တို့စာ တို့စကား တို့တိုင်းပြည်

(ရှာဖွေ ကူယူတင်ပြခြင်းသာ ဖြစ်ပါတယ်။ မူရင်းတင်ထားသူ Burmanian's Post ကျေးဇူး။) ရှေးဦးမြန်မာ ပုံနှိပ်တိုက်များအကြောင်းပြောရင် မပါမဖြစ်ဟုဆိုရမည့် သုဓမ္မဝတီ ပုံနှိပ်တိုက်အကြောင်းအား အချက်အလက်များ ရှာဖွေလို့ ရသလောက် ပြုစုဖော်ပြ ရေးသားလိုက်ပါတယ်။ ရှေဦးမြန်မာပုံနှိပ်တိုက်တွေထဲမှာနာမည်ကြီးပုံနှိပ်တိုက်တွေကတော့၊ ကဝိမျက်မှန်၊ ဟံသာဝတီ၊ ဇမ္မူ့မိတ်ဆွေ၊ ပြည်ကြီးမဏ္ဍိုင် စသဖြင့်ပုံနှိပ်တိုက်များပဲဖြစ်ပါတယ်။  အဲ့ဒီပုံနှိပ်တိုက်တွေအကြောင်းကိုတော့ ရှာဖွေတွေ့ရသလောက်ဆိုရင်မည့်သည့်ရှေးဆရာများကမှ တကူးတက မှတ်တမ်းတင် ရေးသားထားတာကို မတွေ့ရပါဘူး။ ကြီးမောင်(ငွေဥဒေါင်း)တယောက်သာလျှင် ရှေးဦးမြန်မာပုံနှိပ်တိုက်များဆိုတဲ့ ဆောင်းပါးတခုကို အကြမ်း(အလွတ်)သဘောမျှ ရေးသားထားတာကိုတွေ့ရပါတယ်။ ဒီတော့အဲ့ဒီဆောင်းပါးကိုအခြေပြုပြီးတော့ပဲ မိမိလေ့လာတွေ့ရှိရသလောက် အချက်အလက်များဖြင့် တန်ဆာဆင်ကာ ပြုစုရေးသားလိုက်ရပါတယ်။ ဒါကြောင့်လိုအပ်ချက်များ၊ မှားယွင်းမူများပါက နှံ့စပ်သိမြင်သူများအနေဖြင့် နူတ်ငုံမနေကြပဲ ခိုင်လုံတိကျတဲ့ စာတပုဒ်ဖြစ်အောင် ကူညီဝိုင်းဝန်း ဖြည့်စွက်ပြောဆိုပေးကြဖို့ မေတ္တာရပ်ခံပါတယ်။ (က) ၁၈၁၆ ခုနှစ်မှာ မြန်မာနိုင်ငံကို စ...

• ယနေ့ သင့်ကို ပြန်မပြုံးပြခဲ့သော လူသည် နံနက်ခင်း တမနက်လုံး မငိုမိအောင် ကြိုးစား ထိန်းချုပ်နေခဲ့ရသူ ဖြစ်ကောင်းဖြစ်ပါလိမ့်မည်။ • သင့်ရှေ့မှ တတ်နိုင်သမျှ အနှေးကွေးဆုံး မောင်းနှင်နေသော လူသည် ယာဉ်မတော်တဆ ဖြစ်ပြီးနောက် ပြန်လည်မောင်းနှင်နေရသူ ဖြစ်ကောင်းဖြစ်ပါလိမ့်မည်။ • အနည်းငယ် ရိုင်းစိုင်းသည်ဟု ထင်ရသော ငွေကောင်တာစာရေးသည် သူ၏ ဘဝတွင် အဆိုးရွားဆုံးနေ့ရက်၏ ဝက်ဝက်ကွဲ ဒုက္ခများကို ကြုံတွေ့ရင်ဆိုင်နေရသူ ဖြစ်ကောင်းဖြစ်ပါလိမ့်မည်။ • သင်သည် လူတို့၏ ကျယ်ပြောလှသော ဘဝ ခရီးစဉ်ကြီးထဲမှ အလွန်တိုတောင်းလှသော အခိုက်အတန့်လေးများတွင်သာ ထိုသူတို့နှင့် ဆုံစည်းကြရခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ သို့ဖြစ်၍  သင်မြင်တွေ့လိုက်ရသည့် ၅ စက္ကန့်မျှသော အချိန်ကလေးဖြင့် သူတပါးအပေါ် ဆုံးဖြတ်ချက်ချမိခြင်းကို သတိပြုဆင်ခြင်ပါလေ။ ဒေါက်တာတင့်ဆွေ

