တို့စာ တို့စကား တို့တိုင်းပြည်

မြန်မာနိုင်ငံတွင် နွေဥတုရောက်လာသောအခါ အထူးထင်ရှားသော ပန်းမှာ ပိတောက်ပန်း (Padauk) ဖြစ်ပါသည်။ ဤပန်းသည် ဧပြီလအလယ်ပိုင်းတွင် ပွင့်လန်းပြီး သင်္ကြန်ပွဲတော်နှင့် ကိုက်ညီစွာ ပေါ်ပေါက်လာသည်။ ပထမမိုးကျပြီးနောက် အလျင်အမြန် ပွင့်လန်းတတ်သည်။ အဓိက နွေဥတု ပန်းများ (၁) ပိတောက် (Pterocarpus macrocarpus) အဝါရောင်တောက်ပသော ပန်း အနံ့မွှေးပြင်း ဧပြီလတွင် ရုတ်တရက် ပွင့်လန်းပြီး မကြာခဏ တနေ့နှစ်နေ့ခန့်သာ တည်ရှိတတ်သည်။ အသုံးနှင့် အဓိပ္ပါယ် အိမ်များတွင် အလှဆင် ဘုရားတွင် ပူဇော် မြန်မာယဉ်ကျေးမှုနှင့် နက်ရှိုင်းစွာ ဆက်နွယ် (၂) ငုဝါ (Cassia fistula) အဝါရောင်ပန်းများ အစုလိုက် ပွင့်လန်း ပိတောက်နှင့် အတူ ဧပြီလတွင် တွေ့ရတတ်သည်။ နွေဥတု၏ အဝါရောင်အလှကို ပိုမို ထင်ရှားစေသည်။ (၃) စပယ် (Jasmine) အနံ့မွှေးသန့်ရှင်းသော ပန်း မြန်မာယဉ်ကျေးမှုတွင် သန့်ရှင်းမှုနှင့် အလှတရားကို ကိုယ်စားပြုသည်။ (၄) Bulbophyllum comosum (သစ်ခွတမျိုး) နွေဥတုတွင် ပွင့်လန်းတတ် သင်္ကေတနှင့် အဓိပ္ပါယ် ဤပန်းများအနက် အထူးသဖြင့် ပိတောက်ပန်း သည် — ခွန်အား လူငယ်သစ်လွင်မှု နှစ်သစ်ကူး (သင်္ကြန်) တို့ကို ကိုယ်စားပြုသော ပန်းတမျိုး ဖြစ်ပါသည်။ ပိတောက်ပန်း (မြန်မာ့...

(၁) အာရှဒေသတွင် နွေဥတုရောက်လာသောအခါ အသစ်လတ်ဆတ်၍ အရသာပေါ့ပါးသော အစားအစာများကို အထူးအလေးထား သုံးစွဲကြသည်။ ဟင်းသီးဟင်းရွက်နုများ၊ ပင်လယ်စာများနှင့် ဂျပန်တွင် sakura (ချယ်ရီပန်း) အခြေပြု အချိုမုန့်များလည်း ထင်ရှားစွာ တွေ့ရသည်။ အဓိက ပါဝင်ပစ္စည်းများ မျှစ် (bamboo shoots) asparagus ဟင်းသီးဟင်းရွက်နုများ (young greens) ပင်လယ်စာများ (အထူးသဖြင့် ခရုများ၊ clam များ) 👉 ချက်နည်းများမှာ — ပေါ့ပါးသော အနွေးပေါင်း (steamed) အမြန်ကြော် (stir-fry) တို့ကို အသုံးများသည် ဒေသအလိုက် နွေဥတု အစားအစာများ 🇯🇵 ဂျပန် Takenoko (မျှစ်နု) — နွေဥတုအစ အထူးဟင်းလျာ Takenoko ထမင်း — မျှစ်နှင့် ထမင်းချက် Sakura mochi — ပန်းရောင်မုန့်၊ ပဲနီအနှစ်ပါ၊ ချယ်ရီရွက်ဖြင့် ပတ်ထား Asari (clam) — miso ဟင်းချို သို့မဟုတ် sake ဖြင့် အနွေးပေါင်း Ichigo daifuku — စတော်ဘယ်ရီပါသော mochi Tempura — တောဟင်းသီးဟင်းရွက်များ (sansai) ကြော် 🇰🇷 ကိုရီးယား Ssuk (mugwort) — ဟင်းချိုနှင့် မုန့်များတွင် အသုံးပြု Naengee (shepherd’s purse) Dallae (wild chives) နွေဥတု ကြက်သွန်မြိတ်နုများ 🇨🇳 တရုတ် / ဟောင်ကောင် နွေဥတု မျှစ်နု — ကျန်းမာရေးအတွက် ကောင်းသ...

