တို့စာ တို့စကား တို့တိုင်းပြည်

‘အဆာသွတ်’ ကို အတော်မှားနေကြတယ်။ အစားအစာတိုင်းကို ‘စာ’ နဲ့ရေးရတာ မဟုတ်ပါ။ ‘အစာ’ အသုံးကို အများအားဖြင့် အကောင်တွေကို ကျွေးစရာအဖြစ် သုံးပါတယ်။ ကြက်စာ ငှက်စာ ခိုစာ ငါးစာ ခွေးစာ  ကြောင်စာ စသည်။ အဆာ ဆိုတာလည်း ဆာတာကို မဆိုလို။ အဆာပလာ အဆင်တန်းဆာ အဆာကျယ် အဆာသွတ် အဆာခံ ပူဆာ အဆာ¹ – န /အဆာ/ အစာကို စားလို၍ ဝမ်းတွင်းက ပူဆာ တောင့်တခြင်း။ မွတ်သိပ်ခြင်း။ အဆာ² – န /အဆာ/ ၁။ အဝတ် အထည် စသည်တို့တွင် မရက်ဘဲ ချန်ထားသော ချည်မျှင်။ အစွန်းအမြှော့။ ၂။ မူလ အရောင်ခံဖြစ်သောအရာတွင် ပိုမိုကောင်းမွန်အောင် မွမ်းမံသည့်အနေဖြင့် ထပ်လောင်းရောနှောသောအရာ။ “လဘက်စိုကို ရှေးအထက်ကျော်ကာရီက နှမ်းဆီနှင့် စိမ်ထားပြီး....နှမ်းလှော် ပဲလှော်စသောအဆာများဖြင့်ရောယှက်၍။” ယဉ်ကျေးမှု၊ ၃၊ ၆၊ ၃၂။ အဆာကျယ် – ကြိ /အဆာကျယ်/ ကျေနပ်နိုင်ခဲ့သည်။ စိတ်ဆန္ဒထွေးထွေးများပြားသည်။ ချေးများသည်။ “ကာသိမင်း၏ သက်နှင်းတောင်ညာ သုဘဒ္ဒါဟု အဆာကျယ်လှ ရှင်ဘုရင်မကြီးက။” ပညဝတ်။ ၂၁။ အဆာခံ – ကြိ /အဆာခန်/ ၁။ ဆာလောင် မွတ်သိပ်နေပါလျက် အစာမစားဘဲ နေသည်။ “အကြင်ပုဂ္ဂိုလ်သည် ဆာလောင်မွတ်သိပ်ခြင်း ရှိလျက် အဆာခံတတ်၏။” သာဂရ။ ၂၂။ ၂။ ဆာလောင်မွတ်သိပ်ခြင်းကို ခံနိုင်စွမ်းရှိသည်။ “တနေက...

ဆရာရှင့် ဆရာ့စာများကို အမြဲ ဖတ်ရှု လေ့လာ မှတ်သားသူတယောက် အနေဖြင့် ရိုသေစွာ မေးခွင့်ပြုပါ။ နိုင်ငံရပ်ခြားမှာနေပေမဲ့ မြန်မာစာကို အလေးထားသူပါ။ ( - ) ရဲ့ သမီးအကြီးဆုံး ( - ) ရဲ့ သမီးပါ။ မိန်းမလို မိန်းမရ ဆိုတဲ့ စကား အသုံးအနှုန်း အကြောင်းလေး သိချင်လို့ပါ မိန်းမလို မိန်းမရ ဆိုသည့် စကားပုံ (သို့မဟုတ်) စကားအသုံးအနှုန်းသည် မြန်မာစကားပြောတွင် ရှေးကတည်းက သုံးစွဲလာခဲ့ကြသော စကားပုံတခု ဖြစ်ပါသည်။ မိန်းမလို မိန်းမရ = ပြတ်ပြတ်သားသား မရှိခြင်း၊ ဇွဲနွဲ့နွဲ့နှင့် တွန့်ဆုတ်တွန့်ဆုတ် ဖြစ်နေခြင်း၊ ပြတ်သားစွာ မဆုံးဖြတ်နိုင်ဘဲ မရေမရာ ဖြစ်နေခြင်းတို့ကို ခိုင်းနှိုင်းညွှန်းဆိုရာတွင် သုံးပါသည်။ စိစစ်ပြတ်သားမှုမရှိဘဲ ရောယှက်နှောင့်နှေးနေသည့် ပြုမူဆောင်ရွက်ပုံကို တင်စားပြောဆိုသည့် စကားပုံ ဖြစ်ပါသည်။ ဒီလိုအသုံးစကားက ရှိခဲ့တာမှန်ပေမဲ့ ယနေ့ခေတ်လူရွယ်တွေအတွက်တော့ ရှင်းလင်းစရာလိုမယ်ထင်ပါတယ်။ မိန်းမတွေကို တမင်တကာနှိမ်သလိုဖြစ်နေပါတယ်။ စာပေအရ "မိန်းမောခြင်း" ဟု မူလက ဆိုလိုခဲ့သည်ဖြစ်စေ၊ စကားပြောတွင် "မိန်းမ" (အမျိုးသမီး) ဟူသော စကားလုံးနှင့် စာလုံးပေါင်း၊ အသံထွက် ထပ်တူကျနေသဖြင့် ကြားရသူအတွက် အမျိုးသမီးမျ...

