တဖက်နား တဖက်နားကဝင် တဖက်နားက ထွက်

(ကွန်မင့်မှာ သတ်ပုံမမှန်တာတခု လာတင်လို့ မှန်တာကို တင်ပြလိုက်ပါတယ်။)

၁။ တဖက်နား ၏ အသုံး
တဖက်နား
= နား တဖက်
= အနားဘက် တဘက်
= ဘက် တဘက်
ဤစကားသည် နေရာဘက် တဘက်၊ အနား တဖက် ကို ညွှန်းရာတွင် သုံးသည်။
အသုံးဥပမာများ
၁။ သူက တဖက်နားမှာ ထိုင်နေသည်။
၂။ စာရွက်ကို တဖက်နားသာ လက်မှတ်ထိုးထားသည်။
၃။ အိမ်တဖက်နားတွင် ဥယျာဉ်ရှိသည်။
၄။ မေးခွန်းကို တဖက်နားကသာ စဉ်းစားမနေပါနှင့်။
(ဤနေရာတွင် “တဖက်နား” သည် အဓိပ္ပါယ်အရ ဘက် တဖက်တည်းသာ ဟူသော သဘောပါသည်။)
၂။ တဖက်နားကဝင် တဖက်နားကထွက်
ဤသည်မှာ အလင်္ကာသုံး စကားဖြစ်ပြီး—
နားတဖက်မှ ဝင်၍ နားတဖက်မှ ထွက်သွားသည်
= ကြားသော်လည်း မမှတ်မိ၊ မယူဆောင်၊ မစဉ်းစား ဟူသော အဓိပ္ပါယ်ရသည်။
အနက်
စကားပြောသည်ကို နားထောင်သော်လည်း စိတ်ထဲ မထား၊ မမှတ်မိ၊ မလိုက်နာ ဟူသော သဘောဖြစ်သည်။
အသုံးဥပမာများ
၁။ ဆရာပြောတာကို သူက တဖက်နားကဝင် တဖက်နားကထွက် လုပ်နေသည်။
၂။ မိဘသင်ကြားချက်များကို တဖက်နားကဝင် တဖက်နားကထွက် မလုပ်သင့်။
၃။ သတိပေးချက်ကို တဖက်နားကဝင် တဖက်နားကထွက် ဖြစ်သွားမည်ကို စိုးရိမ်သည်။
၄။ ကျန်းမာရေးညွှန်ကြားချက်များကို တဖက်နားကဝင် တဖက်နားကထွက် မဖြစ်စေရ။
(ဤဥပမာကို ဆရာ၏ ကျန်းမာရေးပညာပေးအလုပ်နှင့်လည်း ဆက်စပ်စဉ်းစားနိုင်ပါသည်။)
၃။ စကားဖွဲ့စည်းပုံအမြင်
“တဖက်နားကဝင် တဖက်နားကထွက်” သည်—
တည်ဆောက်ပုံအရ ထပ်သုံးလက္ခဏာ (parallel construction) ရှိသည်။
“ဝင်” နှင့် “ထွက်” ကို ဆန့်ကျင်အဓိပ္ပါယ်ဖြင့် တွဲသုံးထားသည်။
အဓိပ္ပါယ်မှာ အကျိုးမရှိခြင်း ကို ညွှန်းသည်။
၁။ နားတဖက်ဖြင့် နားထောင်သည်
အနက်
အပြည့်အစုံ မနားထောင်ခြင်း
စိတ်မဝင်စားဘဲ နားထောင်ခြင်း
တစိတ်တပိုင်းသာ လက်ခံခြင်း
“နားတဖက်” ဟု သုံးခြင်းသည် အလေးမထားခြင်း၊ မပြည့်စုံခြင်း ကို အလင်္ကာသဘောဖြင့် ဖော်ပြခြင်းဖြစ်သည်။
အသုံးဥပမာများ
၁။ မိဘသင်ကြားချက်ကို နားတဖက်ဖြင့် နားထောင်မနေသင့်။
၂။ ဆရာပြောသည်ကို သူက နားတဖက်ဖြင့်သာ နားထောင်သည်။
၃။ ကျန်းမာရေးညွှန်ကြားချက်များကို နားတဖက်ဖြင့် နားထောင်၍ မရ။
၄။ အကြံပြုချက်ကို နားတဖက်ဖြင့် နားထောင်လျှင် အကျိုးမရနိုင်။
တဖက်သတ် = ဘက် တဘက်တည်းကိုသာ လိုက်နာခြင်း
တဖက်တည်း အကျိုးအတွက်သာ စဉ်းစားခြင်း
မညီမျှခြင်း
မမျှတခြင်း
“တဖက်သတ်” သည် အမြင်၊ ဆုံးဖြတ်ချက်၊ အကျိုးကျေးဇူး စသည်တို့ကို ဘက် တဘက်တည်းသာ ချုပ်ကိုင်ထားခြင်းကို ဆိုလိုသည်။
အသုံးဥပမာများ
၁။ ဤဆုံးဖြတ်ချက်သည် တဖက်သတ်ဖြစ်နေသည်။
၂။ တဖက်သတ် စွဲချက်တင်ခြင်း မသင့်။
၃။ တဖက်သတ် သဘောတူညီချက် မဖြစ်စေရန် နှစ်ဖက်ညှိနှိုင်းသင့်သည်။
၄။ သတင်းတင်ပြရာတွင် တဖက်သတ် မဖြစ်ရ။
