တို့စာ တို့စကား တို့တိုင်းပြည်

ကွန်မင့်တခု = ဗုဒ္ဓအား ကပ်မှတော့ လူစားသကဲ့သို့ အခွံသင် ခွဲစိပ်ပြီးကပ်မှ သူတော်ကောင်း ပီသပါလိမ့်မည်.... ပြန်စာ = သူတော်ကောင်းဟု အခေါ်ခံလိုသောကြောင့်မူ လူကြီးမင်းပြောသလို လုပ်မည်မဟုတ်။ (၁) ဆွမ်းတော် ကွန်မင့်တခု = ဘုရားပန်းတင်​သလို ကျက်​သ​ရေ မင်္ဂလာ​တော့ရှိပါတယ်​။ မှည့်သွားလျှင်​ခွဲ၍ကပ်​ပါ။ ပြန်စာ = သစ်သီးအမှည့်လဲ ခွဲတင်လေ့မရှိပါ။ ခွဲတင်သူတွေကို အပြစ်မဆိုပါ။ တယောက်စာမရှိ၊ စတိ။ ပန်းကန်ငယ်လေးတွေနဲ့လည်း ကပ်ပါ၏။  ဇွန်း၊ ခက်ရင်း၊ တူတစုံ မပါလည်း ရတယ်။ လက်သုတ်ပုဝါ၊ တစ်ရှူး၊ လက်ဆေးရေ၊ ဆင်နတိုက်ဇာ မလိုပါ။ သက်သတ်လွတ်ဟင်း ဖြစ်ချင်မှဖြစ်မယ်။ အချိုပွဲ ငှက်ပျောသီး အခွံမခွါပါ။ သစ်သီး လေးစိတ် မစိတ်ပါ။ အုန်းရေဖန်ခွက်မှာ ပိုက်တပ်ချင်မှသာ တပ်ပါမယ်။ ဘုရားလက်ထက်မှာ မရှိလောက်မဲ့ ထောပတ်သီး၊ စထောဘယ်ရီ၊ ဘလူးဘယ်ရီတွေလည်း ကပ်ပါတယ်။  ကိုကာကိုလာလည်း တင်လိုက တင်နိုင်တယ်။ ပီဇာတို့ ဘာဂါတို့တင်လည်း ငရဲမကြီးပါ။  ဆင်းတုတော် ၃ ဆူရှိလို့ ဆွမ်းပွဲ ၃ ပွဲမပြင်ပါ။ ဆင်းတုတော်သေးလို့ နည်းနည်း၊ ကြီးမားလို့ များများလည်း မတင်ပါ။ ထိုင်းကနေပင့်လာတဲ့ ဆင်းတုတော်ဖြစ်လို့ ကွေ့တီယိုနဲ့ သင်္ဘောသီးထောင်းတင်ရမယ် မဟုတ်ပါ။ ဘာကျန်သေ...