(ဒီနေ့ညစာ စားဖြစ်လို့ ရေးပါတယ်။) မျှစ်ခြောက်သည် အာရှအစားအစာများတွင် (အထူးသဖြင့် ဗီယက်နမ်နှင့် တရုတ်ဟင်းများတွင်) အသုံးများသော အာဟာရပြည့်ဝသော အစားအစာတမျိုး ဖြစ်ပြီး ဖိုင်ဘာမြင့်၊ အဆီနည်း နှင့် umami အရသာရှိသော အချက်အပြုတ်ပစ္စည်း ဖြစ်ပါသည်။ အရောင်မှာ အဖြူဝါမှ အဝါနုသို့ ဖြစ်တတ်ပြီး ခြောက်သွေ့ထားသော အစိတ်အပိုင်းများကို အသုံးပြုမီ ရေစိမ် သို့မဟုတ် ပြုတ်၍ ပျော့စေရသည်။ အထူးလက္ခဏာများနှင့် အသုံးပြုပုံ (၁) အရသာနှင့် အသွင်အပြင် မြေညိုသဘော ရနံ့ရှိသော အရသာနက် ကြိတ်ကြိတ်တက်တက်၊ ကန့်ကန့်လေး အရသာ (၂) ပြင်ဆင်ပုံ ရေတွင် ၅–၆ နာရီခန့် (သို့) ညအိပ်စိမ် ထို့နောက် ၁–၂ နာရီခန့် ပြုတ်၍ ပျော့စေ ➡ ရေစိမ်ပြီးနောက် အရွယ်အစား တိုးပွားလာသည်။ (၃) အသုံးများသော ဟင်းလျာများ ဟင်းချို ဟင်းကြော် (stir-fry) ဟင်းတည် (braise) ဟင်းအိုး (stew) — အထူးသဖြင့် ဝက်သားနှင့် hot pot ဟင်းများ (၄) သိမ်းဆည်းခြင်း ကြာရှည်ခံနိုင်သော အစားအစာ အေးမြပြီး ခြောက်သွေ့သော နေရာတွင် သိမ်းဆည်းရမည်။ (၅) ရွေးချယ်မှု အရောင် အဖြူဝါမှ အဝါနု ဖြစ်သင့် အလွန်အဖြူတောက်သော မျှစ်ခြောက်များကို ရှောင်သင့်။ (bleaching လုပ်ထားနိုင်သောကြောင့်) အာဟာရတန်ဖိုး (၁) ကျန်း...

"Two lions cannot rule in the same valley"  အင်အားကြီးသူ၊ ဦးဆောင်လိုသူ နှစ်ဦး (သို့) နှစ်ဖက်သည် နေရာတခုတည်းတွင် အတူတကွ မတည်နိုင်ခြင်း ကို ဆိုလိုသည်။ 👉 အခြားနည်းဖြင့်ဆိုလျှင် — ခေါင်းဆောင်နှစ်ဦး တနေရာတည်းတွင် မအောင်မြင်နိုင် ဟူသော အဓိပ္ပါယ် ဖြစ်ပါသည်။ အဓိပ္ပါယ်နက် အာဏာ၊ အရှိန်အဝါ၊ အာရုံစိုက်မှုတို့ကို မျှဝေရန် ခက်ခဲသည် အင်အားကြီးသူနှစ်ဦး တွေ့ဆုံလျှင် ပြိုင်ဆိုင်မှု ဖြစ်ပေါ်တတ်သည် တဦးသည် အထက်ရောက်လျှင် တဦးသည် နောက်သို့ ဆုတ်ရတတ်သည်။ အသုံးဥပမာ အဖွဲ့ထဲမှာ ခေါင်းဆောင်နှစ်ယောက် ထားမယ်ဆိုရင် တဂူထဲ ခြင်္သေ့နှစ်ကောင် မအောင်း လို့ ဖြစ်သွားနိုင်တယ်။ သူတို့နှစ်ယောက်လုံး အာဏာလိုချင်တာကြောင့် တဂူထဲ ခြင်္သေ့နှစ်ကောင် မအောင်း ဆိုတဲ့ အခြေအနေ ဖြစ်နေတယ်။ အလားတူ စကားပုံများ (၁) တအိမ်မှာ မင်းနှစ်ပါး မနေနိုင် 👉 အာဏာရှိသူ နှစ်ဦး အတူ မတည်နိုင် (၂) တလှေတည်း မောင်နှစ်ယောက် မလှော်နိုင် 👉 ခေါင်းဆောင်နှစ်ဦး အတူတကွ လမ်းညွှန်မနိုင် (၃) တတောင်မှာ ကျားနှစ်ကောင် မနေနိုင် 👉 အင်အားကြီးသူ နှစ်ဦး တည်နေရာတခု မမျှဝေနိုင် (၄) တမိုးအောက်မှာ နေမင်းနှစ်လုံး မထွက် 👉 အဓိကခေါင်းဆောင် တဦးသာ ရှိနိုင် (၅) တခါးတခါးကို သော...

