အာဏာပိုင်များ မှားနေချိန်မှာ မှန်နေခြင်း၏ အန္တရာယ်

“It is dangerous to be right in matters on which the established authorities are wrong.”

― Voltaire, The Age of Louis XIV

“အာဏာပိုင်အဖွဲ့အစည်းများက အရေးကိစ္စများတွင် အမှားတွေလုပ်နေချိန်မှာ ကိုယ်က မှန်နေခြင်းဟာ အန္တရာယ်ရှိတတ်သည်။”

ဗော်လတဲယား၏ ဤစကားသည် အမှန်တရား နှင့် အာဏာ တိုက်ခိုက်ကြသည့်အချိန်များတွင် လူတဦးချင်း ကြုံတွေ့ရနိုင်သော အန္တရာယ်ကို သတိပေးထားခြင်းဖြစ်သည်။

အမှန်ဖြစ်နေလျက်ရှိသော်လည်း အာဏာပိုင်များ၏ အမြင်၊ အမိန့်၊ မူဝါဒတို့နှင့် မကိုက်ညီသည့်အခါ—

မှန်နေခြင်းကိုယ်တိုင်ပင် ပြစ်ဒဏ်ဖြစ်လာနိုင်သည် ဟူသော သဘောတရားကို ဖော်ပြထားသည်။

ဤစကား၏ အဓိက အချက်များမှာ—

အမှန်တရားသည် အမြဲတမ်း လုံခြုံမှု မပေးနိုင်။ အာဏာပိုင်များ မှားနေချိန်တွင် မှန်ကန်စွာ ပြောသူ၊ သက်သေပြသူ၊ မေးခွန်းထုတ်သူများသည် အန္တရာယ်အောက်သို့ ရောက်နိုင်သည်။ အာဏာသည် အမှန်ကို လက်မခံနိုင်သောအခါ အမှန်ပြောသူကို ရန်သူအဖြစ် သတ်မှတ်တတ်သည်။

ယနေ့ခေတ်နှင့် ဆက်စပ်စဉ်းစားရန်

ဤစကားသည်—

နိုင်ငံရေး၊ ပညာရေး၊ သတင်းမီဒီယာ၊ သိပ္ပံနှင့် ဆေးပညာ၊ ဘာသာရေး၊ ယဉ်ကျေးမှု စသည့် အခန်းကဏ္ဍအားလုံးတွင် ယနေ့အထိ သက်ဆိုင်နေဆဲ ဖြစ်သည်။

အထူးသဖြင့် မေးခွန်းမထုတ်ရ၊ မဝေဖန်ရဟု သတ်မှတ်ထားသော စနစ်များ အတွင်းတွင် ပိုမိုသက်ရောက်သည်။

မြန်မာ့အခြေအနေ နှိုင်းယှဉ်သုံးသပ်ချက်

ဗော်လတဲယား၏ ဤစကားသည် မြန်မာ့သမိုင်းနှင့် လက်ရှိအခြေအနေကို ကြည့်လိုက်ပါက အလွန်ကိုက်ညီလွန်းသည် ဟု ဆိုရပါမည်။

(၁) နိုင်ငံရေးနှင့် အာဏာ

မြန်မာနိုင်ငံတွင်—

အာဏာရှိသူ၏ အမြင် = အမှန်

မကိုက်ညီသူ၏ အမြင် = အမှား

ဟူသော ယဉ်ကျေးမှုသည် နှစ်ပေါင်းများစွာ အမြစ်ကျနေခဲ့သည်။

ထို့ကြောင့်—

မှန်ကန်စွာ မေးခွန်းထုတ်သူ

အချက်အလက်ဖြင့် ဝေဖန်သူ

သမိုင်း၊ ဥပဒေ၊ လူ့အခွင့်အရေးအရ မှန်ကြောင်း ပြောသူ

တို့သည် နိုင်ငံရေးအန္တရာယ် ကို တိုက်ရိုက် ကြုံတွေ့ရလေ့ရှိသည်။

(၂) ပညာရေးနှင့် ကျောင်းစာအုပ်များ

မြန်မာ့ပညာရေးစနစ်အတွင်း—

အမှားပါသော ကျောင်းစာအုပ်ကို ပြင်ရန် မဖြစ်၊ သတ်ပုံ၊ သဒ္ဒါအမှားကို ထောက်ပြသူသည် “ပြဿနာဖန်တီးသူ” ဖြစ်လာတတ်ဆိုသော အခြေအနေများကို တွေ့ရသည်။

