Skip to main content

Posts

တုပ်ကွေး သတ်ပုံ

ရာသီပေါ်တုတ်ကွေးကာကွယ်ဆေး ၆လနှင့်အထက် ကလေး လူကြီးထိုးနိုင်သည်ဆိုတဲ့ ဆိုင်းဘုတ်လေးပါဆရာ။ တုပ်ကွေးလို့ ရေးရတယ်။ တုပ်ကွေးကာကွယ်ဆေးဆိုင်းဘုတ် ဘာဆန်းသလဲ စဉ်းစားကြမယ်။ သတ်ပုံမှားနေတယ်။ မနေ့ကလည်း အထင်ကရ သတင်း ဝဘ်ဆိုက်တခုမှာ မှားနေလို့ မက်ဆစ်ဂျာကနေ အသိပေးလိုက်သေးတယ်။ တလောက မေးတယ်။ အသက် ၂၄ပါရှင့် မ ပါ ငါးပိရည်တို့ အမဲသားတို့စားရင် သုပ်ထိုးပါတယ်ရှင့် ဘာကြောင့်လဲရှင့် အဒါစားမှ ထိုးတာ ဘာဆေးသောက်ရမလဲရှင့်။ တုပ် နဲ့ သုပ် မှားနေတယ်။ သုပ်ဆိုတာ စေပါလက်သုပ် (အစေအပါး)၊ ပေါင်းမြက်သုပ်သင်၊ ဟင်းလျာလက်သုပ်၊ လက်ဖက်သုပ်၊ အသုပ်စုံမှာသာ ရေးတယ်။ တုပ်ကွေး၊ တုပ်ကွရိုသေ၊ တုပ်တုပ်ကွကွ၊ တခါးမင်းတုပ်၊ ချည်နှောင်တုပ်၊ ပတ်ကြမ်းတုပ်သည်၊ ပုဆစ်တုပ်၊ သန်းဥတုပ်၊ ပုစွန်တုပ်၊ ပျားတုပ်၊ ကင်းတုပ်လို့ ရေးရတယ်။ ကဝိဓဇသတ်ပုံကျမ်း လွှားကာတုတ်။ အခွန့်အတုတ်။ ဆားထောင်တီးတုတ်။ ပုဇွန်တုတ်။ ငှက်ခရုတုတ်။ တီးတုတ်ငှက်။ ပလုတ်တုတ်။ မှိတ်တုတ်မှိတ်တုတ်။ ဦးတုတ်ကြီး။ ကြမ်းတံတုတ်။ မြေကတုတ်။ ခရာတုတ်။ တာတမံတုတ်။ တုတ်နှင့်ရိုက်။ ယစ်တုတ်။ သောက်တုတ်။ ။ တုပ်။ ။ တုပ်ကွရိုသေ။ တုပ်ကွေ့ဖျား။ တုတ်ခနဲ။ တုပ်တုပ်ကွကွ။ တုပ်ပျပ်။ တုပ်၍ဆွဲ။ တခါးမင်းတုပ်။ တွက်တုပ်။ ကင...
Recent posts

ဆုတောင်း

(၁) အဆွေ၌မှာ၊ သက်တရာလျှင် မနာ မဖျား၊ မြင်လိုငြား၍ လေးပါးဆုတွင်၊ ရှေးဦးတင်၍ အကြင်ဆုကို၊ ငါယူလိုသည် ငြင်ငြို မရှိ ပေးဘွယ်တည်း။ ။  (ဦးရွှန်း၊ မဟာသုတသောမပျို့၊ ပိုဒ်-၁၁၇) မှတ်ချက် -  အကျွန့်ဆုတောင်းသည် သက်'တစ်ရာ'လျှင် မဟုတ်ပါ။ မယူလိုသူများ နေနိုင်ကြပါကြောင်း။ (၂) ရသက၏ နောက်ဆုံးနေ့  တရံရောခါ၊ တနေ့မှာလျှင် ရှာကာတောင့်တ၊ တယောက်မျှကို မရသောအား၊ ပြန်လာငြားသော် လူသားဘယ်မှာ၊ ချက်စရာဟု ဆီးကာမေးမှ၊ ရသက ကို ဤသို့ဆို၏၊ ထိုသည်လူသား ရငြားလိမ့်မည်၊ အိုးသာတည်ဟု မရှည် ခုပင်၊ ရမည်ပင်တည့် ဆိုလျှင် ခဏ၊ ရသက လည်း ကြောက်လှတုန်လျက်၊ ငါ့အသက်လည်း ထွက်ရတော့အံ့၊ ကြာ မငံ့ဟု ကြောက်ရွံ့ရွံ့စိုး၊ မျက်နှာညှိုးနှင့် အပိုးခံလျက်၊ သားထိုးလက်တွင် ဝက်၏ အသွင်၊ တုန်တုန်ယင်ဖြင့် ပြင်ဆင် မအား၊ ကိုယ့်အသားကို သူစားစရာ၊  ကိုယ်သာ မီးထိုး၊ ကိုယ်တည်အိုးဖြင့် ကျိုးကျိုး နွံနွံ၊ မြောက်မြီးခံသို့ လုပ်ကြံစေမှ၊ ရသက ကို ခဏတွင်ဖျက်၊ ကိုင်ငင်ချက်သည် စားရက် မထောက် မညှာတည်း။ ။ (ပိုဒ်-၃၄) ဒေါက်တာတင့်ဆွေ

