Skip to main content

Posts

ဒုံးဝေး

သတ်ပုံကျမ်းတွေထဲမှာတော့ အတိအကျ မတွေ့သေးပါ။ ပြောပြ ရှင်းပြလည်း သဘောမပေါက်သူတွေကို ဒုံးဝေးတယ်လို့ သုံးကြပါတယ်။ စားလုံးပေါင်းသတ်ပုံအကြောင်းတွေအောက်က ကွန်မင့်တချို့က အတော်ဒုံးဝေးကြတာ သတိထားမိတယ်။ ဒီနေ့ည ၄-၅ ယောက်ကို ဘလော့ လိုက်တယ်။ အမြန်ပြေးတာကိုတော့ ဒုံးပြေးတယ်။ ဍုံ = ကုဍုံ။ တကုဍုံ (လက်လေးဆုပ်)။ ဒုံ။ ။ ဒုံမင်းပတ်သာ၊ ခရာဒုံမင်း၊ ဒုံလျော့ပင်၊ ကြာပဒုံ၊ ပဒုံမင်း၊ ပဒုံမြို့၊ ပိတ်ကျဉ်ဒုံမင်း၊ မင်္ဂလာဒုံ၊ ဒုံဝိုင်းမြို့။ ဒုန်း။ ။ ဒုန်းယာဉ်ပျံ၊ ဒုန်းချင်း၊ ဒုန်းတိုက်သည်၊ ဒုန်းဒုန်းမြည်သံ၊ စိတ်ဒုန်းဒုန်းချသည်၊ ဒုန်းမြင်း၊ ဒုန်းပြေး။ (ပညတ်သံဖြစ်၍ (န) သတ်သင့်သည်။) ဒုံး။ ။ ဒုံးစငှက်၊ ဒုံးမြီးကွက်ငှက်။ ဓုန်း။ ။ သင်းဓုန်းခါး၊ လေသင်ဓုန်း၊ ငါးသင်ဓုန်း၊ သင်ဓုန်းစက်။ (တုန်း၊ ဟုလည်း ရေးကြ၏။) ၁။ ဒုံးဝေးသည် (ဉာဏ်ပညာနှင့် ပတ်သက်၍) "ပြောပြ ရှင်းပြသော်လည်း သဘောမပေါက်သူ" ကို ဒုံးဝေးသည် ဟု သုံးခြင်းမှာ "ထုံထိုင်းခြင်း" သို့မဟုတ် "တုံးအခြင်း" ဟူသော သဘောကို ဆိုလိုပါသည်။ ဒုံးဝေးသည် (ဉာဏ်ပညာနှင့် ပတ်သက်၍) ပြောပြ ရှင်းပြသော်လည်း သဘောမပေါက်သူကို "ဒုံးဝေးသည်" ဟု သုံးခြင်းမှာ "...
Recent posts

Asian Koels and fly population

"ဥသြတခွန်း ယင်တဇွန်း"  ရှေးလူကြီးများ ပြောလေ့ရှိသည့် ဆိုရိုးစကားတခုဖြစ်ပြီး "ဥသြငှက် အော်မြည်သံ ကြားရချိန်သည် ယင်ကောင်များ အလွန်ပေါများသည့် အချိန်ဖြစ်သည်" ဟု အဓိပ္ပါယ်ရပါသည်။ ၁။ အချိန်ကာလကို ညွှန်းဆိုခြင်း မြန်မာ့ရာသီအလိုက် တပေါင်း၊ တန်ခူး လသည် နွေဦးကာလ ဖြစ်ပါသည်။ ထိုအချိန်တွင်: ဥသြငှက်: နွေဦး၏ သင်္ကေတအဖြစ် ဥသြငှက်များ စတင်အော်မြည်ကြပါသည်။ ယင်ကောင်: ထိုရာသီသည် သရက်သီး၊ ပိန္နဲသီး စသည့် အသီးအနှံများ မှည့်ဝင်းသည့် အချိန်ဖြစ်သဖြင့် ယင်ကောင်များ အလွန်ပေါများသော အချိန်လည်း ဖြစ်ပါသည်။ ၂။ ဆိုလိုရင်း အဓိပ္ပါယ် "ဥသြငှက် တခွန်းအော်လိုက်တိုင်း ယင်ကောင်တွေ တဇွန်းစာလောက် ပေါလာတတ်သည်" ဟု တင်စားပြောဆိုခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ တနည်းအားဖြင့် "ဥသြတွန်ချိန်နှင့် ယင်ပေါချိန်သည် တပြိုင်နက်တည်း ကျရောက်သည်" ကို မှတ်သားရလွယ်အောင် ပြောဆိုထားခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ ၃။ ကျန်းမာရေး သတိပေးချက် ဤဆိုရိုးစကားသည် အချိန်ကာလကို ပြရုံသာမက ကျန်းမာရေး သတိပေးချက် လည်း ဖြစ်ပါသည်။ နွေဦးကာလ ယင်ကောင်ပေါချိန်တွင် အစားအသောက်များကို ယင်မနားအောင် ဂရုစိုက်ရန်။ ယင်ကောင်မှတဆင့် ကူးစက်တတ်သော ဝမ်းပျက်ဝမ်းလျှော ရော...

