တို့စာ တို့စကား တို့တိုင်းပြည်

(၁) တကြိမ်တည်း၊ တခါတည်း၊ အချိန်တခါသာ ပြုလုပ်ခြင်းဟု အဓိပ္ပါယ်ရပါသည်။ 👉 အများအားဖြင့် အကြိမ်တကြိမ်သာ ဖြစ်ပြီး ဆက်လက်မဖြစ်သေးသောအရာ ကို ဖော်ပြရာတွင် အသုံးများသည်။ အသုံးဥပမာများ ဒီအလုပ်က တပွဲတလမ်း လုပ်ပြီးပြီးသွားတာ မဟုတ်ဘူး။ သူက စာဖတ်တာ တပွဲတလမ်း မဟုတ်ဘူး၊ နေ့စဉ်လုပ်နေတယ်။ ဒီလိုကိစ္စတွေကို တပွဲတလမ်း လုပ်ပြီး မပြီးနိုင်ဘူး။ ကျန်းမာရေးကောင်းချင်ရင် လေ့ကျင့်ခန်းကို တပွဲတလမ်း မဟုတ်ဘဲ ဆက်တိုက်လုပ်ရမယ်။ အသုံးသဘောတရား မလုံလောက်သော ကြိုးပမ်းမှု တခါတည်းသာ လုပ်ခြင်း ဆက်လက်မရှိသော လုပ်ဆောင်မှု ဟူသော သဘောဖြင့် အသုံးပြုလေ့ရှိသည်။ ဆင်တူအသုံးများ တခါတည်း တကြိမ်တည်း ခဏတာ “တပွဲတလမ်း” သည် တကြိမ်သာ လုပ်ဆောင်ခြင်း၊ ဆက်လက်မရှိခြင်း ကို ဖော်ပြသော အသုံးစကားတခု ဖြစ်ပါသည်။ (၂) “တပွဲတလမ်း” နှင့် သဘောတူသော အသုံးစကားများ (၁) တကြိမ်တည်း / ခဏတာ သဘော တခါတည်း တကြိမ်တည်း တလှမ်းတည်း ခဏတာ ခဏလေး တလျှောက်မဟုတ် (၂) ဆက်လက်မရှိသော သဘော တခါတည်းပြီး တခါလုပ်ပြီးရပ် ခဏတဖြတ် အချိန်ပိုင်း မတည်တံ့ မဆက်မပြတ် (၃) မလုံလောက်သော ကြိုးပမ်းမှု သဘော အလှမ်းတဖြတ် တခါတရံ အနည်းငယ်သာ လေးလံမထား အပေါ်ယံသာ အပြီးသတ်မဟုတ် (၄) အားနည်းသော ဆောင်ရွက်မှု ...

ကွန်မင့်တခု = သူလည်းလေ ဖြစ်သင့်ပါတယ်ဗျ ပြန်စာ မှတ်ချက်မှာ ထည့်ရေးထားပြီး။  စာရေးတာ၊ စကားသံထွက်တာ၊ သီချင်းဆိုတာ တခါတလေမှာ ထပ်တူမကျကြောင်းကိုလည်း ၄-၅-၆ ခါ အထောက်အထားတွေနဲ့ တင်ပြထားပါတယ်။ (၁) မင်းသုဝဏ်ရေးတဲ့ ပန်းသည်ကဗျာ "ပန်းသည်" မောင်လေးရေ ထပါတော့ ရောင်နီ လာလှပေါ့။ တကြော့နှစ်ကြော့ တေးကိုသီ ငှက်ကျား နှုတ်ပလီ။ တောင်ဆီနားက ခရေပန်း ပင်အောက်ကြိုင်လို့လန်း။ ဘန်းလေးယူခဲ့ မောင်လေးရယ် သွားကောက်ချေစို့ကွယ်။ ပန်းသယ်လုပ်စို့ တပြုံးပြုံး ပန်းတွေ တကုံးကုံး။   ။ ပန်းသည်က စံကိုက်သတ်ပုံဖြစ်ပြီး ကဗျာတွေ သီချင်းတွေမှာ ပန်းသယ်လို့လည်း ရေးကြပါတယ်။  ကဗျာကို ဂီတသင်္ကေတရေးတော့ "ပန်းသယ်" လို့ရေးထာတယ်။ သီဆိုသံကိုလည်း နေားထောင်ဘူးကြမှာပါ။ "လည်းကောင်း" ကို "လဂေါင်း" လို့ အသံထွက်ဖတ်ရပါတယ်။ (မြန်မာအဘိဓာန် အတွဲ ၄၊ ၁၉၈၀၊  စာမျက်နှာ ၁၁၅) တကြော့ နှစ်ကြော့နဲ့ တကုံးကုံးကို စသတ်လို့ကတော့ ပျက်ရော။ (၂) သူလဲလေ လောကီသားပေမို့ (မင်းညိုဦး) အပြင်ဘက်ဝယ် မအက်မစွန်း ဘော်ဖြူဝန်းမူ ရွှန်းရွှန်းတောက်ပ လှလျှက်လှသည် ညသည် နုပျိုကြော့နေဆဲ။ မတောက်တတောက် ကြယ်ပြောက်ပြောက်လည်း တည်ဆောက်မရပ် မျက်တောင်ခတ်ပြီ...