အရီးတို့ဆီ

ပြောင်းဖူးနဲ့ ငှက်ပျော သင်္ဘောနဲ့ သခွါး နွားနဲ့ လှည်း မြေပဲနဲ့ နှမ်း ထန်းနဲ့ တမာ ဝါနဲ့ နာနတ် လတ်ဆတ်တဲ့ ချဉ်ပေါင် ယုန်ပေါင်နဲ့ ပတတ် ဇရပ်နဲ့ သိမ် ခပ်ပိန်ပိန် ကျွဲ ပိန္နဲ၊ ဖရဲနဲ့ ဆီးသီး ခရမ်းသီး အချဉ်နဲ့ အခါး ပပ်ကြားအက် ကန်စွန်း ငရုတ်ခင်းထဲက စမြိတ် အရိပ်ကောင်းတဲ့ ထနောင်း ကန်စောင်းက အုန်းပင် ကွပ်ပျစ်စင်နဲ့ မန်ကျည်း ခရီးဝေးတဲ့ အရီးလေးတို့ဆီလာချင်။ ဓါတ်ပုံ ဒေါက်တာသက်လွင် Thet Lwin ဒေါက်တာတင့်ဆွေ ၁၇-၇-၂၀၁၇

Dill စမြိတ်နံနံ

ကွန်မင့်တခု = ခုပြထားတဲ့ပုံက စမြိတ်မဟုတ်ပါဘူး နယ်မှာလအဖွားက အခင်းလုပ်တော့ စ​မြိတ်ပင်တွေ စိုက်ထားတော့ သိပါတယ်။ ကွန်မင့်တခု = ဝန်းသိုဘက်လည်း စမွတ်လို့ပဲ ခေါ်တယ်ရှင့်။ မူရင်းအမည် ပြောပြလို့ကျေးဇူးပါရှင့်။ စမိတ ် မမှန်ပါ။ စမွတ် မမှန်ပါ။ ကွန်မင့်တခု = Well known as Dill in Europe! ကွန်မင့်တခု = စမှုံစပါးကြက်ဥနဲ့ကြော်စား ကြက်ဥနဲ့ ဟင်း ရည် ချက်ရှယ်ပဲ ကွန်မင့်တခု = ကျမတို့ဒေသကတော့စမြိတ်ပင်လို့ခေါ်။ ကွန်မင့်တခု = ရှမ်းပြည်က စစပါးပင်ပုံ စမုံစပါးနဲ့ စမြိတ ် မတူပါ။ ကျွန်တော်တင်ထဲတဲ့ပုံက Indian dill Bouquet Dill စမြိတ်နံနံ စမြိတ် ဆိုတာဘယ်လိုဟာမျိုးလဲ ဆရာ။ ပြန်စာ စမြိတ် (Dill) စမြိတ်နံနံကို အညာမှာ ချဉ်ရည်ဟင်းမှာလည်းခတ်ကြတယ်။ တချို့ အသားဟင်းမှာလည်း သုံးတယ်။  ဗမာနံနံ့နဲ့ မတူပါ။ ရှမ်းနံနံ၊ တရုပ်နံနံတွေနဲ့ မတူပါ။ Anethum graveolens စမြိတ်နံနံပင် 'Bouquet' (ဘိုကေး) သည် စမြိတ်နံနံပင် အမျိုးအစားများထဲတွင် စိုက်ပျိုးမှုအများဆုံး အမျိုးအစားဖြစ်ပြီး မျိုးစေ့စောစော ထွက်ရှိခြင်း၊ အထွက်နှုန်းကောင်းခြင်းနှင့် အဝါရောင်ပန်းခိုင် အကြီးကြီးများ ပွင့်ခြင်းတို့ကြောင့် လူကြိုက်များသည်။ ၎င်းကို သနပ်/ချဉ်ဖတ် လုပ...

