Skip to main content

Posts

စိတ်အကြောင်း

ဆက်၍ဆက်၍သိသည်။ ဤသို့လျှင် စိတ်သည် ၂ ပါး ၃ ပါး(အများအပြား)ပြိုင်၍ ဖြစ်ရိုး မရှိ၊ တခုတည်းသာ ဖြစ်ရိုးရှိသောကြောင့် “တပါးထည်းလယ်” ဟု ဆိုရပေမည်။ ဆက်ဥုးအံ့-“လယ်” ဆိုသော်လည်း အဝေးသို့ လှည့်လည်သည် မဟုတ် , အဝေး အာရုံကို ယူနိုင်သောကြောင့် “လယ်=လှည့်လည်” ဟု ဆိုရပေမည်။ အာရုံတခုကို စိတ်က ယူရာ၌လည်း ထိုအာရုံကို စိတ် တစိတ်ထည်းက အပြီးအစီး သိအောင် မယူနိုင်၊ အာရုံတခုကို သိထိုက်သမျှသိအောင် စိတ်ပေါင်းအတန်များစွာ ဆက်ကာဆက်ကာ ဖြစ်ရသည်။ ထိုသို့ ဆက်၍ ဆက်၍ အတန်များစွာ ဖြစ်ရသော်လည်း လက်ဖျော တချက်တီး အချိန်မှာ ကုဋေသိန်းပေါင်းများစွာ ဖြစ်ပျက်နိုင်သောကြောင့် လူအပေါင်းတို့က မြင်-မြင်ခြင်း , ကြား-ကြားခြင်း , မွှေး-မွှေးခြင်း , ထိ-ထိခြင်း သိသည် ဟု မှတ်ထင် ကြလေသည်။ ကိုယ်ထယ် မရှိ စိတ်မှာ အထည်ကိုယ်ဖြစ် အထင်အရှား မရှိ ၊ ထို့ကြောင့် စိတ်ကို ဖြူသည် မည်းသည် ပိန်သည် ဝသည် ဟု မဆိုနိုင် ၊ အာရုံကိုသိနိုင်သော သဘောသတ္တိမျှသာ ထင်ရှားရှိသည်။ ဂူအောင်းအံ့ မြင်သိ သိသော စိတ်သည် မျက်လုံး အတွင်းမှာ ဖြစ်၏ ၊ ကြားသိ သိသောစိတ်သည် နားအတွင်းမှာ ဖြစ်၏ ၊ နံသိ သိသော စိတ်သည် နှာခေါင်း အတွင်းမှာ ဖြစ်၏ ၊ အရသာသိ သိသော စိတ်သည် လျှာအတွင်းမှာ ဖြစ်၏ ၊ အတွိသ...
Recent posts

တချောင်းငင်

အခုခေတ်မှာ မြန်မာစာသင်တဲ့အခါ တချောင်းငင်ကို ဘယ်လိုရေးပြီး သင်ကြသလဲ။ ကျွန်တော်တို့ငယ်ငယ်ကတော့ (တစ်ချောင်းငင်) လို့ မရေးပါ။ ဝဏ္ဏဗောဓနသတ်အင်း (စာမျက်နှာ ၂၃၁) (၇) တချောင်းငင် နသတ်  အမြစ် ရုန့်ရင်း နုန့် နုန့်နုန့်နွဲ့နွဲ့ သုန့် ဝတ်စားတသုန့်သုန့် မျက်နှာတသုန့်သုန့် မုန့် စားသည့်မုန့် (အစပ်ကား သေးသေးတင်နှင့် ရှိသည်) ၂၂၈ တချောင်းငင်နသတ်အမြစ်  မုန့်မုန့်ညက်သည် တချောင်းငင်နသတ်အမြစ် ပြီး၏။ (ဂ) တချောင်းငင်နသတ် အုန့် မြေမှုန့် မအုန်မတက် ၂၂၉ မအုန်မအောက် ၂၃၀ အောက်ခြေမှတ်စု ကဏ္ဍ ၂၂၈။ အစပ်လက္ခာ်သေးသေးတင်နှင့်မုန့်စပ်ရှိသည် (ကင်း)။ တွင်းသင်းမင်းကြီးလည်း-“လှံဖျားမြိန်မြိန်၊ ကြက်ကျပ်မုန့်နှင့်၊ စုန့်စုန့်တက်လျှံ”-ဟု ဝေ၉၆ တွင်၎င်း။ “သုံးဆုပ်ဖြန့်ဖြန့်၊ မယောမုန့်ကို၊ မနုန့်မနဲ။”-ဟု ဘလ္လ၁၁၅ တွင်၎င်း၊ နသတ်စပ်လေသည်။ ကကဝိ*၂၄၈ တွင်မူ- “မပြန့်မလုံ့ ၊ ကတွန့်မုန့်၊ စားမြုံ့ သူ့ ဇာတ်ကြောံး”-ဟု သေးသေးတင်နှင့်ရှိသည်။ ၂၂၉။ မသတ် သေးသေးတင် အင်းတွင်လည်း-မအုံမတက်-ဟု ပါရှိရာ နှစ်ချက်ဖြစ်နေသည်။ ၂၃၀။ ကင်းတွင် မပါ၊ ဝဏ္ဏဗောဓနသတ်အင်း စာအုပ်ဟာ ၁၉၆၄-၆၅ ဆယ်တန်းမှီငြမ်း သတ်ပုံကျမ်းဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒီခေတ်က တချောင်းငင် ကို တ...

