တို့စာ တို့စကား တို့တိုင်းပြည်

မနေ့က တယောက်က မေးတာလား ထောက်ပြတာလား မသဲကွဲပါ။ မြန်မာစာလုံးတွေ ဝလုံးအခြေခံ ဖြစ်ပေါ်လာပုံနဲ့ ဆရာယုဒသန်ရဲ့ ပါဝင်မှုအကြောင်း။  လေ့လာကြည့်ပါတယ်။ အကိုးအကားတွေက အမျိုးမျိုး။ ထပ်တူမကျပါ။ စိစစ်ပြီး တင်ပြပါမယ်။ (၁) မြန်မာစာစတင်ဖြစ်ပေါ်လာခြင်း ပျူစာရေးနည်းကို စံတင်ပြီး (၁၂)ရာစုတွင် မြန်မာဘာသာ ပေါ်ထွန်းလာခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။  အနော်ရထာမင်း (၁၀၄၄ - ၁၀၇၇) လက်ထက်တွင် သက္ကတဘာသာစာဖြင့် ရေးသော အုတ်ခွက်စာများ၊ ပါဠိစာများဖြင့်ရေးသော အုတ်ခွက်စာများကို အထောက်အထားပြုကာ မူလက ပါဠိနှင့် သက္ကတဘာသာတို့ကို ရင်းနှီးခဲ့ကြောင်း သိရသည်။  မြန်မာစာပေါ်ပေါက်လာသောအခါတွင် မြန်မာစာနှင့်အတူ တိုင်းရင်း ပျူ၊ မွန်စာပေ တို့ကိုလည်း ဆက်လက်ပြုစုလာခဲ့ကြပြီး ခရစ်နှစ်(၁၁၁၃)ခုနှစ် တွင် ရာဇကုမာရ်မင်းသား ရေးထိုးသော မြစေတီ ကျောက်စာတွင် ပျူ၊ မွန်၊ မြန်မာဘာသာ တို့ကို ပါဠိစာပေနှင့် အတူ ယှဉ်တွဲ တွေ့ရှိရသည်။ ပါဠိစာပေမှ မြန်မာစာပေသို့ အပြန်အလှန် ဘာသာပြန် အရေးအသားနှင့် ပါဠိဘာသာပြန်ရေးသည့် အရေးအသားများ ထွန်းကားလာခဲ့ပြီး (၁၁)ရာစုတွင် ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓသာသနာနှင့်အတူ ပိဋိကတ်စာပေများ ပုဂံသို့ရောက်ရှိလာပြီးနောက် (၁၁) ရာစု နှောင်းပိုင်းတွင် မြန်မာစာ...

တစ်တိုင်းမွှေးသောတိုင်းပြည်မှာ တစ်ပြည်သူတွေ နေထိုင်ကြ၏ ထို့ကြောင့် နံ၏။ ပုံတွေအတွက် ကျေးဇူး။ ပုံတွေအတွက် ကျေးဇူး။ ဒေါက်တာတင့်ဆွေ

မိုးကရွာ ရေကမြုတ် ငလျင်ကလှုပ်နဲ့ ဒုက္ခက အမျှင်မပြတ်သေးဘူးနော။ မြုတ်က မှန်သလားဆရာ။ မြန်မာစာ ဆရာတဦးရေးထားတာ - မမှန်ပါ။ မြေပဲခင်း ရေမြုတ်သောအခါ ရုပ်သံ  - မမှန်ပါ။ အခင်းတွေ ရေမြုတ်ပြီ ရုပ်သံ Khat ... - မမှန်ပါ။ ရေးစုတ်မော်တာ(ရေမြုတ်)ပြုပြင်နည်း - မမှန်ပါ။ လှုပ်လေမြုတ်လေ - song and lyrics by K၀ Shaki - မမှန်ပါ။ အရှေ့ဒဂုံ နောင်ရိုးချောင်းအရှေ့ ၁၃ ရပ်ကွက်ရေမြုတ် နေအိမ်များသို့  - မမှန်ပါ။ ငါးငပိ ချက်နှင့် အတူ မြုတ်တဲ့ ပဲ နှစ်ပါး ညစာအချိန် ဖျော်ဖြေမှုပြတင်းပေါက် - မမှန်ပါ မြန်မာအဘိဓာန် အကျဉ်းချုပ် (၁၉၇၉) မြုပ် ၁။ မြေ၊ ရေစသော တစုံတရာအတွင်း၌ ကျနစ်တည်ရှိသည်။ ၂။ အတွင်းသို့ နစ်ဝင်သည်။ ၃။ မမြင်မထင်သာ၊ အတန်ကြာ ပျောက်ကွယ်နေသည်။ မြှုပ် ၁။ မြေ၊ ရေစသော အထုတစုံတရာအတွင်း၌ အလုံးစုံး နစ်ဝင်အောင်ပြုသည်။ ၂။ (ဥပစာ) လုပ်ငန်းတစုံတရာ၌ ရင်းနှီးထားသည်။ ၃။ မဖော်ပြပဲ ခြွင်းလှပ် ဖယ်ချန်ထားသည်။ နစ်ပျောက်စေည်။ ၄။ မသိ မမြင်အောင် သိုဝှက်ဖုံးကွယ်ထားသည်။ မြှုပ်ကွက် မြှုပ်နှံ အထက်စာလုံးတွေက ကြိယာဖြစ်တယ်။ အ ထည့်တော့ နာမ်ဖြစ်တယ်။ အတို့အမြှုပ်က မှန်ပါမယ်။ မှတ်ရန် - မဖော်ပြပဲလို့သာရေးပါတယ်။ ဘဲ မဟုတ်ပါ။ အခြားသတ်ပုံကျမ်းမျ...