  (Bago Daw Htwe Yee ပဲခူး ဒေါ်ထွေးရီ မြန်မာစကားပုံတွင်သာမက တိုင်းရင်းသားတိုင်းတွင်လည်း စကားပုံများ ကိုယ်စီ ရှိကြသည်။ 1. ဂျိန်းဖော စကားပုံများ 2. မရူ စကားပုံများ 3. ရဝမ် စကားပုံများ 4. လရှီ စကားပုံများ 5. လီဆူး စကားပုံများ 6. အဇီး စကားပုံများ 7. ကယား စကားပုံများ 8. ကရင် စကားပုံများ 9. ချင်း စကားပုံများ 10. လူရှည် စကားပုံများ 11. ထားဝယ် စကားပုံများ 12. ဓနုနှင့် တောင်ရိုး စကားပုံများ 13. ပအိုးဝ် စကားပုံများ 14. မွန် စကားပုံများ 15. ရခိုင် စကားပုံများ 16. ရှမ်း စကားပုံများ 17. အင်းသား စကားပုံများ 18. တအာန်း စကားပုံများ ____________________________________________  ရဝမ် စကားပုံ လူကိုခင်လျှင် လွယ်အိတ်မနှိုက်ပါနှင့်။ ခွေးဟောင်၍ တောင်မရွေ့။  လရှီ စကားပုံ ကလေးကျပြီးခါမှ လှေကားထောင်သည်၊ သားကောင် လွန်ပြီးခါမှ ခွေးဟောင်သည်။ သားကောင်းသည် မိခင်မှ၊ အသီးကောင်းသည် အမြစ်မှ။ သက်ကြီးစကားကို မလွန်ဆန်သင့်၊ အရိုးရင့်ကိုလည်း မခုတ်သင့်။  လီဆူး စကားပုံ မြင်းမရှိလျှင် ဆိတ်ကိုလည်း စီးတတ်ရမည်။ ဝယ်စားသူက ကျွန်၊ လုပ်ကိုင်စားသူက သခင်။ သူတပါးက ကူညီသည်ကို မှတ်ထားပ...

 “သူတပါးက ကူညီသည်ကို မှတ်ထားပါ၊ ကိုယ်က ကူညီသည်ကို မေ့ပစ်ပါ” (လီဆူး စကားပုံ) ဤစကားပုံသည် ကျေးဇူးတရားကို သိတတ်ရန်နှင့် မိမိကောင်းမှုကို မလှမ်းတင်ရန် သင်ကြားသော စကားပုံ ဖြစ်ပါသည်။ အပိုင်းခွဲ၍ ရှင်းလင်းပါက — (၁) “သူတပါးက ကူညီသည်ကို မှတ်ထားပါ” အခြားသူများက ကိုယ့်ကို ကူညီခဲ့သည်ကို မမေ့မလျော့ သတိထားမှတ်ထားရမည် ကျေးဇူးတရားရှိရန်၊ ပြန်လည်တုံ့ပြန်တတ်ရန် ကို ဦးတည်သည်။ “ကျေးဇူးကို သိတတ်ခြင်း” (gratitude) (၂) “ကိုယ်က ကူညီသည်ကို မေ့ပစ်ပါ” ကိုယ်က အခြားသူကို ကူညီခဲ့သည်ကို မထောက်ပြ၊ မဂုဏ်ယူ၊ မတင်စားသင့် ကောင်းမှုကို ပြုလုပ်ပြီး မျှော်လင့်ချက်မထားရန် ဆိုလိုသည်။ “ကောင်းမှုကို မကောက်ယူခြင်း” (selflessness) သဘောတရား (Core Message) ဤစကားပုံ၏ အဓိကအကြောင်းအရာမှာ — ➡ ကျေးဇူးကို သိတတ်ပါ ➡ ကောင်းမှုကို မဖော်ပြပါ ဖြစ်ပါသည်။ ဆင်တူသော မြန်မာစကားပုံများ ကျေးဇူးတရား မမေ့ရ ကောင်းမှု ပြု၍ အကျိုး မမျှော် လက်တဖက်ပေး၊ လက်တဖက် မသိစေ အင်္ဂလိပ်ဆင်တူအသုံး Remember kindness you receive, forget kindness you give. Do good and forget it. Gratitude is the sign of noble souls. လီဆူး စကားပုံများ (၁) “တောင်မြင့်လျှင် တောင်ပေါ်တက်...