၈-၉-၂၀၁၉ နေ့ကဖြစ်ပါတယ်။ အခုတော့ - စာရေးဆရာတွေလည်း မလာနိုင်တော့ပါ။ တဦးကတော့ မလာတော့ပါ။ ဆရာတို့ ဟောပြောခဲ့တဲ့ ခန်းမကလည်း စားသောက်ဆိုင်ဖြစ်သွားပြီ။ ကျွန်တော် တပတ်တခါ၊ နှစ်ပတ်တခါလောက် လက်ဖက်ရည်သွားသောက်ပါတယ်။ ညီပုလေး၊ ချစ်ဦးညို၊ မောင်စိန်၀င်း(ပုတီးကုန်း) ဆရာတို့အားလုံးကို အမှတ်ရတယ်။ ဒေါက်တာတင့်ဆွေ

(၁)  ဗုဒ္ဓဘုရားရှင်၏ မိန့်တော်မူခဲ့သော အိန္ဒိယမြောက်ပိုင်းရှိ စကားပြောဘာသာစကား သိဒ္ဓတ္ထဂေါတမသည် ဘီစီ ၆ ရာစုမှ ၅ ရာစုအတွင်း အိန္ဒိယမြောက်ပိုင်း၌ သီတင်းသုံး၍ တရားဓမ္မများ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။ ထိုခေတ်ကာလသည် သက္ကတ (Sanskrit) ဘာသာစကားကို အထက်တန်းလွှာနှင့် ပညာရှိအသိုင်းအဝိုင်းက သုံးစွဲကြပြီး၊ မဇ္ဈိမ အင်ဒို-အာရိယန် ဒေသန္တရစကားများ (ပြကရစ် - Prakrits ဘာသာစကားများ) မှာမူ အရပ်သူအရပ်သား အများပြည်သူတို့၏ နေ့စဉ်သုံး ဘာသာစကားများ ဖြစ်ကြပါသည်။ သုတေသီပညာရှင်တို့၏ တူညီသော ယူဆချက်မှာ ဗုဒ္ဓဘုရားရှင်သည် သန့်ရှင်းမွန်မြတ်သော ဘာသာစကား တခုတည်းကို အတင်းအဓမ္မ သတ်မှတ်မသုံးစွဲဘဲ၊ ဒေသခံတို့၏ စကားပြောဘာသာစကားဖြင့်သာ ဟောကြားတော်မူခဲ့ခြင်း ဖြစ်နိုင်ကြောင်း ဖြစ်ပါသည်။ အများစုက လက်ခံထားသော ဘာသာစကားမှာ မဂဓတိုင်း၏ အဓိက သုံးစွဲသော စကားပြောဖြစ်သည့် မဂဓ-ပြကရစ် (Magadhi Prakrit) ဖြစ်ပြီး၊ ထိုဒေသမှာ ဘုရားရှင် တရားဓမ္မ အများဆုံး ဟောကြားတော်မူခဲ့ရာ ဒေသလည်း ဖြစ်ပါသည်။ မဂဓပြကရစ်သည် မဂဓမဟာဇနပုဒ်နှင့် နောက်ပိုင်း မောရိယအင်ပါယာ၏ ဘာသာစကားဖြစ်ခဲ့ကာ၊ နောင်တွင် အာသံ၊ ဘင်္ဂါလီ၊ ဩရိယာနှင့် ဘော့ဂျ်ပူရီ ကဲ့သို့သော ခေတ်သစ် အရှေ့ပိုင်း...