မိုးသောက်

ထက်မြက်တဲ့မိန်းမ စာလုံးကို မှားပါကြောင်း ထောက်ပြတော့ တချို့က ထက်လည်းလည်းထက် မြတ်လည်းမြတ်လို့ ထက်မြတ်တဲ့။ မဟုတ်ပါ။ စကာလုံး၊ စကားစုတွေကို တလုံးစီကောင်ယူလို့မရပါ။ နောက်ထပ် ဥပမာတခုက မိုးသောက်။  မိုးကိုသောက်တာ မဟုတ်။ မိုးရေသောက်တာ မဟုတ်ပါ။ မိုးသောက် – န / မိုးသောက် / နံနက် အရုဏ်တက်ချိန်။ မိုးသောက်ကြယ် – န / မိုးဒေါက်ဂျယ် / အရုဏ်တက်ချိန်တွင် အရှေ့ဘက် ကောင်းကင်၌ ထွန်းလင်းသော သောကြာကြယ်။ အရုဏ်ဦးကြယ်။ မိုးသောက်ကြယ် – န / မိုးဒေါက်ဂျယ် / အရုဏ်တက်ချိန်တွင် အရှေ့ဘက် ကောင်းကင်၌  မိုးသောက်အလင်း – န / မိုးသောက် အလင်း / နံနက် အရုဏ်တက်၍ လင်းအားရှိသော အချိန်။ မိုးသားပြေးခေါ် – ကြိ / မိုးသားဗျေးခေါ် / မိုးရာသီကုန်ဆုံးချိန်၌ ထစ်ကြိုးမြည်ဟိန်းသည်။ မိုးသီး – န / မိုးသီး / ၁၊ အာကာသ၌ အအေးဓာတ် လွန်ကဲသဖြင့် မိုးငွေ့များ အေးခဲလျက် ကျလာသည့် မိုးရေ အတုံးအခဲငယ်။ ၂၊ သာကူစေ့ အလုံးကြီး။ မိုးသေးမိုးဖွဲ – န / မိုးသေးမိုးဗွဲ / အနည်းအပါး အမှုန်အမွှားမျှ ရွာသော မိုး။ မိုးသက်မုန်တိုင်း – န / မိုးသက်မုန်ဒိုင်း / မိုးရေမိုးပေါက်တို့ ကိုပါ သွန်ချလျက် ပြင်းထန်စွာတိုက်သော လေဟုန်။ မိုးသောက် – ကြိ / မိုးသောက် / အရုဏ်တက်သည...

