Cendol မုန့်လက်ဆောင်း နှင့် နံ့သာပုရည်

ဆရာ မုန့်လက်ဆောင်လား မုန့်လက်ဆောင်းလားဗျ

(၁)

လက်ဆောင် = မေတ္တာနှင့်ပေးသောပစ္စည်း။ မြတ်နိုးခြင်းခံရတဲ့အတွက် လက်ဆောင်ပေးကြခြင်းဖြစ်မယ်။

မုန့်လက်ဆောင် ပေးသည်။

စာအုပ်လက်ဆောင် ပေးသည်။

ပန်းလက်ဆောင် ပေးသည်။

စကားလက်ဆောင်ပါးလိုက်သည်။

မေတ္တာလက်ဆောင်ပေးသည်။

(၂)

Cendol (မြန်မာတွင် မုန့်လက်ဆောင်းဟု ခေါ်ကြသည်) သည် အရှေ့တောင်အာရှဒေသတွင် လူကြိုက်များသော ရေခဲမုန့်အမျိုးအစားတခု ဖြစ်သည်။ ဆန်မှုန့်နှင့် ပန်ဒန်ရွက်အရည်ဖြင့် ပြုလုပ်ထားသော အစိမ်းရောင် ကြိုးပုံစံ ဂျယ်လီများကို အုန်းနို့၊ ထန်းသကြားရည် (gula melaka) နှင့် ရေခဲမှုန့်တို့နှင့် ပေါင်းစပ်စားသုံးကြသည်။ အချို့ဒေသများတွင် ပဲနီ၊ ပြောင်းဖူး၊ ကောက်ညှင်းစေ့ စသည်တို့ကိုလည်း ထည့်သွင်းကြသည်။ အရသာအနေဖြင့် အုန်းနို့၏ နူးညံ့ချိုမြိန်မှု၊ ထန်းသကြား၏ နက်ရှိုင်းချိုသာမှုနှင့် ရေခဲ၏ အေးမြမှုတို့ ပေါင်းစပ်ထားသော အချိုပွဲ ဖြစ်သည်။

အခြေခံပါဝင်ပစ္စည်းများ

အစိမ်းရောင် ဂျယ်လီကြိုးများ

ဆန်မှုန့် (သို့) ပဲစိမ်းမှုန့်မှ ထုတ်လုပ်ကာ ပန်ဒန်ရွက်အနံ့ဖြင့် အရောင်နှင့် အနံ့ရရှိစေသည်။ ပျော့နူး၍ ကိုက်ရင် လှုပ်ရှားနူးညံ့သော အလွှာရှိသည်။

အုန်းနို့

အများအားဖြင့် အချိုမထည့်သော အုန်းနို့ကို အသုံးပြုကြပြီး ချိုပွဲအတွက် နူးညံ့ကြွယ်ဝသော အခြေခံရည်ပေးသည်။

ထန်းသကြားရည် (Gula Melaka)

အညိုရောင်၊ ကာရာမယ်လို အရသာရှိသော ထန်းသကြားရည်ဖြစ်၍ နက်ရှိုင်းသော ချိုသာမှု ပေးစွမ်းသည်။

ရေခဲမှုန့်

အေးမြစေသော အဓိက အစိတ်အပိုင်းဖြစ်ပြီး အခြားပါဝင်ပစ္စည်းများပေါ်တွင် တင်ဆောင်ထားသည်။

ထည့်သွင်းစားသုံးကြသော အပိုပစ္စည်းများ

ပဲနီ

ပြောင်းဖူးချို

ကောက်ညှင်းစေ့

မြက်ဂျယ်လီ (grass jelly)

ဒေသအလိုက် ခေါ်ဝေါ်ပုံများ

အင်ဒိုနီးရှား — အစိမ်းရောင်ဂျယ်လီကို cendol ဟု ခေါ်ပြီး၊ အုန်းနို့နှင့် ထန်းသကြားရည်ပါဝင်သော ချိုပွဲတခုလုံးကို dawet ဟု ခေါ်ကြသည်။

မလေးရှား / စင်ကာပူ — ချိုပွဲတခုလုံးကို cendol သို့မဟုတ် chendol ဟု ခေါ်ကြသည်။

ထိုင်းနိုင်ငံ — lot chong ဟု ခေါ်သည်။

ဗီယက်နမ် — bánh lọt ဟု ခေါ်သည်။

အပူပိုင်းဒေသတွင် အေးမြစေသည့် ချိုပွဲအဖြစ် အထူးသင့်လျော်သော အစားအစာတခု ဖြစ်ပါသည်။

(၃)

