တို့စာ တို့စကား တို့တိုင်းပြည်

ကွန်မင့်တခု = သားအိန်ရောဂါလဲကြောက်ဖို့ကောင်းတယ် ပြန်စာ သားအိန် လို့ မရှိစားအိမ် လို့ ရေးရ။ “အိမ်” ပါသော မြန်မာအသုံးစကားများ ခုနစ်အိမ်စု ဆယ်အိမ်ခေါင်း ဆီးအိမ် နှာခေါင်းအိမ် နေထိုင်ရာအိမ် မျက်လုံးအိမ် မိသားစုနှင့် အိမ်ထောင်ရေး ရာအိမ်ခေါင်း လေးအိမ်စု လေးအိမ်တန်း သားအိမ် သားအိမ်ဝ (သားအိမ်ခေါင်း) အရှေ့ခုနစ်အိမ် အနောက်ခုနစ်အိမ် အိမ်ကြီး အိမ်ကြီးရခိုင် အိမ်ကွင်း အိမ်ခြံ အိမ်ခြံမြေ အိမ်ခြေ အိမ်ခြေရာခြေ အိမ်တန်း အိမ်တန်းလျား အိမ်တိုင် အိမ်တိုင်ရာရောက် အိမ်တော် အိမ်တော်ပါ အိမ်ထောင် အိမ်ထောင်ဖက် အိမ်ထောင်ရက်သားကျ အိမ်ထောင်ဦးစီး အိမ်ထဲ အိမ်ပြင် အိမ်ပိုင် အိမ်ပိုင်ရှင် အိမ်ပုဆစ်တုပ် အိမ်မြှောင် အိမ်မိုး အိမ်မိုးခြင်တင် အိမ်ယာအကျယ် အိမ်ရှင် အိမ်ရှင်မ အိမ်ရှေ့ပူ အိမ်နောက်မချမ်းသာ အိမ်ရာ အိမ်ရာထောင် အိမ်ရာပြောင်း အိမ်ရာမဲ့ အိမ်ရာအကူ အိမ်လုံးချမ်းသာပင် အိမ်ဝင်း အိမ်သည် အိမ်သူ အိမ်သူသက်ထား အိမ်အဆောက်အဦ အိမ်အလုပ် အိမ်အဝန်း အိန် နောင်အိန်ရွာ၊ သီပေါမြို့နယ် လုတ်အိန်ရွာ သီပေါမြို့နယ်၊  Angel အိန်ဂျယ် ဒေါက်တာတင့်ဆွေ

တနေ့တွင် မြို့တွင် နေသော ကြွက်တကောင် သည် တောတွင် နေသော ဆွေမျိုးကြွက်တကောင်ကို သွားရောက် လည်ပတ်သည်။ နေ့လယ်စာအတွက် တောကြွက် က ဂျုံတံ၊ အမြစ်များနှင့် သစ်သီးခြောက်များကို တင်ဆက်ပြီး သောက်စရာအဖြစ် ရေအေးအနည်းငယ် ပေးသည်။ မြို့ကြွက်သည် အနည်းငယ်သာ စားသည်။ ဒီက အနည်းငယ်၊ ဟိုက အနည်းငယ် ကိုက်စားရင်း ယဉ်ကျေးမှုကြောင့်သာ ရိုးရိုးအစားအစာကို စားနေသည် ဟု ထင်ရအောင် ပြုမူသည်။ နေ့လယ်စာပြီးနောက် သူတို့နှစ်ကောင် အချိန်ကြာစွာ စကားပြောကြသည်။ တကယ်တော့ မြို့ကြွက်ကသာ မြို့ဘဝအကြောင်းကို ဆက်တိုက် ပြောနေပြီး တောကြွက်က နားထောင်နေသည်။ နောက်ပိုင်းတွင် သူတို့သည် ခြံစည်းရိုးနားရှိ နွေးထွေးသော အိပ်ရာသေးသေးတခုတွင် အိပ်ကြသည်။ အေးချမ်း၍ သက်သာစွာ မနက်ထိ အိပ်ကြသည်။ အိပ်မက်ထဲတွင် တောကြွက် သည် ကိုယ်ကိုယ်ကို မြို့ကြွက် ဖြစ်နေသည်ဟု အိပ်မက်မက်သည်။ မြို့ဘဝတွင် ရှိသော အလှအပနှင့် အဆင်ပြေမှုများကို မြို့ကြွက်က ပြောပြထားသကဲ့သို့ ခံစားရသည်။ ထို့ကြောင့် နောက်နေ့တွင် မြို့ကြွက်က “မြို့ကို ငါနဲ့ အတူလိုက်မလား” ဟု မေးသောအခါ တောကြွက်သည် ဝမ်းသာစွာ သဘောတူလိုက်သည်။ သူတို့နှစ်ကောင် မြို့ကြွက် နေသော အိမ်ကြီးသို့ ရောက်သောအခါ ထမင်းစားခန်း စားပွဲပေါ်တ...

