တို့စာ တို့စကား တို့တိုင်းပြည်

Posts

လဲ နှင့် လည်း လဲ နှင့် လည်း လဲ နှင့် လည်း

၁။ လဲ တာက လဲကျတာ လည်းတာက အတူတကွလို့ ထည့်ပေါင်းတာ မနေ့ကလည်းပဲ ဒီနေ့လည်းပဲ လည်းကို အသံထွက်အမှန်က Leeလို့ ဖတ်ရတယ် ၂။ မြန်မာစာမှာ ပုံသေသတ်မှတ်ချက်မရှိတာဖြစ်ပါမယ်။ လဲနဲ့ လည်း၊ မဲ့နဲ့မယ့်၊ တကယ်လို့များ ပုံသေသတ်မှတ်ချက်ရှိလာရင်တော့ အဆင်ပြေမယ်ထင်ပါတယ်။ ပြန်စာ တရားသေမှတ်ယူလို့ မရပါကြောင်း အကိုးအကား အထောက်အထားတွေနဲ့တကွ ၅-၆ ခါ တင်ပြထားပြီး။ ကွန်မင့် ၁ ပါ လည်း အသံထွက်ကို အင်္ဂလိပ်လို ရေးထားသလို မထွက်ရပါ။ လည်းအသံထွက် = လဲ လည်းကောင်း အသံထွက် = လဂေါင်း လည်း လည်း – စည်း / လဲ / နာမ်၊ ကြိယာစသည့် ပုဒ်တခုခုကို သုံးစွဲ ရာ၌ အထက်ရည်ညွှန်းရင်း ဆိုလိုရင်းနှင့်သာမပြီးဘဲ ထိုအ ကြောင်းအရာကို ထပ်ဖြည့်ပေါင်းစည်း၍ ငင်သည့်သဘော ဖြင့်သုံးသောစကားလုံး။ “သူလည်းလာ၏။” “သူသည်လည်းစား၏။” “စာအုပ်ကိုလည်းဝယ်၏။” “ပြည်ပရန်သူ ရှိလျှင်မူလည်း၊ မပြုလဝံ့။” မဂ်စိုး* ဂူ ကိစ္ဆနသီး၊ ပြုပြင်သဖြင့်လည်း။” ဏံကုဏ်၊ ၄၀၃။ “လယ်သမားသည် ထွန်လည်းထွန်၏။ စိုက်လည်းစိုက်၏။” (ကြိယာနှင့်တွဲသောအခါ ကြိယာကို နှစ်ထပ်ပြု၍ အကြား၌ သုံးလေ့ရှိ၏။ နောက်ကြိယာကို ပဓာနထား၍ ရှေ့ကြိယာပုဒ်ကို ဝိသေသနသဘော သုံးသည်။) လည်းကောင်း – စည်း / လဂေါင်း / ၁၊ ရှေ့က ဆိုခဲ့ပြီးသည့်အပြင် ...

