တို့စာ တို့စကား တို့တိုင်းပြည်

"ဗုံလုံတလှည့် ငါးပျံတလှည့်" စာအောက်မှာ ကွန်မင့်တခုက ထောက်ပြတယ်။ ကျေးဇူး။ စစ်ဆေးကြည့်ရပါတယ်။ (၁) ဝီကီပီးဒီးယားမှာ မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၃) ငါးဖျံ (Mudskipper) လို့ ရေးတင်ထားတယ်။  လက်ထဲမှာရှိတဲ့ မူရင်းစာအုပ်နဲ့ စစ်ကြည့်တော့ မူရင်းမြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၃) စာမျက်နှာ ၂၀၇ မှာ ငါးပျံ လို့ရေးထားပါတယ်။ ဝီကီပီးဒီးယား မှားနေတယ်။ (၂) ဝီကီပီးဒီးယားမှာဘဲ ကနေ ကူးတင်တာမှာ ငါးပျံကတော့ မှန်ပြီး၊ တ တွေကို စသတ်ထားတယ်။ မလုပ်ကောင်းပါခင်ဗျား။ ငါးပျံသည် 'အိပ်ဇိုစီတီဒေး'ငါးမျိုးရင်းတွင် ပါဝင်သည်။ ငါးပျံ၏ ရင်ဆူးတောင်သည် အလွန်ကြီး၍ အမြီးဆူးတောင်၏ အောက်ခွမှာ အလွန်ရှည်သည်။ ငါးပျံသည် အမြီးနှင့် ပြင်းထန် စွာ ရေကို ရိုက်ခတ်၍ အပေါ်သို့ခုန်ပြီးလျှင် ရင်ဆူးတောင်ကို ငှက်တောင်များသဖွယ် ဖြန့်၍ လေဟုန်စီးနိုင်သည်။ ဤနည်းဖြင့် ကိုက် ၂ဝဝ အဝေးအထိပင် ပျံနိုင်၏။ ပျံသန်းသည်မှာ ငမန်း၊ လင်းပိုင်စသော ရန်သူတို့၏ဘေးမှ လွတ်မြောက်ရန် ဖြစ် ကောင်း ဖြစ်မည်ဟု ယူဆကြသည်။ ငါးပျံအမျိုး ၅ဝ ခန့်ရှိသည်။ ငါးပျံကို နွေးသောပင်လယ် များတွင် တွေ့ရသည်။ အာဖရိကတိုက်ရှိ ရေချိုပိုင်း၌ တွေ့ရ သော ပင်တိုဒန်ခေါ် ငါးသည်ငါးပျံတမျိုးဖြစ်၏။ ထ...

လူတဦး၏ စကား၊ အယူအဆ၊ အပြုအမူ တို့သည် တည်ငြိမ်မနေဘဲ အချိန်အနည်းငယ်အတွင်း ပြောင်းလဲနေခြင်း ကို ဆိုလိုသော စကားဖြစ်သည်။ အခု ပြောတာတမျိုး၊ ခဏကြာပြီးနောက် ပြောတာ တမျိုး၊ အယူအဆ မတည်၊ စကားမတည်ဆိုလိုသည်မှာ မတည်ငြိမ်သော သဘော ကို ရည်ညွှန်းသည်။ သူ့စကားက ခုတမျိုး တော်ကြာတမျိုး ဖြစ်နေတော့ ယုံကြည်လို့ မရဘူး။ မူဝါဒကလည်း ခုတမျိုး တော်ကြာတမျိုး ပြောင်းနေတယ်။ နီးစပ်သော အင်္ဂလိပ်အသုံးများ ၁။ Blow hot and cold အချိန်တခုတွင် အထောက်အပံ့ပြု နောက်အချိန်တွင် မထောက်ခံ ဥပမာ He keeps blowing hot and cold about the plan. ၂။ Change one's mind all the time အမြဲတမ်း စိတ်ပြောင်းနေခြင်း ဥပမာ She changes her mind all the time. ၃။ Flip-flop မူဝါဒ၊ အမြင်ကို ခဏခဏ ပြောင်းလဲခြင်း (နိုင်ငံရေးတွင် များစွာ အသုံးများ) ဥပမာ The politician flip-flopped on the issue. ၄။ Be inconsistent တည်ငြိမ်မှု မရှိခြင်း ဥပမာ His statements are inconsistent. Blow hot and cold သို့မဟုတ် Flip-flop ဖြစ်သည်။ မြန်မာစကားပုံများနှင့် နီးစပ်သော အင်္ဂလိပ်စကားပုံများ အမှိုက်ကစ ပြာသာဒ်မီးလောင် A small spark can start a great fire အရာသေးက အန္တရာယ်ကြီး...