၅။ လူနာ၏ အမြင်ကို မနားထောင်ဘဲ ဆရာဝန်တဖက်သတ် ဆုံးဖြတ်ခြင်း မသင့်။
(ဤဥပမာသည် ဆရာ၏ ဆေးပညာလုပ်ငန်းနှင့် ဆက်စပ်စဉ်းစားနိုင်ပါသည်။)
ခွဲခြားကြည့်လျှင်
စကား အဓိပ္ပါယ်အဓိက သဘော
နားတဖက်ဖြင့် နားထောင်သည် အလေးမထား၊ မပြည့်စုံ လက်ခံမှုမပြည့်
တဖက်သတ် ဘက် တဘက်တည်းသာ လိုက်နာ မမျှတမှု
တဖက်သတ်ဆန်
၁။ စကားဖွဲ့စည်းပုံ
တဖက်သတ် + ဆန်
“ဆန်” သည် “ဆန်သော၊ ဆန်ဆန်” ဟူ၍ အရိပ်အယောင်ရှိခြင်း၊ အလားသဘောရှိခြင်း ကို ဖော်ပြသည့် နောက်ဆက်ပုဒ်ဖြစ်သည်။
ထို့ကြောင့်—
တဖက်သတ်ဆန် = တဖက်သတ်သဘောရှိသော
= ဘက် တဘက်ကိုသာ လိုက်လံထောက်ခံသဘော ပိုများသော
= မညီမျှသဘော ပေါ်လွင်သော
၂။ အနက်နှင့် အသုံး
“တဖက်သတ်” သည် တိတိကျကျ ဘက် တဘက်တည်းသာ ဖြစ်နေခြင်းကို ဆိုလိုသော်လည်း
“တဖက်သတ်ဆန်” သည်—
လုံးဝ တဖက်သတ် မဟုတ်သော်လည်း ဘက် တဘက်သို့ ချဉ်းကပ်နေသည့် သဘော၊ မမျှတမှု အရိပ်အယောင်ရှိခြင်း ကို ဖော်ပြသည်။
၃။ အသုံးဥပမာများ
၁။ သတင်းတင်ပြချက်တွင် တဖက်သတ်ဆန် သဘော ပါနေသည်။
၂။ ဤဆောင်းပါးသည် တဖက်သတ်ဆန်လွန်းသဖြင့် ပြန်လည် ပြင်ဆင်သင့်သည်။
၃။ ဆုံးဖြတ်ချက်မှာ တဖက်သတ်ဆန် သဘောရှိသော်လည်း လုံးဝ တဖက်သတ် မဟုတ်သေး။
၄။ ဆွေးနွေးပွဲတွင် တဖက်သတ်ဆန် မဖြစ်စေရန် နှစ်ဖက်လုံး၏ အမြင်ကို ထည့်သွင်းသင့်သည်။
၅။ သုတေသနတင်ပြမှု တဖက်သတ်ဆန် ဖြစ်ပါက ယုံကြည်မှု လျော့နည်းနိုင်သည်။
၄။ နှိုင်းယှဉ်ကြည့်လျှင်
စကား အဓိပ္ပါယ်
တဖက်သတ် လုံးဝ ဘက် တဘက်တည်းသာ
တဖက်သတ်ဆန် ဘက် တဘက်သို့ လွန်းနေသည့် အရိပ်အယောင်ရှိ
ဤစကားကို နိုင်ငံရေး၊ သတင်းမီဒီယာ၊ သုတေသန၊ တရားစီရင်ရေး စသည့် နယ်ပယ်များတွင် မကြာခဏ တွေ့ရသည်။
“One-sided” ဟူသည်မှာ —
ဘက် တဘက်သို့သာ လွန်ကဲ၍ မျှတမှု မရှိသော အခြေအနေကို ဆိုလိုသည်။
၎င်းသည် အမြင်ဘက်လိုက်မှု၊ မမျှတသော အခြေအနေ၊ သို့မဟုတ် ပြိုင်ပွဲ တခုတွင် ဘက် တဘက်သာ အားသာလွန်းနေခြင်းကို ဖော်ပြရာတွင် အသုံးပြုသည်။
အနက်
ဘက်လိုက်သော အမြင်
မမျှတသော အခြေအနေ
ဘက် တဘက်သာ အားသာလွန်ကဲသော ပြိုင်ဆိုင်မှု
တဖက်သတ် သဘော
အသုံးဥပမာများ
One-sided reporting
→ တဖက်သတ် သတင်းတင်ပြခြင်း
→ တဖက်သတ်ဆန် သတင်းဖော်ပြချက်
A one-sided argument
→ တဖက်သတ် ဆွေးနွေးချက်
→ ဘက် တဘက်သာ ထောက်ခံသည့် အကြောင်းပြချက်
A one-sided relationship
→ တဖက်သတ် ဆက်ဆံရေး
→ ဘက် တဘက်သာ ကြိုးပမ်းနေသော ဆက်နွယ်မှု
အဓိပ္ပါယ်ကွဲပြားမှု
တဖက်သတ် — လုံးဝ ဘက် တဘက်တည်းသာ ဖြစ်နေခြင်း
တဖက်သတ်ဆန် — ဘက် တဘက်သို့ လွန်ကဲနေသည့် သဘောရှိခြင်း
နိုင်ငံရေး၊ သတင်းမီဒီယာ၊ တရားစီရင်ရေး၊ ဆက်ဆံရေး စသည့် နယ်ပယ်များတွင် မကြာခဏ တွေ့ရသည့် စကားဖြစ်သည်။
ဒေါက်တာတင့်ဆွေ