ၊ စပ်သည်မှာ ပိတုန်းကိုသတ်ဝိသဇ္ဇနီပေါက်၊ သေးသေးတင် ပိသဒ္ဒါနိပေါက်နှစ်စပ်တေဖုရာ၊ ပိတုန်းပိတ်ထားဆိုရာမှာသေတောကိုရှု၍၊ ယူလျှင်အစွန်းအကေရိုပိတ်အောင်ပိတ်ထားသည်ဟုယူ၍ ပိတုန်းကိုသေးသေးတင်၊ ပိသဒ္ဒါနိပေါက်စပ်တော်မူဟန်ရှိသည်။ ပိတုန်းသတ္တဝါကို အစပ်အများ ရှိသည့်အတိုင်း နသတ်အမှန် မှတ်လေ။ ထုပ် | ထုပ်ကို နန်းတွင်းတွင် “တင်တုံလျှောက်ထုပ်၊ မွန်အုပ်စိန်၊ ခ...

စံတော်ချိန်

(ဒဂုန်ဦးစန်းငွေ။ ကဗျာကပေးသော ဗဟုသုတများ) အခန်း ၅ စံတော်ချိန် စံတော်ချိန် (ဝါ) နာရီ ဟူသည် အချိန်ကာလကို သတ်မှတ် ပိုင်းခြား၍ ဆိုသော သင်္ကေတ ပညတ်စကား ဖြစ်လေသည်။ နေ့ ၁၂ နာရီ၊ ည ၁၂ နာရီ၊ နှစ်ရပ်ပေါင်း ၂၄ နာရီကို တရက် ဟု ယနေ့ ခေါ်၏။ ရှေးမြန်မာတို့ကမူ တရက်ကို မြန်မာစံတော်ချိန် နာရီပေါင်း ၆၀ ထား၍ သတ်မှတ် သုံးစွဲလာခဲ့ကြသည်။ ယနေ့ တရက်အဖို့ နေ့ ၁၂ နာရီ၊ ည ၁၂ နာရီ၊ အတူအမျှ ထားသော်လည်း မြန်မာစံတော်ချိန်၌ ထိုကဲ့သို့ အညီအမျှ ၁၂ နာရီစီ မထားဘဲ နေ့တာ အတိုအရှည်ကိုလိုက်၍ နာရီခွဲ၍ ထားကြကုန်၏။ ထို့ကြောင့် တရက်ကို နေ့ ၃၀ ည ၃၀ ညီမျှသော လ လည်း ရှိသည်။ မညီမျှသော လ လည်းရှိသည်။ နေ့နာရီက ညဉ့်နာရီထက် ပိုသောလ လည်းရှိသည်။ ညဉ့်နာရီက နေ့နာရီထက် ပိုသောလလည်း ရှိသည်။ အောက်ပါ သံပေါက်ကဗျာသည် ရှေးမြန်မာတို့ အသုံးပြုခဲ့ကြသော စံတော်ချိန်ကို တွက်ချက်ပြထားသည့် စံတော်ချိန် ကဗျာဖြစ်လေသည်။ “ပတ်သာတံရှည်၊ တီးသံမြည်၊ လက်ဆည်ကန်စာရေး။ တဆယ်လောင်းမည်း၊ ထမ်းပိုးရည်၊ ယင်းသည်နာရီမေး။ ဆုံနှစ်လလည်း၊ နေ့ဘို့ရည်၊ ညဉ့်သည် အကြွင်းဆေး။” ပထမ အပိုဒ်၌ အက္ခရာ ၁၂ လုံး ပါ၏။ ယင်း ၁၂ လုံးအနက် တလလျှင် တလုံးကျ တန်ခူးလကစ၍ မြန်မာ ၁၂ လကိုလည်းပြသည်။ တလုံးစီသော အက...

