The Indus Valley Civilization အိန္ဒုမြစ်ဝှမ်း ယဉ်ကျေးမှု

(ခန့်မှန်း ခရစ်မတိုင်မီ ၃၃၀၀–၁၃၀၀၊ အမြင့်ဆုံး ဖွံ့ဖြိုးခေတ် ၂၆၀၀–၁၉၀၀) သည် ယနေ့ ပါကစ္စတန်နှင့် အိန္ဒိယ အနောက်မြောက်ပိုင်းဒေသများတွင် ပေါ်ပေါက်ခဲ့သော ကြေးခေတ်မြို့ပြ ယဉ်ကျေးမှု အဆင့်မြင့်တခုဖြစ်သည်။ Harappa ဟာရပ်ပါနှင့် Mohenjo-daro မိုဟင်ဂျိုဒါရိုကဲ့သို့ စီမံကိန်းချထားသော မြို့များကြောင့် နာမည်ကြီးပြီး ရေညှိနှိုင်းစနစ်ကောင်းမွန်မှု၊ ကုန်သွယ်ရေး ဖွံ့ဖြိုးမှုနှင့် ယနေ့တိုင် မဖတ်ရှုနိုင်သေးသော စာရေးစနစ်တို့ ရှိခဲ့သည်။

ဤယဉ်ကျေးမှုသည် မိုးရာသီပုံစံ ပြောင်းလဲခြင်း၊ မြစ်များ ခြောက်သွားခြင်းနှင့် ပတ်ဝန်းကျင် ပြောင်းလဲမှုများကြောင့် တဖြည်းဖြည်း ကျဆင်းသွားခဲ့သည်ဟု ယူဆကြသည်။

________________________________________

အိန္ဒုမြစ်ဝှမ်း ယဉ်ကျေးမှု၏ အဓိကအချက်များ

▪ တည်နေရာနှင့် အကျယ်အဝန်း

ဤယဉ်ကျေးမှုသည် ပါကစ္စတန်အများစု၊ အိန္ဒိယ အနောက်မြောက်ပိုင်းနှင့် အာဖကန်နစ်စတန် အရှေ့မြောက်ပိုင်းအချို့အထိ လွှမ်းခြုံထားသည်။ အကျယ်အဝန်းအရ ထိုခေတ်က အီဂျစ် သို့မဟုတ် မက်ဆိုပိုတေးမီးယားထက် ပိုကျယ်ပြန့်ခဲ့သည်။ အိန္ဒုမြစ်နှင့် ယခုရာသီအလိုက်သာ ရေစီးသော Ghaggar-Hakra ဂဂါဂါ–ဟက်ခရာ မြစ်စနစ်တို့က ဤမြို့ပြ လူမှုအသိုင်းအဝိုင်းကို ထောက်ပံ့ပေးခဲ့သည်။

▪ အဓိက မြို့များ

Harappa ဟာရပ်ပါနှင့် Mohenjo-daro မိုဟင်ဂျိုဒါရိုတို့မှာ အထင်ရှားဆုံး မြို့များဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် ဒိုလာဗီရာ၊ ကာလီဘန်ဂန်နှင့် လိုသာလ်တို့လည်း အရေးပါသည်။

▪ မြို့ပြစီမံကိန်းနှင့် နည်းပညာ

• ကမ္ဘာ့အစောဆုံး မျက်နှာကျက် ရေဆိုးမြောင်းစနစ်များ

• စံချိန်ညီ မြေဩဇာအုတ်အဆောက်အအုံများ

• ကွက်တိကျသော ကျပန်းမဟုတ်သော လမ်းညွှန်စနစ်အခြေပြု မြို့ပြဖွဲ့စည်းပုံ

• ကြေးနှင့် ကြေးနီ ကိရိယာများ အသုံးပြုမှု

▪ စီးပွားရေးနှင့် ကုန်သွယ်ရေး

လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးသည် အဓိကဖြစ်ပြီး ဂျုံ၊ ဘာလီနှင့် ပဲမျိုးစုံ စိုက်ပျိုးခဲ့သည်။ တံဆိပ်များနှင့် စံချိန်ညီ အလေးချိန်စနစ်များမှတဆင့် ကျယ်ပြန့်သော ကုန်သွယ်ရေးရှိကြောင်း သက်သေပြသည်။

▪ ယဉ်ကျေးမှုနှင့် လူမှုဖွဲ့စည်းပုံ

စနစ်တကျ စီမံအုပ်ချုပ်ထားသော လူမှုအသိုင်းအဝိုင်းတခု ဖြစ်နိုင်ကြောင်း သက်သေများ ပြသသည်။ ယေဘုယျအားဖြင့် ငြိမ်းချမ်းနိုင်သော်လည်း အချို့ အရိုးအကြွင်းအကျန်များမှ ပဋိပက္ခ ဖြစ်နိုင်ခြေကို ညွှန်ပြသည်။ အလှဆင်အမြွှာများ၊ မြေအိုးလုပ်ငန်းနှင့် မြေဩဇာရုပ်ထုများ ထုတ်လုပ်ခဲ့ပြီး စာရေးစနစ်သည် ယနေ့တိုင် မဖတ်ရှုနိုင်သေးပါ။

▪ ကျဆင်းခြင်း

ကျဆင်းမှုသည် ရုတ်တရက် မဟုတ်ဘဲ တဖြည်းဖြည်း ပြောင်းလဲသွားခြင်း ဖြစ်နိုင်သည်။ မိုးရာသီ အားနည်းလာခြင်းနှင့် မြစ်များ ခြောက်သွားခြင်းတို့ကြောင့် ခရစ်မတိုင်မီ ၁၉၀၀ ခန့်မှ စ၍ မြို့ကြီးများမှ ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်မှု ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။

▪ ရှာဖွေတွေ့ရှိခြင်း

ဤယဉ်ကျေးမှုကို ၁၉၂၀ ပြည့်နှစ်များတွင် စာပေသုတေသနရှင် Sir John Marshall ဆာ ဂျွန် မာရှယ်တို့က တူးဖော်ရှာဖွေခဲ့ပြီးမှ ကမ္ဘာသိ ဖြစ်လာခဲ့သည်။

________________________________________

ဤယဉ်ကျေးမှုကို ပထမဆုံး ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သော ဟာရပ်ပါမြို့အမည်ကို အစွဲပြု၍ Harappan civilization ဟာရပ်ပါ ယဉ်ကျေးမှု ဟုလည်း ခေါ်ကြသည်။

ဒေါက်တာတင့်ဆွေ