ရုက္ခအမည် Symphorema involucratum Roxb.,  မြန်မာနိုင်ငံတွင် တွေ့ရသော နွယ်ပင်တမျိုး ဖြစ်ပြီး ဒေသအလိုက် အမည်အမျိုးမျိုး ကွဲပြားနိုင်ပါသည်။ အထွေထွေ လက္ခဏာများ နွယ်ပင် (climber) ဖြစ်ပြီး အခြားအပင်များပေါ်သို့ တက်လှည့်ကြီးထွားသည်။ အရွက်များမှာ ရိုးရိုးပြားပြား သို့မဟုတ် အနည်းငယ် အလုံးဝိုင်းပုံစံရှိတတ်သည်။ ပန်းများမှာ အသေးစားဖြစ်ပြီး အချို့မျိုးများတွင် အနံ့ရှိနိုင်သည်။ “ပိတုန်းနွယ်” ဟု ခေါ်သည့်အကြောင်း ပန်း သို့မဟုတ် အသီး၏ ပုံသဏ္ဌာန်သည် ပိတုန်း (ပိုးမျိုးတမျိုး) နှင့် ဆင်တူသည်ဟု ယူဆ၍ အမည်ပေးထားခြင်း ဖြစ်နိုင်သည်။  ဒေသအလိုက် အမည်ပြောင်းလဲမှု ရှိနိုင်သည်။ အသုံးများ (၁) အစားအစာအဖြစ် (ဒေသအချို့) အရွက်နုများကို ကြော်စားခြင်း ဟင်းထဲ ထည့်စားခြင်း သို့သော် နေရာတိုင်းတွင် မစားကြပါ။ (၂) ရိုးရာဆေးဝါးအဖြစ် အချို့ဒေသများတွင် အရွက်၊ အမြစ်ကို ဆေးဖက်အသုံးပြုကြသည်။ အဖျား၊ အူလမ်းကြောင်းဆိုင်ရာ ရောဂါများအတွက် အသုံးပြုကြသည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။ သိပ္ပံအထောက်အထား မပြည့်စုံသေးသောကြောင့် ဆေးဝါးအဖြစ် သတိထားအသုံးပြုရန် လိုအပ်။ ဆေးသုတေသန မတွေ့သေးပါ။ ပုံနဲ့ စာအတွက် ကျေးဇူး။  ပန်းအမည် စသတ်ခြင်း မခံရပါစေသတည်း။ ...