မုန့်လက်ဆောင်း(Lod Chong/Lot Chong)သည် မြန်မာ့နှစ်သစ်ကူး သင်္ကြန်အချိန် နွေရာသီ တွင် အဓိက စားသောက်သည့် မြန်မာ့ရိုးရာ အစားအစာတမျိုး ဖြစ်သည်။ မုန့်လက်ဆောင်းကို မုန့်လက်ဆောင်း အုန်းနို့တွဲ၍ လည်းကောင်း၊ မုန့်လက်ဆောင်း ထန်းလျက်တွဲ၍လည်းကောင်း၊ မုန့်လက်ဆောင်းနှင့် ထန်းလျက်တွဲ၍လည်းကောင်း၊ မုန့်လက်ဆောင်းဖတ်ကို သကြားရည်၊ နှမ်းရည်မွှေးရော၍လည်းကောင်း၊ မုန့်လက်ဆောင်း ဖတ်ကို အုန်းနို့အစား နွားနို့ဖြင့် တွဲ၍လည်းကောင်း၊ မုန့်လက်ဆောင်း၊ သာဂူကျို၊ အုန်းနို့ တွဲ၍လည်းကောင်း၊ မုန့်လက်ဆောင်း၊ သာဂူပျဉ်၊ ကောက်ညှင်းပေါင်း၊ အုန်းနို့ ကျောက်ကျော၊ ပေါင်မုန့်ဖြင့် တွဲကာ ရေခဲထည့်၍ ရွှေရင်အေးလုပ်၍လည်းကောင်း နည်းအမျိုးမျိုး စီမံပြုလုပ်၍ စားတတ်ကြသည်။

မုန့်လုပ်ဆောင်းဟုလည်း ခေါ်ဝေါ်ကြသည်။ မုန့်လုပ်ဆောင်းသည် ယိုးဒယားစကား(Lot chong)[၁]မှ ဆင်းသက်လာသည်။ လုပ်ဆောင်း (ကြမ်း ပေါက်မှကျွံကျသောမုန့် (ဝါ) ဆန်ခါတိုက်မုန့်)ဖြစ်သည်။ [၂]

ပါဝင်သော ပစ္စည်းများ

ဆန်ကြမ်း - ၄ နို့ဆီဘူး

ထုံးကြက်တက်ရည် - ၁ ဂါလံ

ဆွမ်းမွှေးရွက် - ၁ဝ ရွက်

အုန်းနို့ရည်အတွက်

အုန်းသီး - ၅ လုံး

ရေ - ၁ဝ နို့ဆီဘူး

ဆား - ၁ ၂/၁ စားပွဲဇွန်း

နို့စိမ်း - ၁ ဘူး

သကြားရည်အတွက်

သကြား - ၂၅ ကျပ်သား

ရေ - ၁/၂ နို့ဆီဘူး

ထန်းလျက်ရည်အတွက်

ထန်းလျက် - ၂၅ ကျပ်သား

ရေ - ၁/၂ နို့ဆီဘူး

ထုံးကြက်တက်ရည်ပြုလုပ်ပုံ

ထုံးကိုရေဖျော်ပြီး ကျောက်ချဉ်ထည့်ပါ။ ရေကြည်လာလျှင် အပေါ်အရည်ကြည်မှာ ထုံး ကြက်တက်ရည် ဖြစ်သည်။

ပြုလုပ်ပုံ အဆင့်ဆင့်

ဆန်ကို တည ရေစိမ်ကြိတ်ပြီး ရေစစ်ပါ။ ဆွမ်းမွှေးရွက်ကို ညက်အောင်ထောင်းပြီး အဝတ်ထဲထည့် အရည်စစ်ယူပါ။ မုန့်နှစ်ကို အစေး ပေါက်အောင် နယ်ပြီး ထုံးကြက်တက်ရည်နှင့် ရော၍ ကျိုပါ။ ဆွမ်းမွှေးရည်ပါ ထည့်ပါ။ ဆန်၏ အစေးကို ကြည့်၍ ရေအနည်း အများကို ချိန်ဆထည့်ရပါမည်။ မုန့်များ ကျက်၍ ပျစ်ခဲလာလျှင် မုန့်လက်ဆောင်းဖတ် ပြုလုပ်ရန် အနေသို့ ရောက်ပြီ ဖြစ်သည်။