ခေတ်ပေါ်ကဗျာဆရာနဲ့ သူ့ရဲ့ အိမ်ထောင်ရေး

(မောင်စွမ်းရည်) အိမ်ထောင်ကျတာ  ဆယ်နှစ်ကြာပြီ။ ဖ•ဆ•ပ•လ ဟာ ဆယ်နှစ်ကြာသတဲ့၊  ဆယ်စုနှစ်တနှစ်ဟာ  တခေတ်ခေါ်နိုင်သကိုး။ ရှေးခေတ်က  တခေတ်မှာတယောက်တဲ့။ ခုခေတ်က  တခေတ်မှာ တရာ။ ကဗျာရှင်ရောယောင်ထဲ  မောင်လည်းတယောက်ပါကွယ်။ ဪ... အိမ်ထောင်ကျတာ ဆယ်နှစ်ကြာပကော။ အိမ်ထောင်ကျတာ -  ထောင်ကျတာနဲ ဘာထူးလို့ လဲ။ မမြင်နိုင်တဲ့ သံတိုင်  သံယောဇဉ်တိုင်ဟာ  ပို-ခိုင်ပါသတဲ့။ အာဒမ်က အေးဝကို  ချစ်တယ်လို့ ဆိုတယ်။ အေး၀က အာဒမ်ကို ချစ်တယ် ချစ်တယ်  သိပ်ချစ်တယ်လို့ ဆိုတယ်။ ဒီလိုနဲ့ပဲ  အာဒမ်လည်း  တသက်တကျွန်းဘဲ  နှစ်သက်ရှိရင် နှစ်ကျွန်းပေါ့။ “ကဗျာဗန္ဓတိတိ ကဝိ။”တဲ့  ကဝိဖွဲ့တာ ကဗျာ ကဗျာဖွဲ့သူ ကဝိ- ရှေးကျမ်းနဲ့ ညှိပေါ့  ကဝိတို့ဥစ္စာကို  ငါ ဖန်တီးတယ်။ အချစ်ရာ.... မောင်ဟာ ကဗျာဆရာပါ ကဗျာဆရာပါ။ လွတ်လွတ်လပ်လပ်  ရေးဖတ်-ဟောပြောချင်တယ်။ ချုပ်ချယ်မှုဆို  ဘာကိုမှ မလိုချင်.…။ သွားချင်ရာကို  သွားချင်သလောက်သွား.…။ စားချင်ရာကို  စားချင်သလောက်စား....။ လွတ်လွတ်လပ်လပ်။  ဖတ်ချင် တွေးချင်  စပ်ချင် ရေးချင်တယ် မအိပ်ချင်ရင်-မအိပ်ပါရစေနဲ့...

