တို့စာ တို့စကား တို့တိုင်းပြည်

၂၀၁၈ ခုနှစ်က ပြည်တွင်းကို အလည်ပြန်တော့ ရောက်လေရာ မြို့ရွာတိုင်းက ဆိုင်းဘုတ်တွေကို ဖတ်ပါတယ်။ သတ်ပုံမှန်တာ ရှာပါတယ်။ စပါးပုတ်ကြီးထဲက ဆန်စေ့ရွေးရသလိုဘဲ။ နည်းနည်း တွေ့ခဲ့တယ်။ ရှေးတုန်းက သူခိုး၊ ဓါးပြပေါလို့ အဖိုးတန်ပစ္စည်းကိုမထင်မှတ်တဲ့နေရာမျိုးမှာ ဝှက်ဖွက်ထားကြရလေ့ရှိတယ်။ မတွေ့ခဲ့တာတွေ ရှိဦးမယ်။ ဒေါက်တာတင့်ဆွေ

စာရေးတာလည်းမှန်သဖြင့် ပို၍လှ၏။ တချို့မြို့ပုံတွေနဲ့ တင်ကြတာ ကားတစီး၊ ဆိုင်ကယ်တစီးမှ မတွေ့ရဘဲ လမ်း “တစ်” နေရာတဲ့။ စာနဲ့ ပုံအတွက် ကျေးဇူး။ ပုသိမ်သူ ပုသိမ်သား​တွေ စာကိုမှန်​အောင်​ရေးတတ်ကြသည်။ ဒေါက်တာတင့်ဆွေ

တမင် ညစ်ညစ်ပတ်ပတ်နေဒါပဲ ယခုသော်ကား မြန်မာစာ ညစ်ပတ်နေပါပြီ။ တကွက်၊ တမင်ကို မှန်အောင်မရေးတတ်ကြတော့ပါ။ ၁၉၈၆ ခုနှစ်ကတည်းက မှားအောင် တမင် အမိန့်တကွက် ထုတ်ထားတာ။ နမ်းချင်စရာမကောင်းတော့ပါ။ ဒေါက်တာတင့်ဆွေ

လျင်လျင် ဆိုတာ များများ ဆိုတဲ့အဓိပ္ပါယ်လား ဆရာ။ ပေါရာဏစကားများ ဖြစ်ကြသော ‘လျင်ခုပ်။ လျင်ဆော။ လျင်လျား’ တို့မှာလည်း ‘မြန်မြန်။ အမြန်’ ဟူသောအဓိပ္ပါယ်များ ရှိကြသည်။ ‘ယခင်လ။ ယခင်နှစ်’ စသည်တို့တွင် ပါသော ‘ယခင်’ အစား ‘အလျင်’ကို သုံးကြသည်လည်း ရှိသည်။ ‘ကောက်လျင်။ နှမ်းလျင်။ ပဲလျင်။ ပြောင်းလျင်’ စသည်တို့တွင် ‘လျင်’ သည် အဦးကျကြောင်း ဖော်ပြသည်။ ‘လျင်’ ပါသော အခြားဝေါဟာရများမှာ ‘ငလျင်လှုပ်သည်။ လွန်းလျင်သွား၊ (ယက်ကန်းကိရိယာ)။ သန်လျင်မြို့။ အလျင်စလို’ စသည်တို့ဖြစ်ကြ၏။ အထက်ဖော်ပြပါ စကားလုံးတို့တွင် ပါသော ‘လျင်’ ကို မည်သည့်အခါမျှ ဟထိုးမထည့်ပါလေနှင့်။ ဤစာလုံးကို အသံထုတ်ကြရာ၌ ဟထိုးသံပို၍ ထုတ်တတ်ကြသဖြင့် စာရေးသားရာတွင်လည်း ထည့်တတ်ကြသည်ကို သတိပြုပါလေ။ ShanYoma Knowledge Bank https://shanyomaelibrary.wordpress.com ဟထိုးမပါသော ‘လျင်’ ကို များသောအားဖြင့် ကြိယာအဖြစ် သုံးကြသည်။ ကြိယာအဖြစ် အသုံးပြုသောအခါ ‘မြန်သည်။ အဦးကျသည်’ စသောအနက်အဓိပ္ပါယ်များ ရှိသည်။ ပေါရာဏစကားများ ဖြစ်ကြသော ‘လျင်ခုပ်။ လျင်ဆော။ လျင်လျား’ တို့မှာလည်း ‘မြန်မြန်။ အမြန်’ ဟူသောအဓိပ္ပါယ်များ ရှိကြသည်။ ‘ယခင်လ။ ယခင်နှစ်’ စသည်တို့တွင် ပါသော ‘ယခင်’ အစာ...

ကွန်မင့်တခု = တခေါင်းလုံး'လဲ' ဖြူနေပါပြီ 'လဲ' မှန်ပါသလား လဲ နဲ့ လည်း ကို မကြာခဏအထောက်အထားတွေနဲ့ တင်ပြထားပါတယ်။ လဲ ကို မေးခွန်းသဘောမှာသုံးပြီး၊ အတူတူဖြစ်တဲ့သဘောမှာ လည်း။ ဒါပေမဲ့ ကာတွန်း၊ ရယ်စရာအပြော၊ သီချင်းစသား (တချို့)၊ ကဗျာစာလုံး (တချို့) မှာ စံကိုက်သတ်ပုံအတိုင်း မရေးတာတွေ တွေ့ရတယ်။ ဥပမာ  ၁။ ကဗျာခေါင်းစဉ် ပန်းသည်။ သီချင်း ဂီတသင်္ကေမှာ ပန်းသယ်။ ၂။ သူလဲလေ လောကီသားပေမို့။ - ဘာကိုဆိုလိုပါသလဲ ဟုရေးပါရှင့် လည်းဆိုတာက အမေးဝါကျ တွင်မသုံးပါ။ လဲ နဲ့ လည်း စာကို မကြာခဏ တင်ပြထားတယ်။ လဲ အမေး။ လည်း အတူတူဖြစ်။ ဒါပေမဲ့ တရားသေမှတ်လို့မရပါ။ သူလဲလေလောကီသားပေမို့ လဲ နှင့် လည်း လည်းနဲ့လဲ အသုံးနှုန်းလေးလည်းအတိအကျသိချင်ပါတယ်ဗျ  လဲ နှင့် လည်း ၁၀ ကြိမ်လောက် တင်ပြထားပါတယ်။ အခုခေတ်မှာ အမေးသဘောအတွက် 'လဲ'၊ အတူတူသဘောအတွက် 'လည်း' လို ရေးကြပါတယ်။ မူကွဲတွေ'လည်း'ရှိတယ်။ မူကွဲတွေ'လဲ'ရှိတယ် မဟုတ်။ သူလဲလေ လောကီသားလိုပါ့ (ဇော်ဂျီ) သူလည်းလေ လောကီသားလိုပေါ့ (ဇော်ဂျီ) သူလဲလေ လောကီသားပေမို့ (မင်းညိုဦး) သူကလည်းသူ ကျွန်တော်ကလည်းကျွန်တော် (မင်းလူ) သိုသော်လဲလေ၊ သိုသော်လည်းလေ၊ စကားသေ...

 "လွင့်သွားတဲ့တိမ်တစ"  မင်းပိုင်စိုး‌စေ ရဲ့  ဝတ္ထုတို  LH စာစဉ်အတွဲ (၁၇) မြန်မာစာ သတ်ပုံမှန်ခေတ်က ဖြစ်ပါသည်။ ဒေါက်တာတင့်ဆွေ