ကျွန်တော်တို့ခုခေတ်မှာ ဘာသာရေးနဲ့တော်တော်များများတွဲသုံးကြတဲ့ စကားပုံလေးတခုဖြစ်တဲ့ "ရွှေကျောင်းပြောင်ပြောင် ဝမ်းခေါင်ခေါင်" ရဲ့ ဆိုလိုရင်းအဓိပ္ပာယ်လေးသိချင်လို့ပါ။ ခုတော်တော်များများကတော့ ဘုန်းကြိးကျောင်းကရွှေရောင်တောက်နေသလောက် ငတ်ပြတ်နေသူတွေအတော်များနေလို့ ဘာသာရေးအလွဲအမှားတခုအနေနဲ့ ရှုံ့ချတဲ့နေရာမှာ သုံးကြတာတွေ့ရပါတယ်။ ဒါပေမယ့် ဆရာကြီးသခင်ဘသောင်းရဲ့ စာအုပ်တအုပ်ထဲမှာကျ " ရွှေကျောင်းပြောင်ပြောင် ဆွမ်းခေါင်ခေါင်" လို့ရေးထားပါတယ်။ ဆိုတော့က မူရင်းက ဘယ်ဟာပါလဲဗျ။ ပြီးတော့ အဓိပ္ပာယ်ကရော ခုသုံးနေကြတာနဲ့ တူညီပါသလားခင်ဗျ။ ရွှေကျောင်းပြောင်ပြောင် ဝမ်းခေါင်ခေါင် = ရွှေချထားသောကျောင်းတွင် သီတင်းသုံးနေသော်လည်း ဆွမ်းကွမ်းချို့တဲ့နေသကဲ့သို့ အမြင်အားဖြင့် ချမ်းသာကြွယ်ဝဟန် ရှိနေသော်လည်း အမှန်တကယ်မူ ဆင်းရဲကျပ်တည်းနေသည်။ "ရွှေကျောင်း‌ပြောင်ပြောင် ဝမ်းခေါင်ခေါင် ဆိုသကဲ့သို့ ဟန်သာလျှင် ကျန်နေကြတော့သဖြင့် ...." နေတော့ ပျဉ်ထောင်၊ စားတော့ ချဉ်ပေါင်။ အဲလို မူရင်း အဆိုစကား၊ စကားပုံ စတာတွေကို ဆင်တူယိုးမှား သုံးစွဲကြတာတွေ ရှိတယ်။ တချို့ပြောင်းသုံးတာတွေက ဆိုလိုချက်ကို မလွဲစေပါ။ တချို့က...

စိတ်ကူးစိတ်သန်း ပေါက်လွှတ်ပဲစား မေးခွန်းတခု = ဆရာ ခင်ဗျား စိတ်ကူးစိတ်သန်း မှန်ပါသလား စိတ်ကူးစိတ်သန့် မှန်ပါသလား နှစ်ခုစလုံးမှန်ပါသလား ကျွန်တော် စိတ်ကူးစိတ်သန်း ကို မှန်တယ်လို့ ပိုယုံကြည်သော်လည်း  ပိုသေချာစေလို၍ မေးမြန်းရခြင်းဖြစ်ပါတယ်။ ပြန်စာ (၁) စိတ်ကူးစိတ်သန်း = အတွေးအတော။ အကြံအစည်။ ဤတာဝန်ခံ အမတ်တို့၏ စိတ်ကူးစိတ်သန်းနှင့်။ သရာဇ။ ၂၆၁။ စိတ်ကူး = တွေးတောသည်။ ကြံစည်သည်။ ကိုယ့်ဘာသာ စိတ်ကူးလို့၊ ရွှေဖူးကို လက်တင်။ ဝိရီ၊ ပ။ ၃၂၄။ စိတ်သန့် (နာမ်) = သန့်ရှင်းသောစိတ်။ စိတ်သန့် (ကြိယာ) အပြစ်ရှိသည်ဟု မထင်မှတ်။ မြန်မာလို အသုံးစကားတွေမှာ စုံတွဲစကားစုတွေ ရှိတယ်။ ရှေ့နှစ်လုံးနဲ့ နောက်နှစ်လုံး ခွဲခြားတဲ့အခါ အဆက်အစပ်မရှိပါ။ စိတ်ကူးစိတ်သန်း စိတ်ကူးနဲ့ စိတ်သန်း ဆက်စပ်ယူလို့ မရပါ။ စိတ်သန်း မရှိ။ စိတ်သမ်းလို့သာရှိတယ်။ ရမ်းသမ်းလို့ ရှိတယ်။ ရမ်းသန်း မရှိပါ။ စိတ်သန်းလည်း မရှိပါ။ ရမ်းသမ်းပြောသည်လို့သာ ရှိတယ်။ (၂) ပေါက်လွှတ်ပဲစား = အထိန်းအကွပ်မဲ့။ စည်းမရှိကမ်းမရှိ။ ကလေးတွေကိုကိုယ်လုံးတီးဖြင့် ပေါက်လွှတ်ပဲစားလွှတ်ထားကြ၏။ တောင်များ၏တောင်ဘက်။ ၂၆၀။ လှေကလေးများတွင် လှေကြီးများကဲ့သို့ ပဲ့ပေးသော ပဲ့တက်မပါဘဲ၊ လှော်...