စောမွန်လှ၏ မွေးရပ်မြေ

နှလုံးသား ရသ နှင့် ဦးနှောက်ကို ထွန်းညှိခြင်း အခု စနေမှာ စာရေးဆရာကြီး မြသန်းတင့် ရဲ့ ရှမ်းပြည် အရှေ့မြောက်ပိုင်း ခရီးသွား ဆောင်းပါး တပုဒ်ကို ပြန်လည် တင်ဆက်ထားပါတယ်။ ကျေးဇူး။ (စ) နမ့်ခမ်းက ဆောင်းသည် နှင်းတွေဝေ၍ မြူတွေဆိုင်းကာ ချမ်းအေးလှသည့်ဆောင်း ဖြစ်သော်လည်း ကျနော်သည် မနက် အစောကြီးထကာ ဆေးရုံကုန်း အောက်မှနေ၍ မြို့ထဲသို့ လမ်းလျှောက် ထွက်ခဲ့လေသည်။ နမ့်ခမ်းသည် ချိုင့်ဝှမ်းထဲတွင် တည်ထားသဖြင့် ကြည့်လေရာတွင် တောင်တွေ ဝိုင်းနေလေသည်။ တဖက်တွင် ရွှေလီ မြစ်သည် တငြိမ့်ငြိမ့် စီးနေလေသည်။ နမ့်ခမ်း ဆေးရုံကြီးနှင့်မြို့မမှာ ၃ မိုင်၊ ၄ မိုင်ခန့် ဝေးသော်လည်း ယခုတော့ မြို့နှင့် ဆက်နေလေပြီ။ ဆေးရုံက မြို့ထိပ်က ကုန်းမြင့်ပေါ်တွင် တည်ရှိပြီး မြို့လယ် လမ်းမကြီးက ဆေးရုံကုန်းကို ဦးတိုက်လျက် ရှိလေသည်။ ထိုလမ်းမကြီးက တရုတ်-မြန်မာ လမ်းမကြီး၏ ဗန်းမော်ဘက် အစိတ်အပိုင်းဖြစ်ပြီး နမ့်ခမ်းမြို့၏ မြို့လယ် လမ်းမကြီးလည်း ဖြစ်၏။ အဓိကရ လမ်းမကြီးဖြစ်သည့် အတွက် လမ်းက ကျယ်သည်။ ချောလည်း ချောသည်။ လမ်းဘေး တဖက်တချက်တွင် ဈေးဆိုင်တွေ၊ ကနားတွေဖြင့် အလွန်သန့်ရှင်းပြီး အလွန် လှပသည့်မြို့ ဖြစ်ပေသည်။ ကျနော်တို့ ရောက်ခဲ့သည့် ရှမ်းပြည်နယ် မြောက...

သင်္ဘောသီး

ကျမ လက်တတောင်နီးပါးရှိတဲ့ အိမ်အနောက်က သင်္ဘောသီး တောင်ဆုပ် (တတောင် တောင်ဆုပ်) လို့ ခေါ်တယ်။ တောင်ဆုပ်ဆိုတာ တံတောင်ဆစ်ထိပ်ကနေ လက်သီးဆုပ်အထိကိုခေါ်တယ်။ လက်ဝါးကို ဖြန့်မထားပါ။ ပုံအတွက် ကျေးဇူး။ ဒေါက်တာတင့်ဆွေ

တခုခု

တခုခုလို့ရေးတာ မှန်။ ကွန်ဂရက်ကျူလေးရှင်း။ မုံရွာက လယ်တီဆရာတော်ကြီးကစပြီး သတ်ပုံမှန်တယ်။ လယ်တီပဏ္ဍိတဦးမောင်ကြီး (တပင်ရွှေထီး ဝတ္ထု) သတ်ပုံမှန်တယ်။ လယ်တီကေလာသ (ယတိဘေဒ) သတ်ပုံမှန်တယ်။ ဘုတလင်ချစ်လေး (ကချေသည်နှင့် အခြားကဗျာများ) သတ်ပုံမှန်တယ်။ ဒေါက်တာတင့်ဆွေ