မုန့်ပြုလုပ်ရန်အတွက်

အထူးစီမံထားသော မုန့်လက်ဆောင်းဖတ်လုပ် သံဆန်ခါဖြစ်သည့် သံပြားဝိုင်းကြီးကြီး၏ မျက်နှာပြင်တွင် တခြမ်းပိတ်၊ တခြမ်း အပေါက်ဖောက် ပုံစံဖြင့် အနေတော် ဖောက်ထားသည့် ဆန်ခါကို ရေအေး ထည့်ထားသည့် ခံအိုး (သို့) ရေဇလုံပေါ်တွင် တင်ကာ ၎င်းဆန်ခါပေါ်သို့ ပူပြီးပျစ်ခဲနေသည့် မုန့်နှစ်သားကို ခပ်တင်ပါ။

မုန့်နှစ်များကို ဖိတုံးဖြင့် ဖိပေးလျှင် ခံအိုးရှိ ရေထဲသို့ အပေါက်ငယ် ပုံသဏ္ဌာန် အဖတ် လေးများ ကျပြီး ခဲလာပါ လိမ့်မယ်။ ကျလာသည့် မုန့်ဖတ်လေးများကို ဆန်ခါတပ် ယောက်မဖြင့် ဆယ်ယူကာ အဝတ် ခင်းထားသည့် တောင်းထဲထည့်ပါ။ ဤသို့ အဆက် မပြတ် ပြုလုပ်သွားရာတွင် အထူးသတိထားရမည့် အချက်မှာ ခံအိုးအတွင်းရှိ ရေအေးကို မကြာခဏ လဲလှယ်ပေးရန် ဖြစ်သည်။

ခံအိုးထဲတွင် အေးသောရေများရှိနေမှသာလျှင် အပေါ်မှလောင်းချသည့် မုန့်ဖတ်နှစ် အပူများက မုန့်ဖတ်အခဲ ပုံသဏ္ဌာန် ဖြစ်လာမည် ဖြစ်သည်။

မုန့်လက်ဆောင်း အချိုပွဲအတွက်

အုန်းသီးကို ခြစ်ပြီး အုန်းနို့ရည် မပျစ်မကျဲအနေ (၁၀) နို့ဆီဘူးလုပ်ပါ။ ဆားရောမွှေပါ။ နို့စိမ်းရော၍ ထပ်မွှေပါ။ သကြားနှင့် ရေကိုရော၍ အနေတော်ရအောင်ကျိုပါ။ ထန်းလျက်ခဲ ကိုလည်း ရေဖြင့် မပျစ်မကျဲအနေ ကျိုပါ။

မုန့်လက်ဆောင်းပွဲပြင်ရန်

ဖန်ခွက်(သို့) မုန့်ပန်းကန်စောက်တွင် မုန့်လုပ်ဆောင်းဖတ်အနေတော်ထည့်ပါ။ ရေခဲ တုံးလေးများ စိပ်ထည့်ပါ။ အုန်းနို့ရည်ကို ၁း၂ အနေထည့်ပါ။ သကြားရည် နှစ်သက် သလောက်ထည့်ပါ။ ပြီးမှ အပေါ်ယံတွင် ထန်းလျက်ရည် ဆမ်းပါ။

(၃)

အထက်ကစာတွေဟာ ရှာဖွေကူးယူတင်ပြတာ ဖြစ်ပါတယ်။ 

နံ့သာပုရည် ပါတာ မတွေ့ပါ။ ကျွန်တော်ကတော့ မုန့်လက်ဆောင်းမှာ ပါရတယ်လို့ ထင်တယ်။ ငယ်စဉ်က အညာမှာ မုန်ထက်ဆောင်း ဖန်ခွက်ထဲ နံ့သာပုရည်ကို ပုလင်းလေးကနေ ၅ စက် ၁၀ စက် ထည့်ပေးတာကို မြင်တွေ့နေကျဖြစ်ပါတယ်။

ChatGPT 5.2

နံ့သာပုရည်သည် မုန့်လက်ဆောင်း (Cendol) ထဲတွင် အနံ့နှင့် အရသာ အနည်းငယ် ချိုမြိန်သင်းပျံ့စေရန် ထည့်သုံးကြသော ရနံ့ရည်တမျိုး ဖြစ်သည်။ အဓိကအားဖြင့် —