Tess of the d'Urbervilles by Thomas Hardy

ပန်းသာမစာဥ (သခင်ဘသောင်း) ဝတ္ထုအကျဉ်း ၁၉ ရာစု အင်္ဂလန်နိုင်ငံ၏ ကျေးလက်ဒေသကို နောက်ခံထား၍ ရေးသားထားသော ဤဝတ္ထုသည် ရိုးသားဖြူစင်သော်လည်း ကံကြမ္မာ၏ အလှည့်အပြောင်းကြောင့် ဘဝပျက်ခဲ့ရသည့် အမျိုးသမီးငယ် "တက်စ်" (Tess) ၏ အကြောင်း ဖြစ်ပါသည်။ ၁။ အစပြုခြင်း (The Maiden) အသက် ၁၆ နှစ်အရွယ် တက်စ်၏ ဖခင်ဖြစ်သူသည် မိမိတို့မျိုးရိုးမှာ ရှေးဟောင်း မှူးမတ်မျိုးနွယ် "ဒါဘာဗေးလ်" (d'Urberville) မှ ဆင်းသက်လာကြောင်း သိရသောအခါ အလွန်အမင်း ဝမ်းသာပြီး အရက်မူးနေခဲ့ပါသည်။ ဖခင်ကိုယ်စား ဈေးသို့ လှည်းမောင်းသွားသော တက်စ်သည် အိပ်ပျော်သွားသဖြင့် လှည်းတိုက်မှုဖြစ်ကာ မိသားစု၏ တခုတည်းသော မြင်းကလေး သေဆုံးသွားရပါသည်။ ထိုအပြစ်ကြောင့် တက်စ်သည် ချမ်းသာသော အမျိုးသမီးကြီး ဒေါ်ါဗေးလ် ထံသို့ ဆွေမျိုးတော်စပ်ကြောင်း သွားရောက်အကူအညီတောင်းရန် သဘောတူခဲ့ပါသည်။ ထိုနေရာတွင် သားဖြစ်သူ အဲလက် (Alec) က တက်စ်ကို သဘောကျပြီး အဓမ္မပြုကျင့်ခဲ့ပါသည်။ ၂။ ဘဝ၏ အချိုးအကွေ့ (Maiden No More & The Rally) တက်စ်တွင် ဖခင်မရှိဘဲ ကလေးတယောက် ရလာခဲ့သော်လည်း ထိုကလေးမှာ မကြာမီ သေဆုံးသွားပါသည်။ နှစ်အနည်းငယ် ကြာသောအခါ တက်စ်သည် နို့ညှစ်အလုပ်သမာ...

ဥပဒ် ဥပါဒ် ဥပါဒါန်

ကျမတို့ စာသင်ရတဲ့ အချိန်မှာ ဥပါဒ်လို့ သင်ကြားခဲ့ရပါတယ်ဆရာ။ ဥပါဒ်  နဲ့ ဥပဒ် ဘယ်စာလုံးပေါင်းက မှန်လဲ သိပါရစေဆရာ။ ဆရာအားတဲ့ အချိန်မှ ဖြေပေးပါရှင့်။ အစဥ် လေးစားလျက်ပါဆရာ။ ကျေးဇူးတင်ပါသည် ရှင့်။ ၁။ ဥပါဒ် (ပါ-ရေး-ချ ပါ) ဤစာလုံးသည် "ဖြစ်ပေါ်ခြင်း" ဟု အဓိပ္ပါယ်ရပါသည်။ ပါဠိစကား "ဥပ္ပါဒ" (Uppāda) မှ ဆင်းသက်လာခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ အသုံး: အနိစ္စသဘောတရားအရ ဖြစ်ပေါ်လာခြင်းကို ဆိုလိုလျှင် သုံးပါသည်။ ဥပမာ: ဥပါဒ်၊ ဌီ၊ ဘင် (ဖြစ်ခြင်း၊ တည်ခြင်း၊ ပျက်ခြင်း) ဟူသော ဝိပဿနာ တရားစကားတွင် "ဥပါဒ်" ဟု သုံးရပါသည်။ ၂။ ဥပဒ် (ပ-စောက် သက်သက်) ဤစာလုံးသည် "ဘေးအန္တရာယ်" သို့မဟုတ် "မကောင်းသော အကျိုးပေး" ဟု အဓိပ္ပါယ်ရပါသည်။ ပါဠိစကား "ဥပဒ္ဒဝ" (Upaddava) မှ ဆင်းသက်လာခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ အသုံး: ဘေးဥပဒ်၊ ဘေးရန်၊ မကောင်းမှုများ ဖြစ်ပေါ်လာခြင်းကို ဆိုလိုလျှင် သုံးပါသည်။ ဥပမာ: "ဘေးဥပဒ် အန္တရာယ် ကင်းရှင်းပါစေ။" "သူတပါးကို ဥပဒ် မပြုအပ်။" "ဥပဒ်ပေးခြင်း" (ဒုက္ခပေးခြင်း)။ အနှစ်ချုပ် မှတ်သားရန် ဖြစ်ပေါ်ခြင်း ဆိုလျှင် "ဥပါဒ်" (ပါ-ရေး-ချ ပါ)။ ဘေးဒု...

