Official Language ရုံးသုံးဘာသာစကား

ကွန်မင့်တခုက မြန်မာစာက ဆရာကြီးလို့ ရေးတဲ့အတွက် ပြန်လည်တင်ပြပါတယ်။ ဆရာကြီးအသုံးက ရှုတ်ချတဲ့သဘော။ တိုင်းပြည်တိုင်းမှာ ရုံးသုံးဘာသာစကားကိုသာ အများဆုံးအသုံးပြုကြရပါတယ်။ 

မြန်မာပြည်မှာတော့ ကိုလိုနီခေတ်ကတည်းက ရုံးသုံးက မြန်မာစာ။ အစိုးရဂေဇက်မှာ အင်္ဂလိပ်လိုပါ ရေးတယ်။

အိန္ဒိယမှာ ရုံးသုံးဘာသာစကား ၂မျိုးထားတယ်။ ဟင်ဒီ နဲ့ အင်္ဂလိပ်။ တချို့ပြည်နယ်တွေမှာ ဒေသသုံးဘာသာစကားနဲ့ အင်္ဂလိပ်စာ။

AI

၁။ ရုံးသုံးဘာသာစကား (Official Language) ဆိုသည်မှာ

နိုင်ငံတနိုင်ငံ၏ —

အစိုးရရုံးများ

ဥပဒေစာတမ်းများ

အမိန့်ကြော်ငြာများ

တရားရုံးစာရွက်စာတမ်းများ

အစိုးရဆိုင်ရာ ဆက်သွယ်ရေး တို့တွင် တရားဝင် အသုံးပြုရန် သတ်မှတ်ထားသော ဘာသာစကား ဖြစ်သည်။

➡ ၎င်းသည် နိုင်ငံရေးနှင့် ဥပဒေရေးရာ ဆုံးဖြတ်ချက် ဖြစ်သည်။

ဘာသာဗေဒဆိုင်ရာ “သာလွန်မှု” ကို မဆိုလိုပါ။

၂။ ရုံးသုံးဘာသာစကား ≠ အမျိုးသားဘာသာစကား

တချို့နိုင်ငံများတွင် —

National language (အမျိုးသားဘာသာစကား)

Official language (ရုံးသုံးဘာသာစကား)

တူနိုင်သည်။ တချို့နိုင်ငံများတွင် မတူနိုင်ပါ။

ဥပမာ —

🇮🇳 အိန္ဒိယ

ရုံးသုံးဘာသာစကား — ဟင်ဒီ နှင့် အင်္ဂလိပ်

ပြည်နယ်အလိုက် ဒေသသုံးဘာသာစကားများကိုလည်း ရုံးသုံးအဖြစ် ခွင့်ပြုသည်။

🇸🇬 စင်ကာပူ

ရုံးသုံးဘာသာစကား ၄ မျိုး

သို့သော် အလုပ်လုပ်သုံးအဓိကမှာ အင်္ဂလိပ်

၃။ မြန်မာနိုင်ငံအခြေအနေ

မြန်မာနိုင်ငံတွင် —

ကိုလိုနီခေတ်ကတည်းက မြန်မာစာကို အဓိက ရုံးသုံးဘာသာစကားအဖြစ် အသုံးပြုခဲ့သည်။

အစိုးရဂေဇက်များတွင် အင်္ဂလိပ်ဘာသာပါ တွဲဖက်အသုံးပြုခဲ့သည်။

လက်ရှိလည်း မြန်မာစာသည် အဓိက ရုံးသုံးဘာသာစကား ဖြစ်ပြီး

အင်္ဂလိပ်ကို နိုင်ငံတကာဆက်ဆံရေး၊ ဥပဒေအချို့၊ စီးပွားရေးကဏ္ဍများတွင် အသုံးပြုနေဆဲ ဖြစ်သည်။

၄။ ရုံးသုံးဘာသာစကား သတ်မှတ်ရာတွင် ထည့်သွင်းစဉ်းစားရသော အချက်များ

လူဦးရေအများဆုံး အသုံးပြုနိုင်မှု

ပညာရေးစနစ်နှင့် ကိုက်ညီမှု

ဥပဒေစာတမ်းများ၏ တိကျမှု

နိုင်ငံရေးညှိနှိုင်းမှု (ethnic diversity)