အရင်ကတော့ ၁၂ မျိုးဟင်းချိုလို့ တရုပ်စားသောက်ဆိုင်းတိုင်းမှာ ရတယ်။ အခု ၁၂ မျိုးဟင်းခါးဆိုပြီး ကြာဆံ (ကြာဆန်) ဟင်းကို အမည်ပေးကြပြန်တယ်။ မမှန်ပါ။ ၁၂ မျိုးဟင်းချိုအကြောင်း ကူးယူတင်ပြပါမယ်။ အသားနဲ့ အရွက် ၁၂မျိုးနဲ့ရောချက်ထားတာကို ဆိုလိုပါတယ်။  ပါဝင်ပစ္စည်းများ ၁။ ဝက်နံရိုး ၂၀၀ ဂရမ် (တုံးပြီး) ၂။ ကြက်အသဲ ၅၀ ဂရမ် ၃။ ငုံးဥ (ကြိုက်သလောက်) ၄။ ငါးဖယ်လုံး ၈လုံး ၅။ ပဲပြား ၆။ ဘိုစားပဲပြား ၇။ ပြောင်းသူငယ် (ဘေဘီကွန်း) ၈။ ပန်းဂေါ်ဖီ ၉။ မုန်လာဥနီ ၁၀။ မုန်ညင်းဖြူ ၁၁။ ခရမ်းချဉ်သီး ၁၂။ ဂေါ်ဖီထုပ် ဆား၊ ကြက်သားမှုန့်၊ ကြက်သွန်ဖြူ၃မွာ၊ ငရုတ်ကောင်း၊ ပဲငံပြာရေ ၁ဇွန်း ဝက်နံရိုးကို ဂျင်းထည့်ပြီး ပဌမရေ ၃ လီတာဖြင့်ပြုတ်ပါ။ အသားများနူးပြီဆိုရင် ကြက်သဲမြစ်။  ဆား၊ ကြက်သွန်ဖြူ၊ ငရုတ်ကောင်း၊ ပဲငံပြာရေ။ ရေပြန်ဆူလာရင် ငုံးဥပြုတ်၊ ငါးဖယ်တို့ထည့်။ ပြီးမှ ပဲပြား၊ အသီးအရွက်များထည့်ပါ။ ကြက်ဥထည့်ချင်ရင်ခလောက်ပြီး ဖြေးဖြေးချင်းလောင်းထည့်ပါ။ ဆူပွက်လာရင်အရသာမြည်းပြီး ပူပူနွေးနွေးဖြင့် တည်ခင်း၍ရပါပြီ။ ဝက်နံရိုး (တုံးပြီး)၊ ကြက်အသဲ၊ ငုံးဥ၊ ငါးဖယ်လုံး ၈လုံး၊ ပဲပြား၊ ဘိုစားပဲပြား၊ ပြောင်းသူငယ်၊ ပန်းဂေါ်ဖီ၊ မုန်လာဥနီ၊ မုန်ညင်း...

လူတွေ မျက်စိကျလေ့မရှိတဲ့ မြင်ကွင်းတခုကို အလွယ်တကူ တွေ့နိုင်ပါတယ်။ (၁) မြန်မာပြည်ကပုံ မဟုတ်ပါ။ ဗီယက်နမ်။ လမ်းဘေးရောင်းသူတွေက စားချိန်ရတဲ့အခါ အနားယူတာလို မဟုတ်ပါ။ သူတို့ရဲ့ ဆိုင်ဘေးမှာပဲ ထိုင်ပြီး ဟင်းသီးဟင်းရွက်ခြင်းတွေ မပြီးသေးဘဲ ရှိနေတုန်း လူတွေကတော့ ဆက်တိုက် လာလိုက် သွားလိုက် ဖြစ်နေတဲ့အကြား မိနစ်နည်းနည်းလေးနဲ့ အမြန်စားကြတာပါပဲ။ အမျိုးသမီးတယောက်ကို ကြည့်မယ်ဆိုရင် သူမက တိတ်တိတ်လေး တလုတ်ချင်း စားနေပါတယ်။ အလျင်မပြတ်စားပေမယ့် တကယ် အနားရနေတယ်လို့တော့ မဟုတ်ပါ။ ရှေ့မှာ အလုပ်နေ့ရှည်တနေ့ ရှိနေသေးတယ်၊ မရောင်းရသေးတဲ့ ပစ္စည်းတွေရှိတယ်၊ နေ့စဉ်ဘဝရဲ့ စိုးရိမ်ပူပန်မှုတွေကလည်း မကုန်သေးပါ။ သူမစားတဲ့အစားအစာကလည်း သူမဘဝလိုပဲ ရိုးရှင်းပါတယ်။ များများစားနိုင်ဖို့ မဟုတ်ဘဲ ဆက်ပြီး နေရအောင် လုံလောက်ရုံပါပဲ။ ပထမမြင်လိုက်ရင် သာမန်ပဲ ထင်ရပေမယ့် နည်းနည်းနက်နက် ကြည့်လိုက်ရင် အတွင်းမှာ တခုခု ရှိနေတယ်ဆိုတာ သိလာပါတယ်။ အဲဒီ အမြန်လှုပ်ရှားနေတဲ့ အချိန်တိုလေးအတွင်းမှာ တိတ်တိတ်လေး ဆက်ခံနေတဲ့ အားတမျိုး ရှိနေပါတယ်။ နေ့စဉ်ဘဝကို တနေ့ပြီး တနေ့ ဆက်ပြီး ထိန်းသိမ်းနေတဲ့ အားပါပဲ။ အဲဒီလို ရိုးရိုးအရာလေးတွေထဲမှာ လူတယောက်ကို ခဏလောက် ရ...