(၁) ကဲ့ရဲ့ ခုနစ်ရက်၊ ချီးမွမ်း ခုနစ်ရက် → လူတို့၏ ပြောဆိုမှု မကြာခဏ ပြောင်းလဲတတ်သည် ခုနစ်ခါ ခုနစ်ပြန် → အကြိမ်များစွာ ခုနစ်စင်ကြယ် → သန့်ရှင်းခြင်း အဆင့်များ ခုနစ်ဆောင် → အဆောက်အဦ အခန်းများစွာရှိခြင်း ခုနစ်ဆောင်တိုက်ခန်း မီးမထွန်းဘဲ လင်းတဲ့ ပပ၀တီ ခုနစ်ထပ် ခုနစ်လွှာ → အထပ်များစွာ ခုနစ်ထပ်တိုက် → အထပ်များစွာရှိသော အဆောက်အဦ ခုနစ်ပင်လယ် ခုနစ်တောင် → အလွန်ဝေးသော အရပ် ခုနစ်ပြည်ထောင် → နိုင်ငံများစွာ၊ အဝေးအနီး နေရာများ ခုနစ်ရက် ခုနစ်လီ → အမြဲမပြတ်၊ နေ့တိုင်းလိုလို ခုနစ်ရက် သားသမီး → လူအပေါင်း၊ လူမျိုးအားလုံး ခုနစ်ရောင် → အရောင်အမျိုးမျိုး ခုနစ်လီ → အကြိမ်ကြိမ်၊ မကြာခဏ ခုနစ်သွယ် → အမျိုးမျိုး၊ အလွန်စုံလင် ထမင်းအသက် ခုနစ်ရက်၊ ရေအသက် တမနက် → ရေသည် အသက်ရှင်ရေးအတွက် အရေးကြီး မသူတော် ခုနစ်ပါး → မကောင်းသော လူမျိုးများကို အုပ်စုခွဲဖော်ပြသော စကား (၂) ခုနစ်စဉ်ကြယ်ပြောင်၊ အမြီးထောင်၊ သန်ကောင်ချိန်သို့ ရောက်ဟု ရှေးလူကြီးများသည် ခုနစ်စဉ်ကြယ်နှင့် စပ်လျဉ်း၍ ဆိုစမှတ်ပြုခဲ့ကြသည်။ ခုနစ်စဉ်ကြယ်ကို ညအချိန်တွင် မြောက်ဘက် ကောင်းကင်၌ ထင်ရှားစွာ မြင်နိုင်ပေးသည်။ အနောက်တိုင်းနက္ခတ်ဗေဒ ဆရာများအလိုအားဖြင့် Ursae Maj...

“ခွေးရူး ကောင်းစား တမွန်းတည့်” ဟူသော စကားပုံသည် မြန်မာစကားပုံတခုဖြစ်ပြီး မတရားသောသူ သို့မဟုတ် မတန်သောသူ၏ အောင်မြင်မှုသည် ကြာရှည်မတည်ဘဲ ခဏသာ ဖြစ်သည် ဟု ဆိုလိုပါသည်။ စကားပုံ၏ အဓိပ္ပါယ် ခွေးရူး — သဘောမကောင်း၊ မတရားသောသူ၊ မထိုက်တန်သောသူကို ဥပမာပြုခြင်း ကောင်းစား — အောင်မြင်ခြင်း၊ ချမ်းသာခြင်း တမွန်းတည့် — မွန်းတည့်အချိန်အတိုင်း ခဏသာ ကြာသောအချိန် ထို့ကြောင့် စကားပုံ၏ အဓိပ္ပါယ်မှာ — မထိုက်တန်သောသူ၏ ကောင်းစားမှုသည် ခဏသာ ဖြစ်ပြီး ကြာရှည်မတည်။ အသုံးပြုပုံ မတရားနည်းဖြင့် အောင်မြင်လာသူ အခါတရံ ကံကောင်း၍ ခဏတဖြုတ် အောင်မြင်လာသူ တို့ကို ပြောရာတွင် အသုံးပြုကြသည်။ ဥပမာ — မတရားလုပ်၍ အချိန်တိုအတွင်း ကောင်းစားလာသူတယောက်ကို မြင်လျှင် “ခွေးရူး ကောင်းစား တမွန်းတည့်ပဲ” ဟု ပြောကြသည်။ အဓိပ္ပါယ်နီးစပ်သော စကားပုံများ မတရား ကောင်းစား ကြာမနေ မကောင်းမှုက ကောင်းစား ကြာမနေ အင်္ဂလိပ် အနီးစပ်ဆုံး Ill-gotten gains never last. Easy come, easy go. "Ill-gotten gains never last" (or "never prosper")  “Ill-gotten gains never last” (သို့မဟုတ် “never prosper”) ဟူသော စကားပုံသည် မတရားနည်းဖြင့် သို့မဟုတ် မသမာသေ...