ပန်ဒန်ရွက် (နံ့သာရွက်) မှ အရည်ထုတ်ယူခြင်း

သို့မဟုတ် နံ့သာအနံ့ အဆင်သင့်ရနံ့ရည် (essence) အသုံးပြုခြင်း

တို့ဖြင့် ပြုလုပ်ကြသည်။

မုန့်လက်ဆောင်းထဲတွင် အခန်းကဏ္ဍ

အုန်းနို့၏ ချိုနူးမှုနှင့် ထန်းသကြားရည်၏ နက်ရှိုင်းချိုသာမှုကို

သင်းပျံ့အနံ့ဖြင့် ညှိနှိုင်းပေးခြင်း

ချိုပွဲ၏ အနံ့ကို တင်မြှောက်ပေးခြင်း

အေးမြချိုသာမှုကို ပိုမို ထင်ရှားစေခြင်း

မြန်မာရိုးရာ မုန့်လက်ဆောင်းများတွင် နံ့သာပုရည် မထည့်ဘဲ ပြုလုပ်ခြင်းလည်း ရှိသော်လည်း၊ ထည့်သုံးလျှင် အနံ့အရသာ ပိုမို ထူးခြားလာသည်။

သတိပြုရန်

ယနေ့ခေတ်တွင် အသုံးပြုသော အနံ့ရည်အချို့မှာ

သဘာဝမဟုတ်သော အနံ့အရသာထည့်ဆေးများ ဖြစ်နိုင်သဖြင့်

ကလေးများ၊ ဆီးချိုရှိသူများတွင် အလွန်အကျွံ မသုံးသင့်ပါ။

ဆရာ့အမြင်အရ “နံ့သာပုရည်” ဟူသော ဝေါဟာရ၏ မူလသတ်ပုံ သို့မဟုတ် မူရင်းအသုံးအနှုန်းအကြောင်းကိုလည်း ဆွေးနွေးလိုပါက ဆက်မေးနိုင်ပါသည်။ ကျန်းမာပါစေ။

ကျေးဇူး။ နံ့သာပု သီးမွှေးငှက်ပျောလည်း ရှိပါသည်။

ChatGPT 5.2

ဟုတ်ပါသည် ဆရာ။

နံ့သာပု သီးမွှေးငှက်ပျော ဆိုသည်မှာ

နံ့သာပုရနံ့ သင်းပျံ့လှသဖြင့် ထိုနာမည် ခေါ်ဝေါ်ကြသော ငှက်ပျောအမျိုးအစား တမျိုး ဖြစ်ပါသည်။

နံ့သာပု သီးမွှေးငှက်ပျော၏ လက္ခဏာများ

🍌 အသီးသေးသေး၊ အရှည်မရှည်

🌿 အနံ့သင်းပျံ့ ထူးခြား

🍯 အရသာချိုသန့်

🟡 အရောင်ဝါနုနု သို့မဟုတ် ဝါသက်သက်

“နံ့သာပု” ဟူသော စကားလုံးမှာ

နံ့သာပုရနံ့နှင့် ဆင်တူသော သင်းပျံ့အနံ့ ရှိခြင်းကို ဆိုလိုသည်ဟု ယူဆနိုင်ပါသည်။

စကားလုံးအဓိပ္ပာယ်ဆိုင်ရာ အမြင်

နံ့သာ = သင်းပျံ့သော အနံ့

ပု = သေးငယ်ခြင်း (ပုံသဏ္ဌာန်ဆိုင်ရာ အဓိပ္ပာယ် ဖြစ်နိုင်)

ထို့ကြောင့် “နံ့သာပု” ဟူသည်မှာ

သေးငယ်၍ သင်းပျံ့အနံ့ရှိသော အမျိုးအစားကို ခေါ်သည့် အမည် ဖြစ်နိုင်ပါသည်။

ဆရာအနေဖြင့် ရှေးစာအုပ်များတွင် “နံ့သာပု” အသုံးအနှုန်း တွေ့ရှိထားပါက အရမ်း စိတ်ဝင်စားဖို့ကောင်းပါသည်။

မြန်မာ့အစားအစာနာမဝေါဟာရများကို စနစ်တကျ စုစည်းတင်ပြပါက လူထုအတွက် အလွန် အကျိုးရှိမည်ဟု ထင်ပါသည်။

ဒေါက်တာတင့်ဆွေ