မခူးချင်စမ်းပါနဲ့ နှစ်ဆန်း ခါတော်မီမို့ ဇမ္ဗော်ရည် ပြေပြေလိမ်းကာပါ့ ခပ်သိမ်း နယ်စုံစုံသို့ ပွင့်ငုံကို လင့်ကုန်ကြတော့လို့ ခေါင်းကြွကာ ဆာဝေဝေနဲ့ သူလဲလေ လောကီသားလိုပါ့ ကြွားချင်လှ ပေလိမ့်မယ်။ တသိန်တင့်ပါဘိ တိမ်မြင့် ရီပြာပြာက ကြည်သာသာ ပင့်လေအဖြူးတွင်ဖြင့် တီတာတာ ပွင့်ရွှေဖူးငယ်တို့ လည်ယှက်ကာ ဘယ်ညာလူးလေတော့ သူတို့လို ဘယ်သူမြူးနိုင်ပါ့ ထူးပါဘိတယ်။ တဝါဝါ ဆင်သင်္ကန်းရယ်က ကမ္ဘာမှာ ဘဝင်ချမ်းစေတဲ့ သာသနာ ရွှင်ရွှင်လန်းအောင်လို့ တမင်မှန်းကာပါ့ သတိဆွယ် ရည်ရွယ်တော့သလား။ ခူးပါနဲ့ကွယ် ပွင့်ဖူးမှာ အဝါခြယ်၍ မာလာအလယ်မှာ နွဲချင်တဲ့နှလုံးရယ်ကြောင့် နှစ်ဆုံးကုန် အတာဝင်သို့ မာန်အင်ကို ဉာဏ်ဆင်မွေးကာပါ့ အရေး အခါသာမှ ခမျာမှာ တဂုဏ်ဆန်းရတယ် ပန်းပိတောက်များ။ (ဇော်ဂျီ) မှတ်ရန် သူလဲလေ - ကဗျာရေးတာဖြစ်လို့ အသံယူရေးတာ လည်း မဟုတ်ပါ။ တသိန်တင့် - တဝမ်းပူကို စ မသတ်ပါ။ တဝါဝါ - တဝမ်းပူကို စ မသတ်ပါ။ တမင် - တဝမ်းပူကို စ မသတ်ပါ။ တဂုဏ်ဆန်း - တဝမ်းပူကို စ မသတ်ပါ။ ဒေါက်တာတင့်ဆွေ

မလှတလှနဲ့ ညတညရဲ့ မြနှင်းဆီရင်ပြင်ပေါ်မှာ မပျော့်တပျော် မှေးတခဏ ကလေးဘဝ လွမ်းမိတယ်။ ကျားလျှာချုံ ဆူးချုံနိမိတ် ဆီးချိုရိပ် တလင်းသာမှာ ငြင်းကာ ခုန်ကာ မောင်နှမ ပြောင်စလိုက် ရန်ဖြစ်လိုက် ကုန်းကိုက်လို့ အမေ့တိုင် မနိုင် နိုင်ရာမဲလို့ ခွေးဝဲစား ကန်ချင်ကန် ရန်စဲယင် ပြန်ခေါ်လို့ ပျော်ပျော်ပင် ဆိုသီချင်းတွေနဲ့ အမေ့ကို နှိပ်နယ်နင်းကြ မောင်ရင်းနှမငယ်။ နောင်အခါ မောင်ဘာဖြစ်မှာလဲ စိတ်ညစ်ဖွယ် နောင်အရေးကိုဖြင့် မတွေးပေါင် တို့မောင်နှမ မိဖရဲ့ အရိပ်ဝယ် ရယ်သံကလျှံဆဲ။ စစ်မီးတွေလောင် ပစ္စည်းတွေ အကုန်ပြောင်ရော့ ဟိုရှောင် သည်ရှောင်ပုန်းယင်း အရွယ်နု  ဆယ်စုနှစ်တွေပြုန်းယင်း အမေရယ် အဖေဆုံးတော့ ပခုံးပေါ် ဝန်ကိုယ်စီနဲ့ ကသီကရီ မနိုင့်တနိုင်ထမ်းပါလို့ ဘဝတခွင် အလှအယဉ်မလွမ်းနိုင်ဘု လခြမ်းလှေကမှောက် မြစမ်းရေကနောက် အကောက်တွေ အကွေ့တွေ ရာထောင်နဲ့ အမှောင်သန်းခေါင်ညတွေကြောင့် သည်မောင် သည်နှမငယ်တို့ ဘဝမညီဘဲဟာမို့ တစစီကွဲ။ (တင်မိုး) (ပုဂံကျောင်းကခေါင်းလောင်းသံကဗျာများမှ) ဒေါက်တာတင့်ဆွေ

