Meditation may calm the mind တရားထိုင်းခြင်းသည် စိတ်ကိုအေးချမ်းစေသည်

မင်္ဂလာပါဆရာခင်ဗျ ၈ ရက်နေ့က google မှာသတင်းဆောင်းပါးလေးတပုဒ်တွေ့ ပါခင်ဗျ ကိုယ့်ဟာကို ဘာသာပြန်ကြည့်တာအဆင်မပြေလို့ ဆရာဘာသာပြန်ပေးလို့ ရပါသလားခင်ဗျ ဝိပဿနာတရားထိုင်တဲ့ဦးနှောက်နဲ့ ကမ္မဌာန်းထိုင်တဲ့ဦးနှောက်အကြောင်းပါခင်ဗျ

တရားထိုင်းခြင်းသည် စိတ်ကိုအေးချမ်းစေသည်။ သို့ရာတွင် ပုံမှန် တရားထိုင်လေ့ကျင့်နေသူများကို ပါဝင်စေသော အခြား သုတေသနများအရ တရားထိုင်ခြင်းတွင် အပြုသဘောဘက်သာမက အနုတ်သဘောဘက်လည်း ရှိနိုင်ကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။ တရားထိုင်သူအချို့သည် စိုးရိမ်ပူပန်ခြင်း၊ စိတ်ကျရောဂါလက္ခဏာများ၊ တခါတရံ မှားယွင်းယုံကြည်ချက်များ (delusions) သို့မဟုတ် အကြောင်းမရှိဘဲ ကြောက်ရွံ့နေသည့် ခံစားချက်များကို တွေ့ကြုံနိုင်ကြောင်း တင်ပြထားသည်။ ထိုအနုတ်သဘောဆိုင်ရာ သက်ရောက်မှုများကို ယခင်က လုံလောက်စွာ အစီရင်ခံမထားကြသေးဘဲ ယူဆထားသကဲ့သို့ထက် ပိုမိုများပြားနိုင်သည်ဟုလည်း ဆိုသည်။

သို့သော် လတ်တလော သုတေသနအသစ်တွင် အသုံးပြုထားသော နည်းပညာများသည် တရားထိုင်ခြင်းက ဦးနှောက်အပေါ် မည်သို့သက်ရောက်သည်ကို ပိုမိုတိကျစွာ လေ့လာနိုင်ရန် ကူညီနိုင်သော်လည်း ထိုပြောင်းလဲမှုများကို အပြည့်အစုံ မနားလည်ရသေးပါ။ ထို့ကြောင့် တရားထိုင်ခြင်းသည် ဉာဏ်အလင်းသို့ တိုက်ရိုက်လွယ်ကူစွာ သွားနိုင်သည့် လမ်းကြောင်းတခု မဟုတ်နိုင်ကြောင်းလည်း ဖော်ပြထားသည်။

အနာဂတ် သုတေသနများမှ ပိုမိုရှင်းလင်းသော အချက်အလက်များ ပေးနိုင်မည်ဟု မျှော်လင့်ရသည်။ မိုးညစ်ရေကန်ထဲမှ တန်ခိုးထင်ရှားစွာ ပွင့်ထွက်လာသော ပဒုမ္မာပန်းကဲ့သို့ပင် ဖြစ်လိမ့်မည်ဟု ဆိုထားသည်။

ဤလေ့ကျင့်နည်း နှစ်မျိုးလုံးသည် အာရုံစိုက်မှုဆိုင်ရာ ယန္တရားများကို တက်ကြွစွာ လှုံ့ဆော်အသုံးချစေကြောင်း Jerbi က ထပ်မံရှင်းပြသည်။ တရားထိုင်လေ့ကျင့်သူများသည်လည်း ထိုနှစ်မျိုးအကြား အလှည့်ကျ လေ့ကျင့်လေ့ရှိကြသည်။