ပဲသီးအမည် မဲပေးခြင်း

1. ကချင်မှာတော့ နွေရာသီမှာသီးလို့နွေပဲသီးလို့ခေါ်ကြပါတယ် 2. ကျမတို့ဆီမှာ နွေပဲသီးပါဆရာ နွေပဲသီး 3. ကျမတို့ရခိုင်တွေက စိမ်းစိမ်း ဖြူဖြူ ပြားပြားလေးအသီးကို ပဲပြားသီး ပဲပြက်သီး။ သူ့ထက် အပြားသေးပြီးခုံး ခုံးမာမာ‌ေတာင့်‌ေတာင့်လေး အစိမ်းရောင် ခရမ်းရောင်တွေကိုကျ ပဲငသတစ်တဲ့။ 4. ကျွန်တော်တို့ ဒေသကတော့ နွေပဲသီး လို့ခေါ်ပါတယ် 5. ကျွန်တော်တို့ဆီမှာတော့"ပဲနှစ်ပြားသီး"လို့ခေါ်ပါတယ်။ပဲပုဇွန်သီးလို့ခေါ်တဲ့ပဲသီးကျတော့ အပြားက တဝက်လောက်ပဲရှိမယ် နဲနဲပွတယ် အရောင်က အခုလိုအစိမ်းမရင့်ဘူး၊ ပုံစံကလဲ ပုဇွန်လိုမျိုးကွေးကွေးလေးပါ။ 6. စစ်ကိုင်းတိုင်းထဲတော့ နွေပဲသီးလို့ပဲ‌အခေါ်များမယ်ထင်ပါတယ် ဗျ 7. ဆန်လှော်နဲ့ချက်ပြီး ပန်ထွေဖျော် တို့ဟူးခြောက်လေးကြော်... အဲ့အတွဲလေး အရမ်းလိုက် 8. ဆမ္မားပဲသီး ပါ 9. ဆော၊ ယောဘက်ကနွေပဲသီး၊ ပဲနပြားသီး 10. ဒီမှာအခေါ် ပဲပုဇွန်ပါဆရာ 11. ဓနုက..ပဲကီးတောင့် 12. နွေ ပဲသီး 13. နွေပဲသီး 14. နွေပဲသီး 15. နွေပဲသီး 16. နွေပဲသီး 17. နွေပဲသီး ရေနွေးဖျောပြီး မြေပဲလှော်ထောင်း နှမ်းလှော်ထောင်းတို့နဲ.သုပ်စား ငပိချက် နဲ့ ပဲပုဇွန်သီးက အသီး ဖောင်းဖောင်း ခုံးခုံးမာမာ...

အဆင့်ပါစာလုံးများ

အဆင့်ပါစာလုံးတွေ အများကြီးရှိတယ်။ ခေတ်သဘောအရ အဆင့်တချို့ကို မသုံးကြတာလည်း ရှိတယ်။ အဆင့်နဲ့ ဆက်ရေးတာလည်းရှိတယ်။ ကစ္စပနဒီ (ကုလားတန်မြစ်)၊ ကမ္ဘာ၊ ကျမ္မာ၊  ခန္တီး၊  စေတုတ္တရာ၊  ဇမ္ဗူသီရိ၊  တက္ကသိုလ်၊  နတ္တလင်း၊  နတ်သ္မီး၊  နမ္မတူ၊  ပခုက္ကူ၊  မတ္တရာ၊  မန္တလေး၊  မြမ္မာ၊  မိတ္ထိလာ (မိတ္ထီလာ)၊  မိမ္မ၊  မုတ္တမ၊  မုပ္ပလင်၊  ယောက်ျား၊  ယ္ခင်  လပွတ္တာ၊  လိမ္မာ  လိမ္မာရေးခြား  လိမ္မော်  လိမ္မော်ရောင်  လ္ဘက်၊  သခွတ္တနယ်၊  သင်္ကြန်။ သတို့သ္မီး၊  သရေခတ္တရာ (ပြည်)၊ သလ္လာဝတီ (မုံရွာ)၊ သာဝတ္ထိ၊  သိန္နီမြို့၊  သုဝဏ္ဏဘူမိ (သထုံ)၊ သေတ္တရာရွာ  သ္ခင်၊  သ္မီး၊  ဟုမ္မလင်း၊  အကျႌ၊  အက္ခရာ အာလကပ္ပ၊  ခုခေတ်မှာ ပိုလွယ်ကူပြီး အဓိပ္ပါယ်လည်း မပျက်အောင် အဆင့်မပါဘဲ ရေးတာကြတယ်။ ကိုယ်ပိုင်အမည်တွေကို မပြင်သင့်ပါ။ အရင်က မြမ္မာလို့ ရေးပါတယ်။ အခု မြန်မာ။ ခေတ်သဘော ကိုက်ညီတယ်။ ဒါပေမဲ့ အရင်က မြမ္မာ လို့ ရေးထာတဲ့စာ၊ စာအုပ်၊ ကဗျာ၊ သီချင်းတွေကို စာလုံးပေါင်းမပြင်သင်...