ဥပဒ်လို့ ရေးရ

ဥပဒ်လို့ ရေးရ။ ဥပဒ်ရန်ဘေး ကင်းစင်ဝေး ငြိမ်းအေးကြပါစေ။ ဝိပဿနာ၊ တရားစခန်း၊ ကမ္မဋ္ဌာန်းဆိုပြီး မြန်မာစာနဲ့ ပါဠိစာလုံးတွေကို မှန်အောင်ရေးသားသင့်ကြပါတယ်။ ကျွန်တော်လည်း အကုန်သိတာမဟုတ်ပါ။ ရေးစရာရှိရင် ရှာဖွေ၊ မေးမြန်း၊ စိစစ်ရပါတယ်။ ဥပဒ် = ဘေးအန္တရာယ်။ ဘေးရန်ဥပဒ်၊ စက်သွားဖြတ်သို့၊ ဘေးဥပဒ်ကင်းကွာ၊ ကောင်းချီးသံကြော်ငြာလျက်။ ဥပါဒါန်ကြောင့် ဥပဒ်ရောက် စွဲလမ်းမှု အလွန်အမင်း ကြီးမားခြင်း သို့မဟုတ် အယူသီးလွန်းပါက ဘေးဒုက္ခနှင့် ကြုံတွေ့ရတတ်သည်။ ဘေးဥပဒ် = သင့်ရောက်လာတတ်သည့်ဘေးရန်။ ကြမ္မာဖြစ်တတ်၊ ဘေးဥပဒ်ကြောင့်၊ မလွတ်ညွတ်တွင်။ ငါးရံ့မင်းပျို့ (နိဂုံးပိုဒ်) ရှင်လည်း ရှင်မူ လူလည်း လူသင့်၊ ကျင့်ပါငြားက သိကြားစေလွှတ်၊ မောင်မိုးနတ်သို့ ဖြန်းဆွတ် သီဒါ၊ စဉ်တိုင်းရွာလျက် ကြေညာ ထပ်ဆင့်၊ တိုင်းလုံးပွင့်၍ ရှင်ပင့် မိန့်မှာ၊ သာသနာလည်း ခြည်ဝါ အရောင်၊ တပြောင်ပြောင်နှင့် ငါးထောင်နှစ်ရှည်၊ တည်လေဆပွါး လူအများတို့၊ နာဖျားကင်းလွတ် ဥပဒ် ကင်းဝေး၊ ဘေးလည်းကင်းပျောက် မရောက်မိစ္ဆာ၊ ချမ်းငြိမ်းသာ၍ ဆွေညာ ရှည်နွဲ၊ မကွဲ မကွေ တရွေ တရိုင်၊ စည်ပင်ခိုင်လိမ့် ဖြီးလှိုင်ပြောထူ ရှင်လူတို့ကြောင့်၊ တရားစောင့်၍ မမှောင့် ရှောင်ကြစေသတည်း။ ။ (...