အဆောက်အဦ အဆောက်အဦး အဆောက်အအုံ

  ၁။ စနစ်ဟောင်းဘောဂဗေဒ စာအုပ်ထဲတွေ့မိတာက အပေါ်ထပ်အဆောက်အအုံလို့ဖတ်ရဖူးတော့ အဆောက်အအုံက ကြိယာအနေနဲ့သုံးတာများလို့ထင်မိ။ ၂ ။ မင်္ဂလာပါဆရာရှင့်။ စာလုံးပေါင်းသတ်ပုံတခုလောက်မေးချင်လို့ပါရှင့်။ အဆောက်အဦ နဲ့အဆောက်အဦး ဘယ်ဟာက မှန်ပါသလဲရှင့်။ ၃ ။ ဆရာ အဆောက်အဦ၊ အဆောက်အအုံ၊ အဆောက်အဦး ဒီသုံးမျိုးအသုံးကို အမျိူးမျိူးသုံးနေကြတယ်ခင်ဗျ။ ဘယ်လိုသုံးရင် ပိုပြီးဆီလျော်တယ်ဆိုတာ သိပါရစေ။ အဆောက်အဦနဲ့ အဆောက်အအုံတွေက မှန်ပါတယ်။ ( မြန်မာအဘိဓာန် အကျဉ်းချုပ် (၁၉၈၀)   အုံ အုံ ¹ — ကြိ /အုန်း/ ၁။ ဝိုင်းဝန်းစုပြုံသည်။ စုဖွဲ့သည်။ စုဝေးသည်။ " ဆပ်သွားဖူးတရုံနှစ်ချုံ၊ ကျေးတွေကအုံ။" သာ၊ ၅၂။ ၂။ အသားအရေပေါ်တွင် ဆေးအပျစ်အခဲ အဖတ် တစုံတရာကို စုပုံတင်သည်။ အုပ်ခဲသည်။ " မိတ်သလင်တို့ကို ဆားနှင့်ကြိတ်၍ ဆီးခုံပေါ်မှာ အုံပေးရမည်။" သဘာဝ၊ ၁၇၇။ အုံ ² — န /အုန်း/ ၁။ အကိုင်း အခက် အညွန့်၊ ကောက်ရိုးစသည်ကို စုဖွဲ့ထားသော ခိုအောင်းရာနေရာ။ " ချုံပိတ်ပေါင်းကို ကောင်းစွာအုံပြုလျက် ပုန်းအောင်း၍နေလေ၏။" စရိယာ၊ ၁၈။ ၂။ ပျား၊ ခြ၊ ပုရွက်စသည်တို့ အကန့်အကန့်စုဖွဲ့ ခိုအောင်းရာအိမ်။ " ပျားနှင့်...

ဆရာမဖြစ်သွားရင် သူငယ်တန်းစာတွေကို မသိကြတော့ပါ

(၁) ကာတွန်း ဆရာမ: “ဒါက သူငယ်တန်းဖတ်စာပဲ၊ ဒေါက်တာရဲ့!” ဆရာမ: “ကျွန်မက ဆရာမဆိုတော့ ကျမ်းစာလောက် အဆင့်မှ ဖြစ်မှာပေါ့။” သူငယ်တန်းမှာသင်ရတဲ့စာနဲ့  ဆရာမဖြစ်တော့ သိတဲ့စာ မတူဘူးတဲ့။ ကာတွန်းထဲက ဆရာမပြောတာ မှန်တယ်။ ဆရာမဖြစ်သွားရင် သူငယ်တန်းစာတွေကို မသိကြတော့ပါ။ စာကိုမှန်အောင်မရေးတတ်သူတွေ အများစုရဲ့ အသက်၊ ကျား၊ မ နဲ့ ရာထူးတာဝန်တွေကို သိပါတယ်။ သူငယ်တန်းကျောင်းသား တယောက်မှ မပါ။ ဆရာ၊ ဆရာမ၊ ကျောင်းအုပ်၊ ဆယ်တန်းမြန်မာစာဂုဏ်ထူး၊ ဘွဲ့တခုရ၊ ဘွဲ့လွန်ရ၊ ပါရဂူဘွဲ့ရ။ သူတို့တတွေက သူငယ်တန်းစာတွေကို မသိကြတော့ပါ။ (၂) ဖတ်စာ - ၁၂ (ပထမပုံစပ် - ကလေးကစားစရာပုံ) ဤရုပ်ပုံကို ကြည့်ပါ။ အိုးပုတ် ချိုးရုပ် ပလတ်တုတ် ဖြူဖြူတုတ်တုတ် ဖိုးဝရုပ်။ (ဒုတိယပုံစပ် - တရုပ်စကားပင်နှင့် နွားတင်းကုပ်ပုံ) တရုပ်စကားပင် နွားတင်းကုပ်နားမှာ ရှိသည်။ အဆုပ်အဆုပ် ပွင့်သည်။ အပွင့်ကို လက်သုပ် သုပ်စားရသည်။ (တတိယပုံစပ် - ငှက်ပျောသီးနှင့် မုန့်ထုပ်ပုံ) ရွှေလက်ခုပ်ကြီး အုပ်ကာတီး ငှက်ပျောသီးမှည့်မှည့် စားရအောင်။ နှမ်းပျစ်မုန့်ထုပ် ပေါက်ပေါက်ဆုပ် ရွှေနှုတ်အပြည့် ဝါးရအောင်။ (စတုတ္ထပုံစပ် - အပ်ချုပ်စက်နှင့် ကလေးငယ်ပုံ) မှန်မှန်လုပ် ဟုတ်တာပြော။ အချိန်မီ...