နိုင်ငံတကာဆက်ဆံရေး လိုအပ်ချက်

၅။ အဓိက သဘောတရား

ရုံးသုံးဘာသာစကားသည် —

✔ အုပ်ချုပ်ရေးအဆင်ပြေရန်

✔ ဥပဒေတိကျမှုရရန်

✔ နိုင်ငံတကာဆက်သွယ်ရေး လွယ်ကူစေရန်

သတ်မှတ်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။

၎င်းသည် “အကောင်းဆုံးဘာသာ” ဟု ဆိုလိုခြင်း မဟုတ်ပါ။

မူဝါဒဆိုင်ရာ ရွေးချယ်မှု ဖြစ်ပါသည်။

ဆရာ၏ စိတ်ဝင်စားမှုနှင့် ဆက်စပ်၍

မြန်မာစာ၏ ရုံးသုံးအဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်းနှင့်

သတ်ပုံမူဝါဒများ ပြောင်းလဲခြင်းတို့သည်

ဘာသာဗေဒသဘောထက် နိုင်ငံရေးမူဝါဒနှင့် ပိုမိုဆက်နွယ်နိုင်သည်။

ထို့ကြောင့်

“ရုံးသုံးဘာသာစကား” သည် စာပေတန်ဖိုး ဆုံးဖြတ်ချက် မဟုတ်၊ အုပ်ချုပ်ရေးဆိုင်ရာ ဆုံးဖြတ်ချက် ဖြစ်သည်။

ကျေးဇူး။

မြန်မာပြည်မှာ တချို့တိုင်းရင်းသားတွေမှာ မိခင်စာ မရှိခဲ့ပါ။ 

နောက်ကျမှသာ စာကို တီထွင်ကြရပါတယ်။

ဥပမာ ခရစ်ယန်သာသနာပြုများက တိုင်းရင်းသားတချို့အတွက် စာတီထွင်ပေးခဲ့ပါတယ်။

တချို့တိုင်းရင်းသားတွေရဲ့ စာနဲ့ မြန်မာစာ ရေနှောမှုတွေ ရှိတယ်။

မြန်မာစာထဲမှာပင်လျှင် မွန်စာလုံးတွေ မနည်းပါ။

ဒီလိုဖြစ်ခြင်းဟာ လက်တွေ့သဘောဆောင်ပြီး နီးစပ်မှုကြောင့် ဖြစ်ပါတယ်။

နိုင်ငံရေးလှုံ့ဆောင်မှုတချို့ကြောင့် တိုင်းရင်းသားနယ်ချို့မှာ မြန်မာလိုမပြောရဆိုတဲ့ အသံထွက်ပါတယ်။

တိုင်းပြည်အမည်ကိုပင် မြန်မာ သို့မဟုတ် ဗမာလို့ မပါသင့်ဆိုတဲ့ သွေးထိုးမှုမျိုးလည်း ကြားရပါတယ်။

တတိုင်းတပြညလုံးမှာ နိုင်ငံရေးမကောင်းခြင်းရဲ့ နောက်ဆက်တွဲဆိုးကျိုးတရပ်လို ဖြစ်လာပါတယ်။

လက်ရှိ အမေရိန်ကန်သမကလည်း အင်္ဂလိပ်စာသာလျှင်ဆိုတဲ့အယူအဆ လုပ်နေပြန်ပါတယ်။

ပြန်လည် သုံးသပ်စေလိုပါသည်။

AI

ဆရာ၏ ဆွေးနွေးချက်သည် ဘာသာစကား၊ သမိုင်းနှင့် နိုင်ငံရေး သုံးမျိုးဆက်နွယ်မှုကို ထိမိစွာ ထောက်ပြထားပါသည်။ အချက်အလက်အခြေခံ၍ ပြန်လည် သုံးသပ်ကြည့်ပါမည်။

၁။ မိခင်စာ မရှိခြင်း ဆိုသည်မှာ ဘာကို ဆိုလိုသနည်း

တိုင်းရင်းသားအချို့တွင် မိခင်ဘာသာစကား ရှိသော်လည်း စာရေးစနစ် (writing system) မရှိသေးခြင်း ဖြစ်ခဲ့သည်။

ဤသည် အဆန်းမဟုတ်ပါ။ ကမ္ဘာတဝှမ်းတွင် ဘာသာစကားများစွာသည် မူလက စာရေးစနစ် မရှိဘဲ နှုတ်ဖြင့်သာ ရှင်သန်ခဲ့ကြသည်။