Quisqualis indica လို့ခေါ်ခဲ့ပြီး ယခုအခါ Combretum indicum ဟု တရားဝင် ခွဲခြားထားသော အပင်တက်လှည့် သီးနှံတမျိုး ဖြစ်ပါတယ်။ အင်္ဂလိပ်လို Rangoon creeper လို့ခေါ်ကြပြီး အခြားအမည်များအဖြစ် Chinese honeysuckle၊ drunken sailor တွေလည်း ရှိသေးတယ်။ အထူးလက္ခဏာများ (၁) ပန်းအလှ (Appearance) ပန်းများသည် အစုလိုက် လဲလျောင်းလျက် ပွင့်သည် ညနေပိုင်းတွင် အဖြူရောင်ဖြင့် ပွင့်ပြီး ဒုတိယနေ့တွင် ပန်းရောင်သို့ ပြောင်းပြီး တတိယနေ့တွင် အနီရောင်သို့ ပြောင်းလဲတယ်။ ➡ အပင်တပင်တည်းတွင် အရောင်စုံ ဖြစ်ပေါ်နိုင်တယ်။ ➡ အနံ့မွှေးပြင်းတယ်။ (၂) ကြီးထွားပုံ (Growth) မြန်မြန်ကြီးထွားသော လှည့်တက်အပင် အမြင့် ၂၅ ပေ (၈ မီတာခန့်) အထိ ကြီးထွားနိုင် ခြံတံတိုင်း၊ pergola၊ trellis များတွင် တက်လှည့်ရန် သင့်တော် (၃) အသုံးပြုမှု (Usage) အနံ့မွှေးနှင့် အရောင်လှပမှုကြောင့် အလှပင်အဖြစ် စိုက်ပျိုးကြတယ်။ ရိုးရာဆေးဝါးတွင် အူပိုးများကို ဖယ်ရှားရန် (anthelmintic) အသုံးပြုခဲ့ကြပါတယ်။ (၄) အဆိပ်ပါဝင်မှု (Toxicity) ဆေးဝါးအဖြစ် အသုံးပြုနိုင်ပေမဲ့ အစေ့ကို စားသုံးရင်တော့ မူးဝေခြင်း၊ အန်ခြင်း ဖြစ်နိုင်တယ်။ ➡ အများအပြား စားသုံးပါက အဆိပ်သက်နိုင်တယ်။ (၅) အ...

က ကနန်းကောင် လက်မထောင် မဟုတ်ပါ။  ပင်လယ်စာလည်း မဟုတ်ပါ။ ကနန်းလူမျိုးလည်း မဟုတ်ပါ။ တရုပ်စာ တဲ့။ Crab Rangoon ဆိုတာ အမေရိကန်-တရုတ်စတိုင် အစားအစာတမျိုးဖြစ်ပြီး wonton ဖက်ထုပန်အလွှာကြော်ထဲ အနှစ်ထည့်ထားတဲ့ appetizer သွားရည်စာတမျိုး ဖြစ်ပါတယ်။ အတွင်းအနှစ်ကတော့ cream cheese ဒိန်ခဲ ကနန်းအသား (အစစ် သို့မဟုတ် အတု) ကြက်သွန်ဖြူ ကြက်သွန်မြိတ် တွေကို ရောစပ်ထားပြီး အရသာကောင်းတဲ့ အနှစ်ဖြစ်ပါတယ်။ Crab Rangoon ကို Victor Bergeron (Trader Vic’s စားသောက်ဆိုင် တည်ထောင်သူ) က ၁၉၃၀ ပြည့်နှစ်များမှာ ဖန်တီးခဲ့တယ်လို့ယူဆကြတယ်။ ပြုလုပ်ပုံ အများအားဖြင့် ဆီနဲ့ ကြော် (deep-fry)  မီးဖိုတွင် ဖုတ်၍ မီးခိုးပေးနည်း (smoked) တွေလုပ်ကြပါတယ်။ အတူစားသုံးရတဲ့ ဆော့စ်များ ချိုချဉ်ဆော့စ် (sweet and sour sauce) ငရုတ်သီးဆော့စ် (chili sauce) တို့နှင့် တွဲဖက်စားသုံးကြပါတယ်။ မှတ်ချက် Rangoon crab, Rangoon creeper စတဲ့  Rangoon ရန်ကုန် အသုံးစာလုံးကို Yangon လို့ ပြင်တာ သူများတိုင်းပြည်တွေမှာတော့ မရှိပါ။ ဒေါက်တာတင့်ဆွေ