"ချစ်သူ"    ရေး-အလင်္ကာကျော်စွာရွှေပြည်အေး မူရင်းအဆို-တင်တင်မူ (ရတနာပုံရုပ်ရှင်ဇာတ်၀င်သီချင်း) ချစ်သူ ချစ်တဲ့ သူ ပျို့ချစ်သူ ပေါ်လာနိုး မျှော်ကိုးလို့ စောင့်၍ နေပါသူ  မောင့်အသက် ပျိုဖြူ  နှစ်ကိုယ်တူ စက်ခန်း ဝ ကြွလာ ကာကွယ့် မြူ ချော့လှည့်ပါ အတူတူ  ချစ်သူ ချစ်တဲ့သူ ပျို့ချစ်သူ ပေါ်လာနိုး မျှော်ကိုးလို့ စောင့်၍ နေပါသူ  မောင့် အသက် ပျိုဖြူ  နှစ်ကိုယ်တူ စက်ခန်း ဝ ကြွလာကာကွယ့် မြူ ချော့လှည့်ပါ အတူတူ  သဉ္ဇာ ဆောင် ဗွေ ထက်အငူ မရွှင် သာအောင် အနေ ခက်သူ မြင်လာယောင် သွေရက် သူကို ပျိုဖြူ ချစ်ရေး တေးဆိုမြူ  လေ သွေး လှိုင် ကြူ  သတိ ပေး ချင်သူ  ပေါ် လာ ပေါင် ဖုန်းမောင် ဖုန်းမောင် သတိုးရဲ့ မုန်းယောင် မုန်းယောင် မငြိုးနဲ့ ငြိုငြင်ပါမူ နွဲ့ဆိုး ဆိုးသူ ပေါ် လာ ပေါင် ဖုန်းမောင် ဖုန်းမောင် သတိုးရဲ့ မုန်းယောင် မုန်းယောင် မငြိုးနဲ့ ငြိုငြင်ပါမူ နွဲ့ဆိုး ဆိုးသူ မောင် တမျိုးလှည့်ကာ ဉာဏ်တွေကူ မျှော်ပါဆဲ လာခဲသူ ပေါ်လာပဲ ရှောင်လွှဲ နေတော်မူ  ချစ်သူ ချစ်တဲ့သူ ပျို့ချစ်သူ ပေါ်လာနိုး မျှော်ကိုးလို့ စောင့်၍ နေပါသူ  မောင့် အသက် ပျိုဖြူ  နှစ်ကိုယ်တူ စက်...

ကွန်မင့်တခု = အင်္ကျီရှေ့နောက် ပြောင်းပြန် ဝတ်ထားတာ ပြောပြချင်တာလားဆရာ။ ပြန်စာ "အမှား" ကို "အမှန်" ဟုထင်ခြင်းသည် အဝတ်အစားကို ဇောက်ထိုး ပြောင်းပြန်ဝတ်တာထက် ဆိုး၏။ အမှားကို အမှန်လို့ ထင်နေတာတွေ၊ ထင်နေသူတွေ အတော်ကိုများတယ်။ တမာရွက်ပြုတ်က ကိုဗစ်ပျောက်သတဲ့။ လောက်သေရွက်က ကင်ဆာပျောက်သတဲ့။ အောက်မဲညိုက ဆီးချိုပျောက်သတဲ့။ မြတ်ဗုဒ္ဓ၏ "တစ်"ရားတော်များက မှန်သတဲ့။ နောင်"တစ်"မလွန် သွားချင်ကြသတဲ့။ သစ္စာ"တစ်"ရား ကျင့်ကြသတဲ့။ မေတ္တာ"တစ်"ရား ထားကြပါတဲ့။ "တစ်"ကောင်းသားတဲ့။ "တစ်"မူးသူတဲ့။ ဗိုလ်"တစ်"ထောင်ဘုရား ပန်းကပ်သွားသတဲ့။ လူတွေတွေဆုံကြရတာ "တစ်"ဒင်္ဂတဲ့။ မမှန်သော်လည်း မှန်နေသည်ဟု ထင်ရခြင်း၏ သိပ္ပံဆိုင်ရာ အကြောင်း The science behind why people think they're right when they're actually wrong လူတချို့သည် ဆွေးနွေးအငြင်းအခုံတခုတွင် မမှန်ဘဲ မှန်သည်ဟု ယုံကြည်နေကြခြင်း အတွက် သိပ္ပံဆိုင်ရာ အကြောင်းတခု ရှိနိုင်သည်။ မကြာသေးမီက ထုတ်ဝေသော သုတေသနတခုက “မသိတာကို မသိကြ” ဟူသော စကား၏ အဓိပ္ပါယ်ကို ထင်ရှားစေသည်။ PLOS ...