နောက်ပိုင်းတွင် —

သာသနာပြုများ၊ သုတေသနပညာရှင်များ၊ ဒေသခံပညာရှင်များက စာရေးစနစ် တီထွင်ပေးခဲ့ကြသည်။

ဥပမာ —

ကချင်၊ ချင်း တချို့မျိုးနွယ်စုများတွင် Roman အခြေပြု စာရေးစနစ်

ကရင်စာ အချို့ကို သာသနာပြုများက စံသတ်မှတ်ပေးခြင်း

ဤသည် ဘာသာစကားဖွံ့ဖြိုးမှု၏ သဘာဝအဆင့် ဖြစ်ပါသည်။

၂။ စာလုံးနှောမှု၊ ဘာသာနှောမှု

ဆရာညွှန်ပြသကဲ့သို့ —

မြန်မာစာထဲတွင် မွန်သက် စာလုံးများ မနည်းပါ

ပါဠိ၊ သက္ကတ သက် စာလုံးများ အလွန်များသည်

တိုင်းရင်းသားဘာသာများတွင်လည်း မြန်မာသက် စာလုံးများ ပါဝင်သည်

ဤသည် ယဉ်ကျေးမှုနီးစပ်မှု၊ ကူးလူးဆက်ဆံမှု၊ နိုင်ငံရေးသမိုင်း တို့ကြောင့် ဖြစ်သည်။

ကမ္ဘာတဝှမ်းတွင် —

အင်္ဂလိပ်ထဲတွင် လက်တင်နှင့် ပြင်သစ်သက် စာလုံးများထိုင်းထဲတွင် ပါဠိသက် စာလုံးများ ပေါင်းစပ်ထားသည်။

➡ ဘာသာနှောမှုသည် အားနည်းချက် မဟုတ်၊ သမိုင်းသက်သေ ဖြစ်ပါသည်။

၃။ ဘာသာစကားနှင့် နိုင်ငံရေး

“မြန်မာလို မပြောရ”

“နိုင်ငံအမည်တွင် မြန်မာ မပါသင့်”

ဟူသော အသံများသည် ဘာသာဗေဒဆိုင်ရာ မဟုတ်ဘဲ နိုင်ငံရေးအမြင်နှင့် သမိုင်းအတွေ့အကြုံများမှ ထွက်ပေါ်လာသည်။

ဘာသာစကားသည် —

အုပ်ချုပ်ရေးကိရိယာ၊ ယဉ်ကျေးမှုလက္ခဏာ၊ အမျိုးသားအမှတ်သင်္ကေတဖြစ်သဖြင့် နိုင်ငံရေးနှင့် လွယ်ကူစွာ ဆက်နွယ်တတ်သည်။

နိုင်ငံရေး မကောင်းလျှင် ဘာသာစကားပင် ပဋိပက္ခအလယ်သို့ ဆွဲထည့်ခံရတတ်သည်။

၄။ “English Only” အယူအဆ (အမေရိကန်အခြေအနေ)

အမေရိကန်တွင်လည်း

“English only” ဆိုသည့် အယူအဆများ ရှိသည်။

သို့ရာတွင် လက်တွေ့မှာ —

ဖက်ဒရယ်အဆင့်တွင် တရားဝင် ရုံးသုံးဘာသာစကား မသတ်မှတ်ထားခဲ့သော သမိုင်းရှိသည်

ပြည်နယ်အလိုက် သတ်မှတ်မှု ကွဲပြားသည်

စပိန်ဘာသာ စသည့် ဘာသာများ အသုံးကျယ်သည်

ဤကိစ္စလည်း ဘာသာဗေဒထက် နိုင်ငံရေးနှင့် လူမှုရေးဆိုင်ရာ အငြင်းပွားမှု ဖြစ်ပါသည်။

၅။ ပြန်လည် သုံးသပ်ခြင်း

ဘာသာစကားအပေါ် မျှတသော အမြင်မှာ —

၁။ မိခင်ဘာသာတိုင်းကို လေးစားရမည်

၂။ အုပ်ချုပ်ရေးအတွက် ပေါင်းစည်းဘာသာ လိုအပ်နိုင်သည်

၃။ ဘာသာနှောမှုသည် သဘာဝဖြစ်စဉ်

၄။ ဘာသာစကားကို နိုင်ငံရေးလက်နက် မလုပ်သင့်

နိုင်ငံရေးကျန်းမာလျှင် ဘာသာစကားသည် ပေါင်းစည်းရေးကိရိယာ ဖြစ်နိုင်သည်။

နိုင်ငံရေး မကျန်းမာလျှင် ဘာသာစကားသည် ခွဲခြားရေးကိရိယာ ဖြစ်နိုင်သည်။ သုတေသနအရာဝတ္ထုအဖြစ် မြင်ပါသည်။