မင်း အခုရောက်နေတဲ့နိုင်ငံမှာ မြန်မာလိုရေးတဲ့စာအုပ် ထုတ်ဝေရေး ရှိသလား။ ရှိ။ ဘာအကြောင်းအရာကို ရေးမှာလဲ။ ကိုယ်ရေး + နိုင်ငံရေး + မြန်မာစာ။ သတ်ပုံ မပြင်ရ။ မေးကြည့်ဦးမယ်။ စာအုပ်တော့ ထုတ်ပေးနိုင်တယ်တဲ့။ ကုန်ကျတာ တွက်ချက်ပေးမယ်တဲ့။ ဖြန့်ချိရေးပါ လုပ်သလား။ ပြည်တွင်းတော့ မရဘူးတဲ့။ အမှာစာရရင်တော့ ပို့ပေးသတဲ့။ အေး။ ကျေးဇူး။ ပြည်တွင်းကတော့ သတ်ပုံမှန်တာလည်း မရ။  အကြောင်းအရာ မှန်တာလည်း မရ။ ငါနေတဲ့တိုင်းပြည်မှာလည်း ထုတ်လို့တော့ရတယ်။ ဒါပေမဲ့ … စာအုပ် မထုတ်တော့ပါဘူးကွာ။ ဆိုရှယ်မီဒီယာမှာသာ ရေးတင်တော့မယ်။ ပိုက်ဆံလည်း မကုန်။  သတ်ပုံလည်း ကိုယ့်သဘော။ အကြောင်းအရာလည်း မှန်မှန် မှားမှား ရတယ်။ ဒေါက်တာတင့်ဆွေ

(၁) တကြိမ်တည်း၊ တခါတည်း၊ အချိန်တခါသာ ပြုလုပ်ခြင်းဟု အဓိပ္ပါယ်ရပါသည်။ 👉 အများအားဖြင့် အကြိမ်တကြိမ်သာ ဖြစ်ပြီး ဆက်လက်မဖြစ်သေးသောအရာ ကို ဖော်ပြရာတွင် အသုံးများသည်။ အသုံးဥပမာများ ဒီအလုပ်က တပွဲတလမ်း လုပ်ပြီးပြီးသွားတာ မဟုတ်ဘူး။ သူက စာဖတ်တာ တပွဲတလမ်း မဟုတ်ဘူး၊ နေ့စဉ်လုပ်နေတယ်။ ဒီလိုကိစ္စတွေကို တပွဲတလမ်း လုပ်ပြီး မပြီးနိုင်ဘူး။ ကျန်းမာရေးကောင်းချင်ရင် လေ့ကျင့်ခန်းကို တပွဲတလမ်း မဟုတ်ဘဲ ဆက်တိုက်လုပ်ရမယ်။ အသုံးသဘောတရား မလုံလောက်သော ကြိုးပမ်းမှု တခါတည်းသာ လုပ်ခြင်း ဆက်လက်မရှိသော လုပ်ဆောင်မှု ဟူသော သဘောဖြင့် အသုံးပြုလေ့ရှိသည်။ ဆင်တူအသုံးများ တခါတည်း တကြိမ်တည်း ခဏတာ “တပွဲတလမ်း” သည် တကြိမ်သာ လုပ်ဆောင်ခြင်း၊ ဆက်လက်မရှိခြင်း ကို ဖော်ပြသော အသုံးစကားတခု ဖြစ်ပါသည်။ (၂) “တပွဲတလမ်း” နှင့် သဘောတူသော အသုံးစကားများ (၁) တကြိမ်တည်း / ခဏတာ သဘော တခါတည်း တကြိမ်တည်း တလှမ်းတည်း ခဏတာ ခဏလေး တလျှောက်မဟုတ် (၂) ဆက်လက်မရှိသော သဘော တခါတည်းပြီး တခါလုပ်ပြီးရပ် ခဏတဖြတ် အချိန်ပိုင်း မတည်တံ့ မဆက်မပြတ် (၃) မလုံလောက်သော ကြိုးပမ်းမှု သဘော အလှမ်းတဖြတ် တခါတရံ အနည်းငယ်သာ လေးလံမထား အပေါ်ယံသာ အပြီးသတ်မဟုတ် (၄) အားနည်းသော ဆောင်ရွက်မှု ...