(၁) ခွေးတကောင်သည် အသားတပိုင်းကို ပါးစပ်တွင် ကိုက်၍ အိမ်သို့ ပြန်သွားသည်။ အိမ်တွင် အေးအေးချမ်းချမ်း စားနိုင်ရန် ဖြစ်သည်။ လမ်းတွင် ချောင်းတခုအပေါ် တံတားကို ဖြတ်ရသည်။ တံတားကို ဖြတ်နေစဉ် ရေထဲသို့ ငုံ့ကြည့်လိုက်ရာ ရေထဲတွင် ကိုယ့်အရိပ်ကို တွေ့မြင်သည်။ ခွေးသည် အခြားခွေးတကောင်က အသားတပိုင်း ကိုက်ထားသည် ဟု ထင်သွားသည်။ ထို့ကြောင့် ထိုအသားကိုပါ ရယူရန် စိတ်ကူးလိုက်သည်။ ထို့နောက် ရေထဲရှိ အရိပ်ကို ကိုက်ရန် ပါးစပ်ဖွင့်လိုက်သည်။ သို့ရာတွင် ပါးစပ်ဖွင့်လိုက်သည့်အခါ ကိုက်ထားသော အသားတပိုင်းသည် ရေထဲသို့ ကျသွား၍ ပျောက်ဆုံးသွားသည်။ If you covet all, you may lose all. အရာအားလုံးကို လောဘတက်လျှင် ရှိသမျှကိုပင် ဆုံးရှုံးနိုင်သည်။ (၂) တခါက အသားရောင်းသမားတယောက်က ခွေးတကောင်အား အရိုးတခု ပစ်ပေးခဲ့သည်။ ခွေးသည် ထိုအရိုးကို ရ၍ အလွန်ဝမ်းသာကာ အိမ်သို့ အမြန်ဆုံး ပြန်သွားသည်။ လမ်းတွင် လူသွားတံတားကျဉ်းတခုကို ဖြတ်ရသည်။ တံတားကို ဖြတ်စဉ် အောက်သို့ ကြည့်လိုက်ရာ တည်ငြိမ်သော ရေမျက်နှာပြင်တွင် ကိုယ့်ပုံရိပ်ကို မှန်ကဲ့သို့ ပြန်လည်မြင်ရသည်။ သို့သော် လောဘကြီးသော ခွေး သည် ထိုပုံရိပ်ကို အရိုးကြီးတခု ကိုက်ထားသော အခြားခွေး ဟု ထင်သွားသည်။ အ...

ဖားများသည် ကိုယ်တိုင် ကိုယ့်ကိုယ်ကို အုပ်ချုပ်နေရခြင်းကို မကြိုက်တော့ကြ။ သူတို့မှာ လွတ်လပ်ခွင့် အလွန်များလွန်းသဖြင့် ပျက်စီးလာကြပြီး၊ အလုပ်မလုပ်ဘဲ အင်းအိုင်နားတွင် ထိုင်၍ ဖားဖားမြည်နေကြ သာ ဖြစ်လာသည်။ သူတို့သည် ဘုရင်တပါးရှိသော အစိုးရမျိုး ကိုသာ လိုချင်ကြသည်။ ဘုရင်၏ အခမ်းအနား၊ အထွတ်အထိပ် အပြအလှများကို ကြည့်ရှုရပြီး၊ သူတို့ကို အုပ်ချုပ်နေကြောင်း သိသာအောင် အုပ်ချုပ်ပေးမည့် အစိုးရကို လိုချင်ကြသည်။ “ပျော့ပျောင်းသော အစိုးရမျိုးတော့ မလိုချင်” ဟု ဖားများ ပြောကြသည်။ ထို့ကြောင့် သူတို့သည် ဂျူပီတာနတ်ဘုရား (Jupiter) ထံ စာတင်၍ “ဘုရင်တပါး ပေးပါ” ဟု တောင်းဆိုကြသည်။ ဂျူပီတာနတ်ဘုရားသည် ဖားများ၏ မိုက်မဲ၍ ရိုးရှင်းလွန်းသော သဘော ကို သိမြင်သော်လည်း၊ သူတို့ကို တိတ်စေရန်နှင့် ဘုရင်တပါး ရရှိပြီဟု ထင်စေရန် သစ်တုံးကြီးတတုံးကို အင်းထဲသို့ ပစ်ချလိုက်သည်။ သစ်တုံးကြီးသည် ဖွားခနဲ ရေထဲသို့ ကျသွား သောအခါ ဖားများသည် ကြောက်လန့်၍ သစ်တောပင်များနှင့် မြက်တောများအကြားသို့ ပြေးဝင်ပုန်းကွယ်ကြသည်။ သူတို့သည် အသစ်ရောက်လာသော ဘုရင်ကို ကြောက်မက်ဖွယ် မဟာကြီးတကောင်ဟု ထင်ကြသည်။ သို့သော် မကြာမီ ဖားများ သိလာကြသည်မှာ သစ်တုံးဘုရင် (King Lo...