ဗန်း ဘန်း

ဆရာခင်ဗျ ဘန်း ဗန်း ဘယ်ဟာ အမှန်ဖြစ်မလဲ ဗျ ဗန်း ဗန်း၁ – န / ဗန်း /  နှီး၊ ထန်းခေါက် စသည်ဖြင့် ရက်လုပ်ထားသော အနားစောက်တိမ်သည့် ထည့်စရာ။ အနားစောက်ပါ၍ ပြန့်သော ထည့်စရာ။ ဗန်း၂ – န / ဗန်း /  အပေါ်ယံအမြင်။ အလွယ်အားဖြင့် အကဲဖြတ်နိုင်သည့် မြင်ကွင်း။ (အပြင်ဗန်း၊ ရောင်းဗန်း၊ မျက်နှာဗန်း စသည်ဖြင့် တွဲစပ်သုံးသည်။) ဗန်း၃ – န / ဗန်း /  ဘန်းစကား – န၊ ရှု။ ဗန်းကုပ် – န / ဗန်းဂုတ် /  ဗန်းခုံး – န၊ နှင့်အတူတူ။ “သည်နွေပူ ဘိက္ခူလုပ်မယ်၊ ဗန်းကုပ်နဲ့လေး။” သီချင်းပဒေသာ၊ ပ။ ၃၅။ ဗန်းခုံး – န / ဗန်းဂုန်း /  အလယ်တွင် ရှို့ခွက်နေသော ဗန်း။ ဗန်းစကား – န / ဗန်းဇဂါး /  ဘန်းစကား – န၊ ရှု။ ဗန်းတင် – ကြိ / ဗန်းတင် /  [ဥပစာ] အမြတ်တနိုး မြှောက်စားသည်။ ချီးမွမ်းဖော်ထုတ်သည်။ ဗန်းပြ – ကြိ / ဗန်းပျ /  [ဥပစာ] မြင်သာအောင် အရေးထား၍ ပြသသည်။ဗန်းမလှ – ကြိ / ဗန်းမလှ /  အပြင်ဗန်း မလှဘဲရှိသည်။ (ရောင်းဗန်းမလှ၊ မြင်ဗန်းမလှဟု သုံးလေ့ရှိသည်။) ဗန်းရှုံး – ကြိ / ဗန်းယှုန်း /  တဗန်းရှုံး – ကြိ၊ နှင့် အတူတူ။ ဘန်း ဘန်းစကား – န / ဗန်းဇဂါး / ခေတ်ကာလအလျောက် ဝှက်၍ဖြစ်စေ၊ တင်စား၍ဖြစ်စေ၊ အကြောင်းစွဲ၍ဖြစ...

သုဓမ္မဝတီ စာပုံနှိပ်တိုက် သမိုင်းကြောင်း

(ရှာဖွေ ကူယူတင်ပြခြင်းသာ ဖြစ်ပါတယ်။ မူရင်းတင်ထားသူ Burmanian's Post ကျေးဇူး။) ရှေးဦးမြန်မာ ပုံနှိပ်တိုက်များအကြောင်းပြောရင် မပါမဖြစ်ဟုဆိုရမည့် သုဓမ္မဝတီ ပုံနှိပ်တိုက်အကြောင်းအား အချက်အလက်များ ရှာဖွေလို့ ရသလောက် ပြုစုဖော်ပြ ရေးသားလိုက်ပါတယ်။ ရှေဦးမြန်မာပုံနှိပ်တိုက်တွေထဲမှာနာမည်ကြီးပုံနှိပ်တိုက်တွေကတော့၊ ကဝိမျက်မှန်၊ ဟံသာဝတီ၊ ဇမ္မူ့မိတ်ဆွေ၊ ပြည်ကြီးမဏ္ဍိုင် စသဖြင့်ပုံနှိပ်တိုက်များပဲဖြစ်ပါတယ်။  အဲ့ဒီပုံနှိပ်တိုက်တွေအကြောင်းကိုတော့ ရှာဖွေတွေ့ရသလောက်ဆိုရင်မည့်သည့်ရှေးဆရာများကမှ တကူးတက မှတ်တမ်းတင် ရေးသားထားတာကို မတွေ့ရပါဘူး။ ကြီးမောင်(ငွေဥဒေါင်း)တယောက်သာလျှင် ရှေးဦးမြန်မာပုံနှိပ်တိုက်များဆိုတဲ့ ဆောင်းပါးတခုကို အကြမ်း(အလွတ်)သဘောမျှ ရေးသားထားတာကိုတွေ့ရပါတယ်။ ဒီတော့အဲ့ဒီဆောင်းပါးကိုအခြေပြုပြီးတော့ပဲ မိမိလေ့လာတွေ့ရှိရသလောက် အချက်အလက်များဖြင့် တန်ဆာဆင်ကာ ပြုစုရေးသားလိုက်ရပါတယ်။ ဒါကြောင့်လိုအပ်ချက်များ၊ မှားယွင်းမူများပါက နှံ့စပ်သိမြင်သူများအနေဖြင့် နူတ်ငုံမနေကြပဲ ခိုင်လုံတိကျတဲ့ စာတပုဒ်ဖြစ်အောင် ကူညီဝိုင်းဝန်း ဖြည့်စွက်ပြောဆိုပေးကြဖို့ မေတ္တာရပ်ခံပါတယ်။ (က) ၁၈၁၆ ခုနှစ်မှာ မြန်မာနိုင်ငံကို စ...