ဤအခြေအနေတွင်—

အမှားကို ပြင်လိုသူက အန္တရာယ်ရှိသူ ဖြစ်လာပြီး အမှားကို ထိန်းသိမ်းထားသူက လုံခြုံနေတတ်သည်။

(၃) သတင်းမီဒီယာနှင့် အမှန်တရား

အာဏာပိုင်များ မကြိုက်သည့် အမှန်တရားများကို—

မရေးရ၊ မပြောရ၊ မဆွေးနွေးရဟု သတ်မှတ်ထားသောအခါ အမှန်ပြောသော သတင်းသမား၊ သုတေသနပြုသူများသည်—

ဖမ်းဆီးခံရနိုင်၊ ဖိအားပေးခံရနိုင်၊ အသံပိတ်ခံရနိုင်သော အန္တရာယ်အောက်တွင် နေရသည်။

(၄) ဘာသာရေးနှင့် လူမှုယဉ်ကျေးမှု

ဘာသာရေး၊ ယဉ်ကျေးမှုကဏ္ဍများတွင်ပင်—

မေးခွန်းထုတ်ခြင်း၊ အခြေခံကျမ်းစာနှင့် နှိုင်းယှဉ်ခြင်း၊ အကျင့်နှင့် သဘောတရား မကိုက်ညီမှုကို ထောက်ပြခြင်းတို့ကို မလေးစားသော စနစ်များ ရှိနေသေးသည်။

ထိုသို့သောနေရာများတွင်လည်း မှန်ကန်စွာ စဉ်းစားသူသည် မလုံခြုံသူ ဖြစ်လာတတ်သည်။

(၅) အကျဉ်းချုပ် သုံးသပ်ချက်

ဗော်လတဲယား၏ စကားကို မြန်မာ့အခြေအနေဖြင့် ပြန်ဆိုပါက—

အာဏာကို မေးခွန်းထုတ်ရင် အန္တရာယ်ရှိတယ်။ အမှားကို အမှားလို့ ပြောရင် အန္တရာယ်ရှိတယ်။ မှန်နေတာကို သက်သေပြရင် ပိုအန္တရာယ်ရှိတယ်။ ဒါဟာ လူတဦး၏ အပြစ်မဟုတ်ဘဲ စနစ်၏ ပြဿနာ ဖြစ်သည်။

(၆) နိဂုံးချုပ်

မြန်မာ့လူ့အဖွဲ့အစည်း တိုးတက်လိုပါက—

မှန်ကန်သူကို အန္တရာယ်ဖြစ်စေသော စနစ်မှ မှန်ကန်သူကို ကာကွယ်ပေးနိုင်သော စနစ်သို့ ပြောင်းလဲနိုင်မှသာ အမှန်တရားသည် အန္တရာယ်မဖြစ်တော့သော နေ့ရက်ကို မြင်တွေ့နိုင်မည် ဖြစ်သည်။

ဖရန်ဆွာ–မာရီ အာရူအဲ (François-Marie Arouet) (၁၆၉၄ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာ ၂၁ ရက် – ၁၇၇၈ ခုနှစ် မေ ၃၀ ရက်) ကို သူ၏ စာရေးအမည် Voltaire (ဗော်လတဲယား) ဖြင့် လူသိများကြသည်။ ဗော်လတဲယားသည် ပြင်သစ် အလင်းရောင်ခေတ် (Enlightenment) အတွင်း ထင်ရှားသော စာရေးဆရာ၊ ဒဿနပညာရှင်၊ ရယ်ရောစရာရေးသားသူ (satirist) နှင့် သမိုင်းရေးသားသူ ဖြစ်သည်။