ဘုန်းတော်ကြီးများ၏ ဦးနှောက်လှိုင်းသင်္ကေတများကို ခွဲခြမ်းလေ့လာရာတွင် Samatha သည် နက်ရှိုင်းသော စူးစိုက်အာရုံအတွက် သင့်တော်သည့် တည်ငြိမ်ပြီး အာရုံစုစည်းထားသော ဦးနှောက်အခြေအနေကို ဖြစ်စေသော်လည်း Vipassana သည် “brain criticality” ဟု ခေါ်သော အခြေအနေသို့ ပိုမိုနီးကပ်စေကြောင်း တွေ့ရှိခဲ့သည်။ ထိုဝေါဟာရမှာ ကိန်းဂဏန်းရူပဗေဒမှ ငှားယူထားသော စကားလုံးဖြစ်ပြီး လွန်ခဲ့သော ဆယ်စုနှစ် နှစ်ခုခန့်အတွင်း ဦးနှောက်လုပ်ဆောင်မှုတွင် အစီအစဉ်နှင့် ရှုပ်ထွေးမှု အကြား အကောင်းဆုံး ညှိနှိုင်းညီမျှမှုကို ဖော်ပြရန် အသုံးပြုလာကြသည်။

ထို “အကောင်းဆုံး ညှိနှိုင်းချက်” အခြေအနေတွင် ဦးနှောက်သည် အာရုံစိုက်နိုင်စွမ်းမြင့်ပြီး လိုက်လျောညီထွေ ပြောင်းလဲနိုင်စွမ်းရှိကာ အချက်အလက်များကို ထိရောက်စွာ သိမ်းဆည်း၊ ပြုပြင်လုပ်ဆောင်နိုင်ပြီး ပြောင်းလဲနေသော လုပ်ငန်းတာဝန်များနှင့်လည်း လျင်မြန်စွာ ကိုက်ညီနိုင်သည်။

“Critical point တွင် ဦးနှောက်ဆိုင်ရာ ကွန်ယက်များသည် သတင်းအချက်အလက်များကို ယုံကြည်စိတ်ချရစွာ ပို့ဆောင်နိုင်ရန် လုံလောက်စွာ တည်ငြိမ်သော်လည်း အခြေအနေသစ်များနှင့် အမြန်ပြောင်းလဲလိုက်လျောနိုင်ရန် လုံလောက်စွာ လိုက်လျောညီထွေ ဖြစ်နေသည်” ဟု Jerbi က ဆိုသည်။

“ဤညှိနှိုင်းမှုသည် ဦးနှောက်၏ ပြုပြင်လုပ်ဆောင်မှု၊ သင်ယူနိုင်စွမ်းနှင့် တုံ့ပြန်နိုင်စွမ်းများကို အကောင်းဆုံးဖြစ်စေသည်” ဟုလည်း ထပ်မံဖော်ပြသည်။

အခြားကွာခြားချက်များလည်း တွေ့ရှိရသည်။ ဥပမာအားဖြင့် Samatha သည် အာရုံခံကွန်ယက်များကို ပိုမို လှုံ့ဆော်နိုင်ပြီး အသက်ရှူခြင်းကဲ့သို့ သီးခြား အာရုံခံစားမှုတခုအပေါ် ပိုမိုစူးစိုက်နိုင်စေသည်။

ထူးခြားစရာအဖြစ် သုတေသနပြုသူများက gamma oscillations ဟု ခေါ်သော ဦးနှောက်လှိုင်းလှုပ်ရှားမှုတမျိုး လျော့နည်းသွားသည်ကို မှတ်သားခဲ့သည်။ ယင်းသည် တရားထိုင်ခြင်းကြောင့် ပြင်ပ လှုံ့ဆော်မှုများကို လျော့နည်းစွာ ပြုပြင်လုပ်ဆောင်ကာ အတွင်းပိုင်း အာရုံစူးစိုက်မှုကို တိုးမြှင့်နိုင်ကြောင်း ခန့်မှန်းစေသည်။ ယခင် သုတေသနများတွင် ဤလှိုင်းလှုပ်ရှားမှု တိုးမြင့်ကြောင်း ဖော်ပြခဲ့သော်လည်း ယခုလေ့လာမှုတွင် အဆင့်မြင့် သင်္ကေတခွဲခြမ်းနည်းပညာများ အသုံးပြုကာ လိုချင်သည့် ဦးနှောက်သင်္ကေတများကို ပိုမိုတိကျစွာ ခွဲခြမ်းနိုင်ခဲ့သည်။