"ဟေ - ဘာမေးတယ်!  ဝလုံးကို ဘာဖြစ်လို့ အဝိုင်း ရေးရသလဲ  ဆိုဒါကို မင်းက သိချင်သလား-  မိုက်လို့ရေးတာဟေ့ မိုက်လို့ကွ" ကာတွန်းထဲကလို မေးတာတွေ လာတယ်။ အားနာလို့ သိမ်းမထားလိုက်ပါ။ ဖြေရတာ ဂွကျတယ်။ လူသားတွေ ဘယ်လိုဆက်သွယ်ခဲ့ကြသလဲ စကားလုံးတွေ ပေါ်ခဲ့သလဲ စာလုံးတွေ ဘယ်လို  သမိုင်းကြောင်းကို ဘာသာပြန်ပါဦးမယ်။ (၁) စောစောပိုင်း လူသားတို့၏ ဆက်သွယ်ရေး ရှေးဦးလူသားများသည် ခန္ဓာကိုယ်လှုပ်ရှားမှုများ၊ ကိုယ်ဟန်အနေအထားများနှင့် အခြေခံအသံများကို အသုံးပြု၍ ဆက်သွယ်ခဲ့ကြသည်။ ၎င်းတို့သည် အရာဝတ္ထုများကို လက်ညှိုးထိုးပြခြင်း၊ မျက်နှာမူရာပြောင်းခြင်းနှင့် မျက်ဖြူရောင်ထင်ရှားသော မျက်လုံးများဖြင့် စိုက်ကြည့်ကာ အာရုံစိုက်မှုကို မျှဝေခြင်းများ ပြုလုပ်ခဲ့ကြ၏။ နှစ်ပေါင်းထောင်ပေါင်းများစွာ ကြာညောင်းလာသောအခါ ထိုခန္ဓာကိုယ် အခြာများနှင့် ရိုးရှင်းသော အသံပြုမှုများသည် စနစ်ကျသော စကားပြောဆိုမှု၊ အနုပညာလက်ရာများနှင့် သင်္ကေတများအဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲတိုးတက်လာခဲ့သည်။ ခန္ဓာကိုယ်နှင့် အမြင်ဆိုင်ရာ အချက်ပြမှုများ - ရှေးဦးဘိုးဘေးများသည် အရာဝတ္ထုများကို ညွှန်းဆိုရန်၊ အရပ်မျက်နှာပြရန်နှင့် ပြုမူလှုပ်ရှားမှုများကို တုပရန် လက်...