သူ၏ ဉာဏ်ရည်မြောက်လှသော ဟာသသဘော၊ ချွန်ထက်သည့် ဝေဖန်ရေးသားမှုများကြောင့် နာမည်ကျော်ကြားခဲ့ပြီး၊ အထူးသဖြင့် ခရစ်ယာန်ဘာသာရေး—အထူးကာသလစ်ဘုရားကျောင်း—နှင့် ကျွန်စနစ်အပေါ် အပြင်းအထန် ဝေဖန်သူဖြစ်သည်။

ထို့ပြင် ပြောဆိုခွင့်လွတ်လပ်မှု၊ ဘာသာရေးလွတ်လပ်ခွင့်၊ ဘာသာရေးနှင့် နိုင်ငံရေး ခွဲခြားထားရေးတို့ကို အားပေးထောက်ခံသူလည်း ဖြစ်သည်။ ဗော်လတဲယားသည် အလွန်ကျယ်ပြန့်စွာ ရေးသားနိုင်သည့် စာရေးဆရာဖြစ်ပြီး ပြဇာတ်၊ ကဗျာ၊ ဝတ္ထု၊ အက်ဆေး၊ သမိုင်းစာအုပ်များအပြင် သိပ္ပံဆိုင်ရာ ရေးသားချက်များအထိ စာပေအမျိုးအစားများကို ရေးသားခဲ့သည်။ သူသည် စာ (letters) ပေါင်း ၂ သောင်းကျော် နှင့် စာအုပ်၊ လက်ကမ်းစာတမ်းပေါင်း ၂ ထောင်ကျော် ရေးသားခဲ့သည်။

ဗော်လတဲယားသည် နိုင်ငံတကာအဆင့်တွင် အစောပိုင်းကတည်းက ကျော်ကြားမှုနှင့် စီးပွားရေးအောင်မြင်မှု နှစ်မျိုးလုံး ရရှိခဲ့သော စာရေးဆရာများအနက် တဦး ဖြစ်သည်။ သူသည် လူ့အခွင့်အရေးနှင့် နိုင်ငံသားအခွင့်အရေးများကို ထောက်ခံသူဖြစ်သဖြင့် ကာသလစ်ဘုရင်အုပ်ချုပ်ရေး၏ တင်းကျပ်သော စာပေစိစစ်ရေး ဥပဒေများအောက်တွင် အမြဲတမ်း အန္တရာယ်နှင့် ရင်ဆိုင်နေရသူ ဖြစ်ခဲ့သည်။ သူ၏ ဝေဖန်ရေးသားချက်များမှာ ဘာသာရေးအကြမ်းဖက်မှု၊ မခံမရပ်နိုင်မှု၊ ဘာသာရေးဒေါဂမာများနှင့် အချိန်ကာလအတွင်းရှိ ပြင်သစ်အဖွဲ့အစည်းများကို ရယ်ရောစရာပုံစံဖြင့် ပြင်းထန်စွာ လှောင်ပြောင်ဝေဖန်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။

ဗော်လတဲယား၏ အကျော်ကြားဆုံး လက်ရာကြီး (magnum opus) ဖြစ်သော Candide သည် သူ့ခေတ်အတွင်း ဖြစ်ပွားခဲ့သော အဖြစ်အပျက်များ၊ အတွေးအခေါ်ရှင်များနှင့် ဒဿနများကို ဝေဖန်၊ ချိုးဖောက်၊ လှောင်ပြောင်ရေးသားထားသည့် ဝတ္ထုတိုတပုဒ် ဖြစ်သည်။ အထူးသဖြင့် Gottfried Wilhelm Leibniz ၏ “ဤကမ္ဘာသည် ဖြစ်နိုင်သမျှ အကောင်းဆုံးသော ကမ္ဘာ ဖြစ်ရမည်” ဟူသော ယုံကြည်ချက်ကို ထောက်ပြ ဝေဖန်ထားခြင်းဖြစ်သည်။

ဒေါက်တာတင့်ဆွေ