(၁) "China ware" ဟု ခေါ်ဆိုကြသည့် ကြွေထည်ပစ္စည်းများကို တရုတ်နိုင်ငံတွင် စတင်တီထွင်ခဲ့ပြီး အဆင့်ဆင့် အချောကိုင် မွမ်းမံခဲ့ကြခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ ခရစ်တော်မပေါ်မီ (ဘီစီ ၁၆၀၀ - ၁၀၄၆) ရှန်မင်းဆက် (Shang Dynasty) ကာလကတည်းက ကြွေထည်အကြမ်းထည်များ စတင်ပေါ်ပေါက်ခဲ့ပြီး၊ ဟန်မင်းဆက် (Eastern Han Dynasty) တွင်မူ စစ်မှန်သော ကြွေထည်များအဖြစ် တိုးတက်လာခဲ့ပါသည်။ ထို့နောက် တန်မင်းဆက် (Tang) နှင့် မင်မင်းဆက် (Ming) ကာလများတွင် အထွတ်အထိပ်သို့ ရောက်ရှိခဲ့ကာ ကオリン (Kaolin) မြေစေးကို အလွန်မြင့်မားသော အပူချိန်ဖြင့် ဖုတ်လုပ်သည့် နည်းပညာကြောင့် ထင်ရှားလာခဲ့ပါသည်။ ကြွေထည် တီထွင်မှုဆိုင်ရာ အဓိက အချက်အလက်များ - အမည်ရင်းမြစ် - "China" ဟူသော အသုံးအနှုန်းမှာ ဤကြွေထည်များကို ပထမဆုံး စတင်ထုတ်လုပ်သည့် နိုင်ငံ၏ အမည်ကို အစွဲပြု၍ ခေါ်ဆိုခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု - တရုတ်ပညာရှင်များသည် ရှေးဦးကာလကတည်းက ကျောက်ထည်ပစ္စည်းများကို ထုတ်လုပ်ခဲ့ကြပြီး၊ ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာ ကြာသည်အထိ နည်းပညာများကို အဆင့်ဆင့် ပြုပြင်လာခဲ့ရာ ယနေ့ခေတ်တွင် မြင်တွေ့ရသည့် ဖြူဖွေးကြည်လင်သော ကြွေထည်များအထိ ဖြစ်ပေါ်လာခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပါသ...

စကားပုံသည် မြန်မာလူမျိုးတို့ အသုံးအနှုန်းတွင် အလွန်ပင် ထိမိလှသော ခိုင်းနှိုင်းမှုတခု ဖြစ်ပါသည်။  ၁။ အနက်အဓိပ္ပာယ် (Literal & Figurative Meaning) ရွှေဖြင့် ပြုလုပ်ထားသော ပန်းကန်သည် တန်ဖိုးကြီးမားလှသဖြင့် အစွန်းအထင်း အခြစ်အရှရာ မထင်စေရန် အလွန်ပင် ဂရုတစိုက် ကိုင်တွယ်ရသကဲ့သို့၊ "အထိမခံ ရွှေပန်းကန်" ဆိုသည်မှာ အနည်းငယ်မျှ အထိပါးမခံနိုင်လောက်အောင် နုနယ်လွန်းခြင်း သို့မဟုတ် မာနကြီးလွန်းခြင်းကို ဆိုလိုပါသည်။ ၂။ လူမှုဆက်ဆံရေးတွင် အသုံးပြုပုံ (Personal Character) ဤစကားပုံကို များသောအားဖြင့် လူတဦးဦး၏ စရိုက်ကို ဖော်ပြရာတွင် အသုံးပြုလေ့ ရှိကြပါသည်။ အလွန်နုနယ်သူ - ပင်ပင်ပန်းပန်း မလုပ်နိုင်ဘဲ အလိုလိုက် ခံထားရသူ။ အကဲဆတ်သူ - စကားအနည်းငယ် ပြောရုံမျှဖြင့် စိတ်ဆိုးဝမ်းနည်းလွယ်သူ။ မာနကြီးသူ - မိမိကိုယ်ကို တန်ဖိုးအလွန်ထားပြီး အခြားသူများ၏ ဝေဖန်မှု သို့မဟုတ် ထိပါးမှုကို လုံးဝ (လုံးဝ) လက်မခံနိုင်သူ။ သာဓက - "သူကတော့ အထိမခံ ရွှေပန်းကန်ပဲ၊ ဘာမှ ပြောလို့ဆိုလို့ကို မရဘူး။" ၃။ အင်္ဂလိပ်လို ခိုင်းနှိုင်းချက် (English Equivalent) ဤစကားပုံနှင့် အနီးစပ်ဆုံး အင်္ဂလိပ်အသုံးအနှုန်းမှာ "Thin-ski...