ဦးအောင်သင်းအမည်သုံးပြီး တင်ထားတာက လင်ဘန်း။ ဟုတ်ရဲ့လားလို့ လိုက်ရှာရတယ်။ ဦးအောင်သင်းအမည်သုံးပြီး တင်ထားတာတွေ အတော်များများ သတ်ပုံမှားနေတယ်။ မြန်မာအဘိဓာန် အကျဉ်းချုပ် = လင်ဗန်း လက်ရှိမြန်မာစာအဖွဲ့ထုတ် မြန်မာ အဘိဓာန် = လင်ပန်း ကဝိဓဇသတ်ပုံကျမ်းမှာ မပါ။ ဦးသာမြတ်သတ်ပုံထဲမှာလည်း မပါ။ လင်နေသားမွေး – န /လင်နေသူမွေး/ မိန်းမအိမ်ထောင်သည်၊၊ “ဤဇရပ်၌ လင်နေသားမွေးများ ညဉ့်အိပ်ညဉ့်နေ မနေရ၊၊” လင်နောက်လိုက် – ကြိ /လင်နောက်လိုက်/ မိဘ အုပ်ထိန်းသူ မသိစေပဲ မိန်းကလေးက မိမိချစ်သူနှင့် ပေါင်းသင်းနေထိုင်ရန် လိုက်ပါသွားသည်။၊ လင်ပါ – နဝိ /လင်ဗာ/ ယခင်မယားနှင့်ရသော၊၊ — န /လင်ဗာ/ ယခင်မယားနှင့်ရသော (အများအားဖြင့် ဖခင် နောက်အိမ်ထောင်ပြုရာ အတူလိုက်၍ နေထိုင်သော) သားသမီး၊၊ လင်ပြောသားပြော – န /လင်ဗျောသားဗျော/ မိမိလင်သားကဲ့သို့ ပိုင်စိုးပိုင်နင်း ပြောဆိုခြင်း၊၊ လင်ဗန်း – န /လင်ဗန်း/ အနားပတ်ပါသော၊ အများအားဖြင့် ဝိုင်းသောသတ္တုပြား၊၊ (ကြေးလင်ဗန်း၊ ရွှေလင်ဗန်း၊ ကြွေရည်သုတ်လင်ဗန်းစသည် ရှိသည်။) လင်နေသားမွေး – န /လင်နေသူမွေး/ မိန်းမအိမ်ထောင်သည်၊၊ “ဤဇရပ်၌ လင်နေသားမွေးများ ညဉ့်အိပ်ညဉ့်နေ မနေရ၊၊” လင်နောက်လိုက် – ကြိ /လင်နောက်လိုက်/ မ...

 ၁။ အမှန်ပဲ ဆရာ အခုခေတ်မှာ မြန်မာစာကို စာလုံးပေါင်းမှန်အောင်ရေးနိုင်တဲ့သူ အတော်ရှားနေပါပြီ။ ၂။ သမီးရဲ့ ကျောင်းစာအုပ်ကိုကြည့်မိတော့ "၎င်း" နဲ့ "လည်းကောင်း"ကို မှားရေးထားတယ်။ ဆရာမက အမှန်ခြစ်ပေးထားတယ်။ ဆရာမကိုယ်တိုင်က အမှားတွေသင်တယ်။ 1. ၎င်း သည် ဘယ် စာလုံးကိုယူတာလည်းဆရာ ဗျည်း ၃၃လုံးထဲကဘယ်အလုံးလည်းဆရာ 2. ၄င်း/လည်းကောင်း ပြောပြပေးပါဆရာ 3. ဆရာ ၎င်းရဲ့ စာလုံးဟာ ငသတ်ရှေ့က အက္ခရာကို ဘယ်လိုခေါ်ရပါသလဲခင်ဗျာ။ ၎င်း လည်းကောင်း ဆက်စပ်ရာ ပြပုဒ်တွေဟာ ဝါကျအထားအသို မတူကြဘူးဆရာ။ သတင်းစာတွေမှာတော့ ၎င်းကို ဝါကျအစမှာသုံးတယ်၊ လည်းကောင်းကိုတော့ ဝါကျနောက် ဆက်စပ်ရာနေရာမှာသုံးကြတာကို တွေ့ရပါတယ်ဆရာ။ 4. ဆရာ မသိလို့မေးပါရစေ ၄င်းကိုသုံးရင် ရှေ့မှာထားသုံးတာမဟုတ်ဘူးလား 5. ဆရာခင်ဗျာ့ (၄င်း) အကြောင်းလေးသိချင်လို့ပါ သိချင်တာက လေး(၄) ကို ငသတ် သတ်လိုက်တာက ဘာကြောင့်လည်းကောင်းဖြစ်ရတာပါလဲ ဖတ်တော့ရော လေး ငသတ် လည်းကောင်းလို့ ဖတ်ရမှာဟုတ် ပါသလားဆရာ 6. ဆရာခင်ဗျာ့ (၄င်း)အကြောင်းလေးသိချင်လို့ပါ သိချင်တာက လေး(၄) ကို ငသတ် သတ်လိုက်တာက ဘာကြောင့်လည်းကောင်းဖြစ်ရတာပါလဲ ဖတ်တော့ရော လေး ငသတ် လည်းကောင်းလို့ ဖတ်ရမ...