  (မှားလည်း မမှား၊ အသားလည်းကျနေတဲ့ စာလုံးတွေကို မပြင်သင့်ပါ။) မေးခွန်း = "စင်္ကာပူ" နဲ့ "စင်ကာပူ" ဘယ်ဟာကို သုံးသင့်ပါသလဲ။ မေးခွန်း = စင်ကာပူ နဲ့ စင်္ကာပူ ဘယ်ဟာအမှန်ယူရမလဲဆရာ စင်္ကာပူ = စင်ကာပူ အရင်ကတည်းကဘာသာခြားစာလုံးတွေကို မြန်မာပြန်ရာမှာပါ အဆင့်တွေနဲ့ရေးကြတယ်။ အင်္ဂလိပ်၊ အိန္ဒိယ၊ ပါကစ္စတန်၊ သီရိလင်္ကာ၊ ကမ္ဘောဒီးယား၊ အစ္စရေး၊ ဣသရေလ၊ စသည်။ အဲတာတွေကို အဆင့်မပါဘဲရေးလည်း သတ်ပုံပျက်စရာမရှိပါ။ အရင်က ဖြတ်လမ်းရေးနည်းတွေ လုပ်ခဲ့ကြတယ်။ အဆင့်တွေပါလေ့ရှိတဲ့ ပါဠိစာနဲ့ မြန်မာစာ ရောနေတာများခဲ့တယ်။ အဲတာတွေကို မဆင့်တော့ပဲ ခွဲရေးတာဟာ ပိုရှင်းလင်းပြီး အဓိပ္ပါယ်လည်း မပျက်စေလို့ သင့်မှန်တယ်။ မိုဃ်း၊ ကျမ္မာရေး၊ ဆြာ၊ မင်းသ္မီး၊ မိုဃ်း၊ မဲးဇာ၊ ယ္ခင်၊ မြမ္မာ၊ သ္ခင်၊ သဲး၊ ဥူး၊ ဧး၊ သ္ခင်၊ ယ္ခင်၊ ယ္ခု၊ မိမ္မ၊ ဆုမ္မ၊ တွေကိုလည်း အခု မရေးကြတော့ပါ။ အဲလိုပြောင်းလဲခြင်းကသာ ခေတ်အရပြောင်းတာမည်ပါတယ်။ ဝါစင်္ဂ = ဝါစ + အင်္ဂ = စကား + အစိတ်အပိုင်းကတော့ ပါဠိကနေလာတယ်။ အဲဒီခေတ်မှာ ပါဠိကို အသုံးများခဲ့လို့ မြန်မာစာလုံးအစစ်တွေမှာပါ အဆင့်တွေနဲ့ရေးကြတယ်။ သ္ခင်၊ ယ္ခင်၊ ယ္ခု၊ ကျမ္မာ၊ မင်းသ္မီး၊ မြမ္မာ၊ မိမ္မ၊ ဆုမ္...

မေးခွန်းတခု = သဒ္ဒါမနိုင် ရခိုင်နဲ့ညှိ့တဲ့ ဖြေပေးပါဦး "သဒ္ဒါမနိုင် ရခိုင်နဲ့ညှိ" ညှိ မှာ အောက်မြစ်အပို မလိုပါ။ အောက်မြစ်အပိုထည့်တဲ့ရောဂါဖြစ်နေသူတွေ အတော်များတယ်။ "သဒ္ဒါမနိုင် ရခိုင်နဲ့ညှိ" "ပင့်ရစ်မနိုင် ရခိုင်မေး" ဘယ်အဆိုက မှန်ပါသလဲ။ AI ဆရာမေးသော စကားသည် မြန်မာစာလောကတွင် ကြားရသော အဆို (proverbial saying) တမျိုး ဖြစ်ပြီး အများအားဖြင့် ပုံစံတခုသာ မူရင်းနှင့် နီးစပ်သည် ဟု ယူဆကြသည်။ မူလအဆို အများဆုံး တွေ့ရသော ပုံစံမှာ — “သဒ္ဒါမနိုင် ရခိုင်နဲ့ညှိ ပင့်ရစ်မနိုင် ရခိုင်မေး” ဟု ဖြစ်သည်။ ဤအဆိုသည် ရခိုင်ဒေသ၏ ဘာသာအသုံးအနှုန်းကို ဥပမာယူ၍ ပြောထားသော စကားဖြစ်သည်။ သဒ္ဒါမနိုင် = သဒ္ဒါအခက်တွေ့လျှင် ရခိုင်နဲ့ညှိ = ရခိုင်အသုံးအနှုန်းနှင့် နှိုင်း၍ ကြည့် ပင့်ရစ်မနိုင် = အသံ၊ အရေးအသား အတိအကျ မသိလျှင် ရခိုင်မေး = ရခိုင်လူများကို မေးကြည့် ဆိုလိုသည်မှာ — မြန်မာစာ၏ ရှေးရိုးအသုံးအနှုန်းများကို ရခိုင်ဘာသာတွင် ထိန်းသိမ်းထားသော အရာများရှိသဖြင့် မသိလျှင် ရခိုင်အသုံးကို ကြည့်နိုင်သည် ဟု ဆိုလိုခြင်းဖြစ်သည်။ ဘာကြောင့် ရခိုင်ကို ဥပမာပြုသလဲ ဘာသာဗေဒအရ ရခိုင်ဘာသာသည် ရှေးမြန်မာဘာသာ၏ အချို့အသံန...