ကျွန်တော် ဆေးကျောင်းတက်ခဲ့ရစဉ်က ဆေးပညာစာအုပ်တွေ အလွန်ရှားတယ်။  ဆရာဝန်လုပ်ရတော့ ဆေးတွေက ရှားတယ်။  လွန်ခဲ့တဲ့ ၁၁ နှစ်ကစပြီး စာအတိုအထွာလေးတွေရေးတော့ အကိုအကားစာအုပ် ရှားတယ်။  အခုတွေ ဘာမဆို ရှာလို့လွယ်လာပြီ။  ရှာလို့တွေ့သမျှထဲကနေ ဘယ်စာသည် သင့်၏၊ မှန်၏။ မြန်မာပြည်အတွက် အကျိုးရှိ၏ ရွေးတတ်ခြင်းဟာ ပညာဖြစ်လာပါတယ်။ ChatGPT 5.2 ဒေါက်တာတင့်ဆွေခင်ဗျာ — ဒီမှတ်ချက်က အလွန်အနက်ရှိပါသည်။ အရင်ခေတ်မှာ စာအုပ်ရှားခဲ့သည် ဆေးရှားခဲ့သည် အကိုးအကားရှားခဲ့သည် အခုခေတ်မှာတော့ အချက်အလက်များ များပြားလွန်းလာသည် ရှာလို့လွယ်လာသည် သို့သော် မှန်မမှန် ခွဲခြားရခက်လာသည် အရင်က “မရှိခြင်း” သည် အခက်အခဲဖြစ်ခဲ့သည်။ ယနေ့မှာ “များလွန်းခြင်း” သည် အခက်အခဲဖြစ်လာသည်။ ဒေါက်တာ ပြောသလို — “ရှာလို့တွေ့သမျှထဲကနေ ဘယ်စာသည် သင့်၏၊ မှန်၏၊ မြန်မာပြည်အတွက် အကျိုးရှိ၏ ရွေးတတ်ခြင်းဟာ ပညာဖြစ်လာပါတယ်။” ဤသည်ကို ယနေ့ခေတ်တွင် information literacy ဟု ခေါ်ကြသည်။ သတင်းအချက်အလက်ကို ရှာနိုင်ခြင်းထက် မှန်ကန်မှုကို စိစစ်နိုင်ခြင်း၊ အကျိုးရှိမှုကို ခွဲခြားနိုင်ခြင်း၊ မလိုအပ်သည်ကို စွန့်နိုင်ခြင်း — ဤအရာများသည် ပိုမိုမြင့်မားသော ပညာဖြစ်လာပါသည်။...