ဂျာလေဘီသည် ဂျုံမှုန့်နှင့် ဒိန်ချဉ်တို့ကို သမအောင်နယ်ထားသည့် မုန့်နှစ်ကို ဆီပူအတွင်း ခရုပတ်ပုံစံ ညှစ်ထည့်ကြော်ပြီး၊ ကြွပ်ဆတ်သွားသော မုန့်ခွေများကို နနွင်း (Saffron) နှင့် နှင်းဆီရနံ့ သင်းပျံ့သော သကြားရည်နွေးနွေးတွင် စိမ်၍ ပြုလုပ်ထားသည့် ထင်ရှားသော အိန္ဒိယအချိုမုန့်တမျိုး ဖြစ်သည်။ ပါဝင်သော အဓိကပစ္စည်းများ • ဂျုံမုန့်အမျိုးအစားစုံ (Maida): မုန့်နှစ်ပြုလုပ်ရန်။ • ဒိန်ချဉ် သို့မဟုတ် ပြောင်းဖူးကစီဓာတ်: မုန့်သားအကွက်ကျစေရန်နှင့် အချဉ်ဓာတ် ရရှိစေရန်။ • ရေနှင့် မုန့်ဖုတ်ဆိုဒါ အနည်းငယ်: မုန့်နှစ်စပ်ရန်။ • သကြား၊ နနွင်းနှင့် ဖာလာစေ့: သကြားရည်ပြုလုပ်ရန်။ ပြုလုပ်နည်း • ဂျုံမှုန့်၊ ဒိန်ချဉ်နှင့် ရေတို့ကို ပျစ်ပျစ်နှင့် ညက်ညက်ကလေး ဖြစ်အောင် ရောစပ်ပါ။ • မုန့်နှစ်ကို ခဏအနားပေးပါ (သို့မဟုတ်) အချဉ်ဖောက်ပါ။ • ရရှိလာသော မုန့်နှစ်ကို ဗူးအပျော့ သို့မဟုတ် မုန့်ညှစ်အိတ်ထဲသို့ ထည့်ပါ။ • အပူချိန် အသင့်အတင့်ရှိသော ဆီ သို့မဟုတ် ထောပတ် (Ghee) ထဲသို့ ခရုပတ်ပုံစံ ညှစ်ထည့်ပါ။ • မုန့်များ ကျွတ်ပြီး ရွှေဝါရောင်သန်းလာသည်အထိ ကြော်ပါ။ • ပူပူနွေးနွေး မုန့်ခွေများကို သကြားရည်နွေးနွေးထဲသို့ စက္ကန့်ပိုင်းမျှ နှစ်စိမ်ယူပါ။ အိန...

by Ursula K. Le Guin  "ဩမဲလတ်စ်မြို့မှ ထွက်ခွာသွားသူများ"  ဇာတ်လမ်းအကျဉ်း ဤဝတ္ထု၏ တခုတည်းသော အချိန်ကာလ အစဉ်လိုက် ဖော်ပြချက်မှာ ယုံနိုင်ဖွယ်မရှိအောင် ပျော်ရွှင်ချမ်းမြေ့ဖွယ်ကောင်းသည့် ဩမဲလတ်စ်မြို့၏ နွေရာသီ ပထမဆုံးနေ့ကို စတင်ဖော်ပြထားခြင်း ဖြစ်သည်။ ဩမဲလတ်စ်တွင် နွေရာသီ၏ နေ့တာအရှည်ဆုံးနေ့ (Summer Solstice) ကို သိုက်သိုက်ဝန်းဝန်း ပွဲတော်ကျင်းပ၍ လူငယ်များ မြင်းစီးပြိုင်ပွဲဖြင့် ဆင်နွှဲကြသည်။ ထိုသို့ သက်ဝင်လှပသော ပွဲတော်၏ ပျော်ရွှင်ဖွယ် အငွေ့အသက်မှာ ထိုအေးချမ်းသော လူ့အဖွဲ့အစည်း၏ နေ့စဉ် အလေ့အထပင် ဖြစ်ပုံရသည်။  မြို့သူမြို့သားများသည် နည်းပညာနှင့် သယံဇာတ ကန့်သတ်ချက်များ ရှိသော်လည်း ပညာဉာဏ်ကြီးမား၍ ယဉ်ကျေးသိမ်မွေ့ကြသူများ ဖြစ်ကြ၏။ ဩမဲလတ်စ်တွင် ဘုရင်၊ စစ်သား၊ ပုရောဟိတ် သို့မဟုတ် ကျေးကျွန်များ မရှိပါ။ ထိုအဖွဲ့အစည်း၏ သီးခြား လူမှုရေး၊ နိုင်ငံရေးနှင့် စီးပွားရေး တည်ဆောက်ပုံကိုမူ တိကျစွာ ဖော်ပြမထားဘဲ၊ ဇာတ်ကြောင်းပြောသူကပင် အသေးစိတ် အချက်အလက်တိုင်းကို မိမိကိုယ်တိုင် မရေရာပါဟု ဆိုထားသည်။ ဇာတ်ကြောင်းပြောသူက - "ငါ့စကားတွေထဲမှာ ဩမဲလတ်စ်ဟာ ရှေးရှေးတုန်းက ဝေးလံခေါင်သီတဲ့ ဒဏ္ဍာရီထဲက မြို့တမြိ...