Yoachinpu in brine ညောင်ချဉ်ဖူး

ရောင်းတဲ့ ဖန်ပုလင်းမှာ Young Phak Hucat in Brine လို့ ရေးထားတယ်။ အောက်မှာတော့ Yoachinpu in brine တဲ့။ Yoa chi phet တဲ့။ AI ညောင်ချဉ်ဖူး ကို အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် "Ficus fruit buds" သို့မဟုတ် "Ficus leaf buds" ဟု ခေါ်ဆိုနိုင်ပါသည်။ ၎င်း၏ ရုက္ခဗေဒအမည် (Botanical name) မှာ "Ficus virens" ဖြစ်ပြီး၊ အင်္ဂလိပ်အမည်ရင်းမှာ "White Fig" သို့မဟုတ် "Sour Fig" ဖြစ်ပါသည်။ သိမှတ်ဖွယ်ရာများ အဓိပ္ပါယ်: ညောင်ချဉ်ပင်မှ ထွက်သော အဖူး (Buds) ကလေးများကို ဆိုလိုခြင်းဖြစ်ပါသည်။ အရသာ: ၎င်း၏အမည်တွင် "ချဉ်" ပါသည့်အတိုင်း ချဉ်ဖြုံ့ဖြုံ့အရသာ ရှိပါသည်။ စားသုံးပုံ: မြန်မာတို့သည် ညောင်ချဉ်ဖူးကို ဟင်းချိုချက်၍သော်လည်းကောင်း၊ အချဉ်တည် (Pickled) ၍သော်လည်းကောင်း၊ တို့စရာအဖြစ်သော်လည်းကောင်း မြိန်ယှက်စွာ သုံးဆောင်ကြပါသည်။ ကျန်းမာရေး: အမျှင်ဓာတ် ကြွယ်ဝပြီး အစာခြေစနစ်ကို အထောက်အကူပြုသည်ဟု အယူရှိကြပါသည်။ Dr. Tint Swe လိုက်ရှာတော့ Ficus fruit buds သင်္ဘောသဖန်းဖူး White Fig သင်္ဘောသဖန်းဖူး Ficus virens ညောင်ဖျဉ်ဖူး ဖြစ်နိုင်ပါသည်။ AI ညောင်ချဉ်ဖူး (သို့မဟုတ်) ညောင်ဖျဉ်ဖူးကိ...

Guilty All The Same အတူတူနဲ့ အနူနူ

လူကြီးမင်းနဲ့ ကျွန်တော် အတူတူ။ ဦးဘယ်သူ၊ ဒေါ်ဘယ်သူ၊ ဒေါက်တာဘယ်သူ၊ အရှင်ဘယ်ကိုယ်တော်၊ ဗိုလ်ချုပ်ကြီးဘယ်သူဖြစ်ဖြစ် -  ဘယ်သူဘယ်ဝါက ဘယ်လိုပုံနဲ့ ဘာဝတ်စားထားထား၊ ကနေ့မှာ ဘာစကားတွေ ပြောတယ်ဆိုတယ်ဆိုဆို - အားလုံးဟာ စစ်အုပ်ချုပ်ရေးအောက်မှာ ၁၉၆၂ ကတည်းကနေခဲ့ကြရသူတွေ၊  ပြည်တွင်းစစ်ပွဲတွေ လွတ်လပ်ရေးမရခင်ကတည်းက တိုက်နေတဲ့ တိုင်းပြည်ကလူတွေ၊ သယံဇာတတွေ ရောင်းစားခံရ၊ မြေတွေယာတွေ အသိမ်းခံရတဲ့ ဒေသခံလူတွေ၊ ပညာရေး အတော်ကိုညံ့သွားပြီဖြစ်တဲ့ နိုင်ငံကလူတွေ၊ ကျန်းမာရေးအဆင့် ၁၉၀ မှာရှိတဲ့ပြည်က လူတွေဖြစ်ကြတယ်။ အကြောင်းခံကို မပြင်နိုင်သေးသ၍တော့ ရောဂါမပျောက်သေး။ "တူတူနဲ့ အနူနူ" ဆိုသည့် အသုံးအနှုန်းသည် မြန်မာစကားပုံ သို့မဟုတ် အပြောအဆိုတခုဖြစ်ပြီး "အခြေအနေချင်း တူနေကြသူများ" သို့မဟုတ် "အပြစ်ရှိနေသူချင်း အတူတူပင်ဖြစ်သည်" ဟူသော အဓိပ္ပါယ်ကို ဆောင်ပါသည်။ ၁။ အဓိပ္ပါယ် ဖွင့်ဆိုချက် ဤစကားသည် "တူတူတူချင်း၊ အနူနူချင်း" ဆိုသည့် သဘောမှ ဆင်းသက်လာခြင်း ဖြစ်နိုင်ပါသည်။ အနူရောဂါရှင် တယောက်သည် နောက်ထပ် အနူရောဂါရှင် တယောက်ကို ကဲ့ရဲ့စရာ အကြောင်းမရှိသကဲ့သို့၊ အမှားတခုကို အတူတူ ကျူးလွန်ထားသူချင်း သ...