Mama’s Last Hug မာမား၏ နောက်ဆုံးပွေ့ဖက်ခြင်း

ဖရန်း ဒက် ဗားလ် ရေးသားသော “မာမား၏ နောက်ဆုံးပွေ့ဖက်ခြင်း” စာအုပ်အကျဉ်း ပရိုင်းမိတ်ဗေဒပညာရှင် (Primatologist) ဖရန်း ဒက် ဗားလ် (Frans de Waal) ရေးသားသည့် “မာမား၏ နောက်ဆုံးပွေ့ဖက်ခြင်း” (Mama’s Last Hug) စာအုပ်သည် ကြောက်မက်ဖွယ်ကောင်းလောက်အောင် စိတ်ဝင်စားဖွယ်ကောင်းသော တိရစ္ဆာန်တို့၏ စိတ်ခံစားမှုဆိုင်ရာ စူးစမ်းလေ့လာချက် ဖြစ်ပါသည်။ စာအုပ်တွင် ချင်ပန်းဇီ မိခင်ကြီး မာမား၏ ထိခိုက်ရှလွယ်သော အဖြစ်အပျက်ကို အခြေခံ၍ စိတ်ရှုပ်ထွေးဆန်းကြယ်သော ခံစားချက်များကို လူသားတို့သာ ခံစားနိုင်ကြသည်ဟူသော ရှေးယခင်ကတည်းက လက်ခံထားသည့် အယူအဆကို စိန်ခေါ်ထားပါသည်။ ပင်မ လျှောက်လဲချက် ဝမ်းမြောက်ခြင်း၊ ဝမ်းနည်းကြေကွဲခြင်း၊ ရှက်ရွံ့ခြင်း၊ အပြစ်ရှိသလို ခံစားရခြင်း၊ စာနာနားလည်ခြင်းနှင့် ချစ်ခြင်းစသည့် စိတ်ခံစားမှုများသည် လူသားတို့၌သာ သီးသန့်ရှိသည့် အရာများ မဟုတ်ဘဲ၊ ကျွန်ုပ်တို့၏ ဆန်းသစ်ပြောင်းလဲလာသော ဆင့်ကဲဖြစ်စဉ် သမိုင်းကြောင်းတွင် နက်ရှိုင်းစွာ အမြစ်တွယ်နေသည့် အရာများဖြစ်ကြောင်း ဒက် ဗားလ်က စုဆောင်းတင်ပြထားပါသည်။ တိရစ္ဆာန်များသည်—အထူးသဖြင့် ပရိုင်းမိတ်များ—ထိုစိတ်ခံစားမှုများကို ခန္ဓာကိုယ်အမူအရာ၊ မျက်နှာရုပ်သွင်နှင့် လူမှုရေး...

The Last Hug နောက်ဆုံးပွေ့ဖက်ခြင်း

အောက်ပါ Post မှာ The last hug ဆိုတဲ့ English စကားလုံးကို "အဖက်အသွယ်" ဆိုပြီးဘာသာပြန်သုံးနှုန်းထားပါတယ် မြန်မာစကားမှာ အဖက်အသွယ်ဆိုတဲ့စကားလုံးရှိမရှိသိပါရစေခင်ဗျ။ ပြန်စာ "အဖက်အသွယ်" ဟူသော အသုံးအနှုန်းသည် စံကိုက် စာပေအရေးအသားတွင် အသုံးမရှိဘဲ "အဆက်အသွယ်" ဟု ရေးသားခြင်းကသာ မူလ သတ်ပုံနှင့် အဓိပ္ပါယ်အရ မှန်ကန်ပါသည်။ "The Last Hug" ဟူသော ရုပ်ရှင်အမည်ကို မြန်မာဘာသာသို့ ပြန်ဆိုရာတွင် စာအဓိပ္ပါယ်အရော၊ ဇာတ်လမ်း၏ ခံစားချက်ပါ ပေါ်လွင်စေရန် အောက်ပါအတိုင်း သင့်လျော်သလို ပေးနိုင်ပါသည် - နောက်ဆုံးပွေ့ဖက်ခြင်း (မူလ အဘိဓာန်ကျကျ တိုက်ရိုက်ပြန်ဆိုမှု ဖြစ်ပြီး ရှင်းလင်း၍ အဓိပ္ပါယ် ထင်ရှားပါသည်။) နောက်ဆုံးရင်ခွင် (ဇာတ်လမ်း၏ ဝမ်းနည်းကြေကွဲဖွယ် ခံစားချက်ကို ပိုမို ပေါ်လွင်စေသော ရုပ်ရှင်ဆန်သည့် အမည်ဖြစ်ပါသည်။) နောက်ဆုံးတွေ့ဆုံ ပွေ့ဖက်ခြင်း (ဇာတ်လမ်းအကြောင်းအရာအရ ခွဲခွာရခါနီး အတွေ့အကြုံကို အလေးပေးလိုပါက သုံးနိုင်ပါသည်။) ရုပ်ရှင် စာတန်းထိုး သို့မဟုတ် ဆောင်းပါး ရေးသားရာတွင် "နောက်ဆုံးပွေ့ဖက်ခြင်း" သို့မဟုတ် "နောက်ဆုံးရင်ခွင်" ဟု သုံးစွဲခြင်းက အလိုက်ဖက်ဆုံး...