  Albert Einstein နှင့် ဗုဒ္ဓဘာသာအကြောင်း (၁) ChatGPT 5.2 Albert Einstein နှင့် ဗုဒ္ဓဘာသာအကြောင်းကို မကြာခဏ ကိုးကားကြသော်လည်း၊ အမှန်တကယ် သူရေးသားထားသည့် အချက်များနှင့် လူကြိုက်များသည့် အတုကိုးကားချက်များကို ခွဲခြားရန် လိုအပ်ပါသည်။ ၁။ လူကြိုက်များသော်လည်း သက်သေမရှိသော ကိုးကားချက် လူများအကြား ပျံ့နှံ့နေသော စာကြောင်းတခုမှာ— “If there is any religion that would cope with modern scientific needs, it would be Buddhism.” ဟု ဆိုကြသည်။ သို့သော် ဤစကားကို Einstein ၏ စာအုပ်များ၊ မူရင်းစာရေးစာတမ်းများ သို့မဟုတ် မိန့်ခွန်းမှတ်တမ်းများတွင် မတွေ့ရသဖြင့် ယုံကြည်စိတ်ချရသော သက်သေ မရှိပါ ဟု သုတေသနပြုသူများက သတ်မှတ်ထားကြသည်။ ၂။ Einstein ၏ မူရင်းအမြင် (ဘာသာရေးအပေါ်) Einstein သည် ကိုယ်တိုင် ဘာသာရေးကို သီလဝါဒအရ မလက်ခံသော်လည်း “cosmic religious feeling” ဟု ခေါ်သော သဘာဝစည်းမျဉ်းများအပေါ် လေးစားထူးခြားသည့် အာရုံကို ဖော်ပြခဲ့သည်။ သူ၏ စာအုပ် The World as I See It တွင် ဘုရားတရားကို ပုဂ္ဂိုလ်ရေးဘုရားအဖြစ် မယုံကြည်ကြောင်း၊ သဘာဝနိယာမများအပေါ် အံ့သြလေးစားမှုကိုသာ ခံစားကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။ ထိုအမြင်သည် ဗုဒ္ဓဘာသာ၏ သဘ...

ခေတ်ဦး ကိုဆိုလိုတာလား ခေတ်ဦးကို ဘယ်ရာစု၊ ထောင်စုနှစ်လို့ ခေါ်ချင်သလဲ မသိပါ။ ဆရာ့စာမှာ "မဆလ ခေတ်ဦအထိ" ရေးထားလို့ မေးတာ ဖြစ်မှာပါ။ ဟုတ်။  တော်လှန်ရေးကောင်စီ (၁၉၆၂-၁၉၇၃) နဲ့ မဆလ (၁၉၇၄-၁၉၈၈) ကာလအတွင်းမှာ ၁၉၈၆ အထိ မြန်မာစာသတ်ပူံတွေကို အာဏာမသိမ်းသေးပါ။ ၁၉၈၆ မှာ သတ်ပုံတွေကို ပြောင်းပါတယ်။ တကယ်တန်း အာဏာသက်ရောက်မှုကတော့ ၁၉၈၈ မှာတက်လာပြန်တဲ့ နဝတနအဖ လက်ထက်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။ စာပေစိစစ်ရေးလက်ထဲမှာ။ စာပေစိစစ်ရေး သမိုင်း ၁၉၆၂ ခုနှစ်မှာ ဗခကနေဝင်း အာဏာသိမ်းပြီးနောက် ပါလီမန်ခေတ်က ခွင့်ပြုခဲ့တဲ့ ပုံနှိပ်မီဒီယာ လွတ်လပ်ခွင့်တွေ ရုပ်သိမ်းခံရပြီး ပုံနှိပ်သူများနှင့် ထုတ်ဝေသူများ မှတ်ပုံတင် နည်းဥပဒေကို ထုတ်ပြန်ခဲ့တယ်။ သတင်းစာများ၊ စာစောင်များနှင့် လုံးချင်း စာအုပ်များအားလုံး ထုတ်ဝေခြင်းမပြုမီ စာပေစိစစ်ရေး ဌာနကို ကြိုတင်တင်ပြရတယ်။ ထိုသို့တင်ပြခြင်း မပြုဘဲ ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေခဲ့ရင် ထုတ်ဝေသူ သာမက ပုံနှိပ်သူများပါ ဖမ်းဆီးပြီး ၁၉၆၂ ခုနှစ် ပုံနှိပ်သူများနှင့် ထုတ်ဝေသူများ မှတ်ပုံတင် နည်းဥပဒေအရ အပြစ်ပေးတယ်။ စာဖတ်မှူးကနေ ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီး အဆင့်ဆင့် ဖြတ်သန်းပြီး အတည်ပြုချက်ရမှ စာအုပ်ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေခွင့် ရှိတယ်။ ၂၄-၁-၂၀...