(ပထမ ကျော်အောင်စံထားဆရာတော်ကြီး) နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ ယခုအခါနှိုက် ကျမ်းဂန်ကိုကိုးသဖြင့် လူတို့ဆိုရိုး စကားသို့ လိုက်၍ စိတ်ဖြာခွဲခြမ်းလျက် ဆိုပေအံ့။ သတ္တမီအပြားကား– ၁။ ကြိယာလည်းတပါး။ ၂။ ကြိယာဝိသေသနလည်းတပါး။ ၃။ ကာရကလည်း တပါး။ ၄။ ကာရကဝိသေသနလည်း တပါး။ ၅။ လက္ခဏလည်းတပါး။ ၆။ သမ္ဗန်လည်းတပါး။ ( စာမျက်နှာ ၁၅၄ ) ၇။ သယတ္ထလည်းတပါး။ ၈။ နိဒ္ဓါရဏလည်းတပါး။ ၉။ ကာစိုက်လည်း တပါး။ ၁၀။ ဟိတ်လည်းတပါး။ ၁၁။ ပရိဿဒ်လည်းတပါး။ ၁၂။ အစ္စန္တသံယောဂလည်းတပါး။ ၁၃။ အာလုပ်လည်းတပါး။ ၁၄။ သမုစ္စည်းလည်းတပါး။ ဤသို့ အားဖြင့် ၁၄-ပါး အပြားရှိ၏၊ ၁– ကြိယာ ထို ၁၄-ပါးတို့တွင်– ကြိယာ–ဟူသည်ပိဋကတ်နှိုက်– ကတံ၊ ပြအပ်၏၊ ကတော၊ ပြအပ်၏၊ ကတာ၊ ပြ အပ်၏၊ ဤသို့ တ-ပစ္စည်း အစရှိသည် အဆုံးရှိသော ကိတ်ပုဒ်၊ ဂစ္ဆတိ၊ သွား၏၊ ဂစ္ဆာမိ၊ သွား၏၊ ဤသို့ တိ-ဘုတ်၊ မိ-ဘုတ် အဆုံးရှိသော အာချာတ်ပုဒ် တို့ကို ဆိုလိုပေးသည်။ မြန်မာဝေါဟာရနှိုက်– “၏၊ တည်း၊ သည်၊ သော၊ ကား” ဟူသော အက္ခရာအဆုံးရှိသောပုဒ်။ ဆရာတို့ဝါဒအားဖြင့်– “လျှင်–လျှင်း–မူကား၊ ဝယ်–သန်း–တမင့်၊ ချိမ့်–မြင့်–တွင်–၏၊ ပိမ့်–လည်း–မည်–အံ့၊ လော–တံ့–မံ–တည်း၊ သော်–ခွံ–ဘူး–သော၊ မူလော–၄ကား၊ မူ–အား–မူ–က၊ လိမ့်...

သူဘာသာ၊ သူ့ဖာသာ၊ သူ့ပါသာ ဘယ်လိုသုံးရတာလဲဗျ ပြန်စာ ဘာသာလဝါ ဘာသာလဝါ တောထဲမှာ ဖြစ်ချင်သလို ဖြစ်နေကြတာပါကွယ်။” နတ်သိုက်။ ၁၁၄။ ၂၊ အမူမဲ့အမှတ်မဲ့။ အာရုံမထားပဲ။ “လက်ဦးက ဘာသာလဝါ ခပ်စိမ်းစိမ်းနေလာခဲ့ သော ကိုကျော်မြင့်မှာ။” မြဝတီ၊ ၃၊ ၁၀။ ၁၁၉။ ဘာသိဘာသာ – ကြိဝိ /ဗာသျှိဗာသျှာ/ အရေးမပြု လျစ်လျူရှုလျှက်။ ဘာသောညာသော – န /ဗာသျှောညာသျှော/ မည်သည့်အရာမဆို။ (အမျိုးအမည် ခွဲခြား ဖော်ပြလိုခြင်း မရှိသည့် အကြောင်းကိစ္စအားလုံးကိုခြုံ၍ ခေါ်ဆိုသည့် ဝေါဟာရ။) ဖာသာ – ကြိဝိ /ဖာသျှာ/ ဘာသာ – ကြိဝိ၊ ရှု။ ဖာသာလဝါ – ကြိဝိ /ဖာသျှာလဝါ/ ဘာသာလဝါ – ကြိဝိ၊ ရှု။ ဖာသိဖာသာ – ကြိဝိ /ဖာသျှိဖာသျှာ/ ဘာသာဘာသာ – ကြိဝိ၊ ရှု။ အထက်ပါ အဘိဓာန် အကိုးအကားများအရ “သူ့ဘာသာ” နှင့် “သူ့ဖာသာ” နှစ်မျိုးစလုံးကို သုံးစွဲနိုင်ပြီး၊ “သူ့ပါသာ” ဟူ၍မူ သတ်ပုံမရှိပါ။ ၁။ သူ့ဘာသာ / သူ့ဘာသာလဝါ / သူ့ဘာသာဘာသာ သုံးစွဲပုံ - မူရင်း ပါဠိပုဒ် “ဘာသာ” (မိမိ၏ အလေ့အထ/အမူအရာ) မှ ဆင်းသက်လာသော တရားဝင် သတ်ပုံအမှန် ဖြစ်ပါသည်။ အဓိပ္ပာယ် - အလေ့စရိုက်အလျောက်၊ အမူမဲ့အမှတ်မဲ့၊ သီးခြား သို့မဟုတ် မိမိအလိုလို။ ဥပမာ - “သူ့ဘာသာ ဘာလုပ်လုပ် လွှတ်ထားလိုက်ပါ”၊ “သူ့ဘာသာလဝါ တောထဲမှာ ဖြစ်ချင်သလိ...