ပဲပြုတ်

ကွန်မင့်တခု = ခု ပဲပြုတ်တောင်ခက်ခဲလာပြီ မနေ့က ကစွန်းရွက်စာလုံးပေါင်းအကြောင်းစာထဲမှာ ဟိုအရင်ကတော့ ကစွန်းရွက်ဟာ ဆင်းရဲသားစာလို့ ရေးခဲ့ပါတယ်။ အခု ပဲပြုတ်။ ကျွန်တော်တို့ အလယ်တန်း၊ အထက်တန်းကျောင်းသားဘဝက မုံရွာမှာ ညနေ ၃ နာရီလောက်ဆို ပဲပြုတ်သယ်လာပြီ။ လက်ဖက်ရည်ပန်းကန် ဒါမှမဟုတ် နို့ဆီဗူးခွံနဲ့ ချင့်ရောင်းပါတယ်။ ပဲနီခေါ် စွန်တာနီပဲပြုတ်၊ ပဲဖြူလေးပြုတ် လက်ဖက်ရည်ပန်းကန်တလုံးစာ ၁၅ ပြား။ စားတောက်ပဲပြုတ် တမတ် (၂၅ ပြား) ကျွန်တော်တို့အရင်ခေတ်ကတော့ ဆီကိုရေချိုး၊ ဆေးရိုးမီးလှုံ၊ စပါးတောင်လိုပုံလို့ ခိုင်းနှိုင်းခဲ့ကြဘူးပါသတဲ့။ မြန်မာပြည်ကနေ အတင်းပြန်ပို့ခံရတဲ့ အိန္ဒိယသွေးပါသူတွေက ဒေလီကိုရောက်တော့ ပြန်ပြောကြပါတယ်။ မြန်မာပြည်ကို လွမ်းကြောင်း။ အစားအသောက်တွေပေါကြောင်း။ ညဆို အိမ်တံခါးပိတ်စရာမလို သူခိုးသူဝှက်ကင်းကြောင်း။ အခုအခြေအနေမှန်တွေကို ပြည်တွင်းမှာနေရသူတွေက သိကြမယ်။ ကွန်တော်က နည်းနည်းလေးသာသိပါတယ်။ ဘာ့ကြောင့် - အခုလို အခြေခံစားစရာတွေ ဈေးကြီးရတာလဲ။ အလားအလာကောင်း မြင်ပါသလား။ နေကောင်းကျန်းမာကြစေသတည်း။ ဒေါက်တာတင့်ဆွေ

ဘာသာစကားဆိုတာ

တင်ထားတာတခုကို ဖတ်ကြည့်ပါတယ်။ (စ) စာပေနဲ့ပါတ်သက်လို့ ပညာရှင်တဦးက ဤသို့ရေးပါတယ်။ "သူကမြန်မာစာအထူးပြုသမား”လို့ ဆိုပါတယ်။ ဘာသာစကားဆိုတာ လူ့သတ်မှတ်ချက်ပါ။ စကားလုံးအားလုံးဟာ လူကသတ်မှတ်လိုက်တဲ့ "ရုဠှီ" ကချည်း စခဲ့တာပါ။ တခြားနေရာတွေမှာ မှန်ချင်မှ မှန်မယ်။ ဘာသာစကားကိစ္စမှာတော့ အများညီပြီး 'ဤ' ကို 'ကျွဲ' လို့ ဖတ်နိုင်တာ အမှန်ပါ။ ဘာသာစကား ရေးထုံးတွေ ဝေါဟာရသတ်မှတ်ချက်တွေမှန်သမျှမှာ အများက တညီတညွတ်တည်း လက်ခံသုံးစွဲလိုက်ရင် ဘာသာ စကားကိစ္စ အထမြောက်သွားတာချည်းပါပဲ။ စာပေပညာရှင်တွေက (ဆုံး) ကျေးဇူး။ (၁) “ရုဠှီ” သည် ပါဠိဘာသာရှိ ruḷhī ဟူသော စကားလုံး၏ မြန်မာဘာသာပြန်အမျိုးအစားဖြစ်ပြီး၊ အဓိပ္ပာယ်အနေဖြင့် “အနုဘူတ” သို့မဟုတ် “ပသိဒ္ဓရုဠှီ” ဟူသော အမည်များဖြင့် အသုံးပြုသည်။ တွင်နေသောအခေါ်အဝေါ်။ (၂) ဘာသာစကား နဲ့ ဘာသာစာ တူပါသလား။ ဘာသာစကား နှင့် ဘာသာစာ မတူပါ၊၊ ဘာသာစကား (Language / Spoken Language): နှုတ်ဖြင့် ထုတ်ဖော်ပြောဆိုသည့် စကားဖြစ်ပြီး လူမျိုးတမျိုးတွင် အလျင်ဦးစွာ ပေါ်ပေါက်သည်။ ဘာသာစာ / စာပေ (Written Language / Literature): နှုတ်ထွက်စကားကို အမှတ်အသား၊ သင်္ကေတ၊ အက္ခရာများဖြင့် ရေ...