နိုင်ငံရေးလှုံ့ဆော်မှုများနှင့် ခွဲခြားမိရန် ဘာသာဗေဒသဘောကို ခိုင်မာစွာ နားလည်ရန် လိုအပ်ပါသည်။

အချုပ်

ဘာသာစကားသည် —

သမိုင်း၏ ထုတ်ကုန်

ယဉ်ကျေးမှု၏ ထင်ဟပ်ချက်

နိုင်ငံရေး၏ ထိခိုက်လွယ်အရာဖြစ်သည်။

မျှတသော လေးစားမှုနှင့် သိပ္ပံအခြေခံ သုံးသပ်ချက်များသာ

ပေါင်းစည်းရေးကို တည်ဆောက်နိုင်မည် ဖြစ်ပါသည်။

(National language အမျိုးသားဘာသာစကာဆိုသည်မှာ နိုင်ငံတနိုင်ငံ၏ ယဉ်ကျေးမှု သို့မဟုတ် နိုင်ငံရေး အမှတ်သင်္ကေတအဖြစ် ကိုယ်စားပြုသော ဘာသာစကား သို့မဟုတ် ဒိုင်ယာလက်တမျိုးကို ဆိုလိုသည်။ အများအားဖြင့် ရုံးသုံးဘာသာစကားအဖြစ် ဥပဒေဖြင့် သတ်မှတ်ထားတတ်သော်လည်း အမြဲတမ်း ထိုသို့ မဟုတ်ပါ။

၎င်းသည် —

နိုင်ငံတော်ပေါင်းစည်းရေးကို မြှင့်တင်ရန်

အစိုးရလုပ်ငန်းများ ဆောင်ရွက်ရာတွင် လွယ်ကူစေရန်

လူမှုရေး ပေါင်းစည်းရေးနှင့် အဆင်ပြေညီညာရေးကို အထောက်အကူဖြစ်စေရန် အရေးပါသည်။

ကမ္ဘာတဝှမ်း နိုင်ငံ ၁၈၀ ကျော်တွင် ရုံးသုံးဘာသာစကားများ သတ်မှတ်ထားကြသည်။ သို့ရာတွင် အမေရိကန်နိုင်ငံသည် သမိုင်းတလျှောက် ဖက်ဒရယ်အဆင့်တွင် တရားဝင် ရုံးသုံးဘာသာစကား မသတ်မှတ်ထားခဲ့ဘဲ အင်္ဂလိပ်ဘာသာကို လက်တွေ့အသုံးပြု (de facto) ဘာသာစကားအဖြစ် အသုံးပြုလာခဲ့သည်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ် မတ်လတွင် ထုတ်ပြန်သော အမှုဆောင်အမိန့်တရပ်အရ အင်္ဂလိပ်ဘာသာကို တရားဝင် ရုံးသုံးဘာသာစကားအဖြစ် သတ်မှတ်လိုက်ပြီး ဖက်ဒရယ်၊ ပြည်နယ်နှင့် ပညာရေးဆိုင်ရာ ဆက်သွယ်ရေးများအပေါ် သက်ရောက်မှုရှိလာသည်။

ရုံးသုံးဘာသာစကား (Official language) သည် အစိုးရလုပ်ငန်းများ၊ ဥပဒေပြုရေးနှင့် အုပ်ချုပ်ရေးအတွက် ဥပဒေဖြင့် သတ်မှတ်ထားသော ဘာသာစကား ဖြစ်သည်။

အမျိုးသားဘာသာစကား (National language) သည် နိုင်ငံတနိုင်ငံ၏ ယဉ်ကျေးမှု၊ သမိုင်းနှင့် လူမျိုးရေးအမှတ်သင်္ကေတကို ကိုယ်စားပြုသော ဘာသာစကား ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ဘာသာစကားတမျိုးသည် ရုံးသုံးလည်း ဖြစ်နိုင်သည်၊ အမျိုးသားလည်း ဖြစ်နိုင်သည်၊ တချို့နိုင်ငံများတွင် နှစ်မျိုးလုံး မတူနိုင်ပါ။

ကောက်ချက်

မည်သည့် နိုင်ငံက မည်သည့် ရုံးသုံး သို့မဟုတ် အမျိုးသား ဘာသာစကားကိုမဆို ဆရာကြီးအဖြစ် ရှုတ်ချခြင်း မပြုအပ်ပါ။

ဒေါက်တာတင့်ဆွေ