- ကွမ်း အဖျား - ဝါး အရင်း နောက်တမျိုးတိုးပါသည်။ - မျှစ် အရင်း။ ပုံအတွက် ကျေးဇူး။ စကားပြောသံကို နားထောင်ရတာတော့  မျှစ်ထောင်းကို အပြေးအလွှား အမောတကော စားရသလို။ ဗီဒီယိုဖိုင်တွေအများစုမှာ စကားသံတွေက မပီသ၊ အသံထွက် မမှန်။ အလျင်အမြန်။ အဲဒါကြောင့် အသံဖိုင်တွေ၊ ဗီဒီယိုဖိုင်တွေကို ဖွင့်လေ့မရှိပါ။ ခေတ်ကလည်း ပြေးလွှားနေကြရတဲ့ခေတ်။ ဖတ်စရာ၊ အတုယူစရာတွေကလည်း မှန်လေ့မရှိ။ ခက်ခဲကြပါ၏။ ပုံကြည့်ရတာတော့ စားကောင်းလိမ့်မည်။ မျှစ်ထောင်းစား၍ နေကောင်းကြစေသတည်း။ ဒေါက်တာတင့်ဆွေ

(သတ်ပုံမှန်ခေတ်က ကာတွန်း) "ကျုပ် ဆွဲတဲ့ ကာတွန်း ရုပ်ပြောင်တွေဟာ- မရီရဘူးလား အဲဒါမှ - ကောင်းဒါ - သူများနှင့်မတူ - တမူ ဆန်း သစ်တာပေါ့ဗျ" တမူထူး တမူထူးခြား မနေ့ကနဲ့မတူ ယနေ့တမူထူးသည် နက်ဖြန်ဆိုရင်ဒိထက်ခရီးရောက်မည် (သီချင်းစာသား) တဘက်တချက် – န /တမက်တချက်/ ထိုမှဘက်တွင်လည်းကောင်း၊ ဤမှဘက်တွင်လည်းကောင်း တည်ရှိခြင်း။ “လမ်းတဘက်တချက်တို့၌လည်း။” နန္ဒီ။ ၇၀။ တဘက်တလမ်း – န /တမက်တလန်း/ ဆန့်ကျင်ဘက်။ ဖိလာ။ “တိုင်းသူပြည်သားတို့နှင့် တဘက်တလမ်း မဆန့်ကျင်ဘဲ။” ထီး။ ဒု။ ၅၅။ — ကြိဝိ /တမက်တလန်း/ တနည်းတလမ်းအားဖြင့်။ “နင် တဘက်တလမ်း မကောင်းကြံနေတာ ငါမသိဘူး မှတ်သလား။” တဇွေ့။ ၁၀၆။ တဘက်နား – န /တမက်နား/ တဘက်သောသူ၏ စကားများကို သာ ကြားနာသိရှိခြင်း။ တဘက်ယတ်တဲ – န /တမက်ယတ်တဲ/ အမိုးတဘက်စောင်းမျှသာ ရှိသော တဲ။ တဘက်လပ် – န /တမက်လတ်/ မျက်စိတဘက် ချို့တဲ့သူ။ တဘက်လှည့် – န /တမက်လှဲ့/ သွယ်ဝိုက် ကောက်ကွေ့သော နည်းပရိယာယ်။ “ဘမောင်ထံမှ တဘက်လှည့်ဖြင့် ငွေရအောင် ကြံမည်။” လေရူး။ ၁၄၃။ တဘက်သား – န /တမက်သား/ အခြား တဘက်က လူ။ တပါးသူ။ တခြားလူ။ တဘက်သတ် – ကြိဝိ /တမက်သတ်/ တဘက်တည်း။ “နန်းလုံး ...” တမင် – ကြိဝိ /တမင်/ ၁။ တကူးတက။ အထူးတလည်။...