စာအုပ်များနှင့် စာအုပ်ဖတ်သူများ

ငယ်သူငယ်ချင်းတယောက်က စာအုပ်စင်နောက်ခံနဲ့ပုံတခု တင်ထားတာတွေလိုက်တယ်။ အေး တချို့စာအုပ်တွေက ဖတ်တဲ့သူထက် အသက်ကြီးတယ်လို့ ရေးလိုက်ပါတယ်။ ကျွန်တော့်မှာလည်း အဲလိုစာအုပ်တွေ ရှိတယ်။ Why “The Books Are Older Than the Readers” Makes Sense “စာအုပ်များသည် စာဖတ်သူများထက် အသက်ပိုကြီးသည်” ဟူသော အယူအဆ ဘာကြောင့် ယုတ္တိရှိသနည်း “စာအုပ်များသည် စာဖတ်သူများထက် အသက်ပိုကြီးသည်” ဟူသော အသုံးအနှုန်းသည် မဖောက်ပြန်နိုင်သော အမှန်တရားတခုကို ထင်ဟပ်နေပါသည်။ စာပေသည် ၎င်းကို ဖတ်ရှုမည့် စာဖတ်သူများထက် ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာ စောလွန်၍ ပေါ်ပေါက်ခဲ့ပြီး၊ ၎င်း၏ လွှမ်းမိုးမှုသည်လည်း စတင်ရေးသားခဲ့သူများထက်ပင် ပိုမို အသက်ရှည်ကြာတတ်ပါသည်။ ဤအယူအဆကို သမိုင်းဆိုင်ရာ အမြင်ော၊ ခေတ်ပြိုင် အမြင်များဖြင့်ပါ ထောက်ခံထားပါသည်။ သမိုင်းနှင့် စာပေဆိုင်ရာ ရှုထောင့် ကွယ်လွန်ပြီးသူ စာရေးဆရာများ၏ ရှေးဟောင်း စာအုပ်များသည် အချိန်ကာလ၏ အလေးချိန်၊ ယဉ်ကျေးမှု နောက်ခံနှင့် လူတို့၏ အတွေ့အကြုံများကို သယ်ဆောင်ထားကြပါသည်။ စီအက်စ် လူးဝစ် (C.S. Lewis) အကြံပြုခဲ့သကဲ့သို့ စာဖတ်သူ အပျော်တမ်းတဦးအနေဖြင့် ခေတ်ပြိုင် စာပေများအပေါ်ချည်း လုံးဝ ပုံအပ်ထားခြင်းကို သတိပြုသင...

တရားနာနေကြသည်

တရားထဲမှာပါတဲ့ စာလုံးလေးတွေကို ဘယ်လိုတင်ရမလဲ အာရုံစိုက်နာနေကြသည်။ ဟောကြားတဲ့ဆရာတော် ဘွဲ့အမည်နဲ့ တင်လိုက်သည်။ သတ်ပုံကတော့ မမှန်။ သာဓုတွေ လာလိမ့်မည်။ တရားဘာဝနာ မွေ့လျော်သူဟု အထင်ခံရပြီ။ ကဗျာတွေ၊ ရသတွေ၊ သီချင်းတွေကိုလည်း ထိုနည်းနှင်နှင်။ ခေတ်ကြီးသည်ကား တရားနှင့်သော်လည်းကောင်း၊ အနုပညာစာပေနှင့်သော်လည်းကောင်း စည်ပင်ထွန်းကားသတည်း။ ဒေါက်တာတင့်ဆွေ