သုတေသနအသစ်၏ တွေ့ရှိချက်များအရ တရားထိုင်ခြင်းသည် “လုပ်ဆောင်မှုထဲ ဝင်ရောက်ခြင်း” မှ “သိမြင်သတိထားခြင်း” သို့ ပြောင်းရွှေ့စေနိုင်ကြောင်း ပြသနေသည်။ ဘုန်းတော်ကြီး ၁၂ ပါးအနက် လေ့ကျင့်မှု အတွေ့အကြုံများသူများတွင် တရားထိုင်အခြေအနေနှင့် အနားယူအခြေအနေ အကြား ကွာခြားချက် ပိုမိုနည်းပါးကြောင်း တွေ့ရှိရပြီး ယင်းသည် ၎င်းတို့၏ တရားထိုင်ဦးနှောက်အခြေအနေသည် ပုံမှန်အနားယူနေစဉ် ဦးနှောက်လှုပ်ရှားမှုနှင့် ဆင်တူလာကြောင်း ဖော်ပြနေသည်။

သို့ရာတွင် ပုံမှန် တရားထိုင်လေ့ကျင့်သူများကို လေ့လာသော အခြား သုတေသနများတွင် တရားထိုင်ခြင်း၏ အနုတ်သဘောဘက်ကိုလည်း ဖော်ပြထားသည်။ တချို့လူများတွင် စိုးရိမ်ပူပန်ခြင်း၊ စိတ်ကျရောဂါလက္ခဏာများ၊ တခါတရံ မှားယွင်းယုံကြည်ချက်များ သို့မဟုတ် အကြောင်းမရှိ ကြောက်ရွံ့မှုများ ဖြစ်ပေါ်နိုင်ကြောင်း တွေ့ရှိထားသည်။ ထိုအနုတ်သဘောဆိုင်ရာ သက်ရောက်မှုများကို ယခင်က လုံလောက်စွာ မအစီရင်ခံထားကြသေးဘဲ ယူဆထားသကဲ့သို့ထက် ပိုများနိုင်ကြောင်းလည်း ဆိုသည်။

လေ့လာမှုအသစ်တွင် အသုံးပြုထားသော နည်းပညာများသည် တရားထိုင်ခြင်း၏ ဦးနှောက်အပေါ် သက်ရောက်မှုကို ပိုမိုတိကျစွာ လေ့လာနိုင်ရန် အထောက်အကူပြုသော်လည်း ထိုပြောင်းလဲမှုများကို အပြည့်အစုံ နားမလည်ရသေးပါ။ ထို့ကြောင့် တရားထိုင်ခြင်းသည် ဉာဏ်အလင်းသို့ တိုက်ရိုက်ရိုးရှင်းလမ်းကြောင်း မဟုတ်နိုင်ကြောင်း ထင်မြင်ရသည်။

အနာဂတ် သုတေသနများက ပိုမိုရှင်းလင်းသော အမြင်များ ပေးနိုင်မည်ဟု မျှော်လင့်ရသည်။ ညစ်ညမ်းရေထဲမှ တင့်တယ်စွာ ပွင့်ထွက်လာသော ပဒုမ္မာပန်းကဲ့သို့ပင် ဖြစ်လာနိုင်သည်။

ဤသုတေသနကို Neuroscience of Consciousness ဂျာနယ်တွင် ထုတ်ဝေထားသည်။

ဒေါက်တာတင့်ဆွေ