ကွန်မင့်တခု = သူလည်းလေ ဖြစ်သင့်ပါတယ်ဗျ ပြန်စာ မှတ်ချက်မှာ ထည့်ရေးထားပြီး။  စာရေးတာ၊ စကားသံထွက်တာ၊ သီချင်းဆိုတာ တခါတလေမှာ ထပ်တူမကျကြောင်းကိုလည်း ၄-၅-၆ ခါ အထောက်အထားတွေနဲ့ တင်ပြထားပါတယ်။ (၁) မင်းသုဝဏ်ရေးတဲ့ ပန်းသည်ကဗျာ "ပန်းသည်" မောင်လေးရေ ထပါတော့ ရောင်နီ လာလှပေါ့။ တကြော့နှစ်ကြော့ တေးကိုသီ ငှက်ကျား နှုတ်ပလီ။ တောင်ဆီနားက ခရေပန်း ပင်အောက်ကြိုင်လို့လန်း။ ဘန်းလေးယူခဲ့ မောင်လေးရယ် သွားကောက်ချေစို့ကွယ်။ ပန်းသယ်လုပ်စို့ တပြုံးပြုံး ပန်းတွေ တကုံးကုံး။   ။ ပန်းသည်က စံကိုက်သတ်ပုံဖြစ်ပြီး ကဗျာတွေ သီချင်းတွေမှာ ပန်းသယ်လို့လည်း ရေးကြပါတယ်။  ကဗျာကို ဂီတသင်္ကေတရေးတော့ "ပန်းသယ်" လို့ရေးထာတယ်။ သီဆိုသံကိုလည်း နေားထောင်ဘူးကြမှာပါ။ "လည်းကောင်း" ကို "လဂေါင်း" လို့ အသံထွက်ဖတ်ရပါတယ်။ (မြန်မာအဘိဓာန် အတွဲ ၄၊ ၁၉၈၀၊  စာမျက်နှာ ၁၁၅) တကြော့ နှစ်ကြော့နဲ့ တကုံးကုံးကို စသတ်လို့ကတော့ ပျက်ရော။ (၂) သူလဲလေ လောကီသားပေမို့ (မင်းညိုဦး) အပြင်ဘက်ဝယ် မအက်မစွန်း ဘော်ဖြူဝန်းမူ ရွှန်းရွှန်းတောက်ပ လှလျှက်လှသည် ညသည် နုပျိုကြော့နေဆဲ။ မတောက်တတောက် ကြယ်ပြောက်ပြောက်လည်း တည်ဆောက်မရပ် မျက်တောင်ခတ်ပြီ...

မခူးချင်စမ်းပါနဲ့ နှစ်ဆန်း ခါတော်မီမို့ ဇမ္ဗော်ရည် ပြေပြေလိမ်းကာပါ့ ခပ်သိမ်း နယ်စုံစုံသို့ ပွင့်ငုံကို လင့်ကုန်ကြတော့လို့ ခေါင်းကြွကာ ဆာဝေဝေနဲ့ သူလဲလေ လောကီသားလိုပါ့ ကြွားချင်လှ ပေလိမ့်မယ်။ တသိန်တင့်ပါဘိ တိမ်မြင့် ရီပြာပြာက ကြည်သာသာ ပင့်လေအဖြူးတွင်ဖြင့် တီတာတာ ပွင့်ရွှေဖူးငယ်တို့ လည်ယှက်ကာ ဘယ်ညာလူးလေတော့ သူတို့လို ဘယ်သူမြူးနိုင်ပါ့ ထူးပါဘိတယ်။ တဝါဝါ ဆင်သင်္ကန်းရယ်က ကမ္ဘာမှာ ဘဝင်ချမ်းစေတဲ့ သာသနာ ရွှင်ရွှင်လန်းအောင်လို့ တမင်မှန်းကာပါ့ သတိဆွယ် ရည်ရွယ်တော့သလား။ ခူးပါနဲ့ကွယ် ပွင့်ဖူးမှာ အဝါခြယ်၍ မာလာအလယ်မှာ နွဲချင်တဲ့နှလုံးရယ်ကြောင့် နှစ်ဆုံးကုန် အတာဝင်သို့ မာန်အင်ကို ဉာဏ်ဆင်မွေးကာပါ့ အရေး အခါသာမှ ခမျာမှာ တဂုဏ်ဆန်းရတယ် ပန်းပိတောက်များ။ (ဇော်ဂျီ) မှတ်ရန် သူလဲလေ - ကဗျာရေးတာဖြစ်လို့ အသံယူရေးတာ လည်း မဟုတ်ပါ။ တသိန်တင့် - တဝမ်းပူကို စ မသတ်ပါ။ တဝါဝါ - တဝမ်းပူကို စ မသတ်ပါ။ တမင် - တဝမ်းပူကို စ မသတ်ပါ။ တဂုဏ်ဆန်း - တဝမ်းပူကို စ မသတ်ပါ။ ဒေါက်တာတင့်ဆွေ

မလှတလှနဲ့ ညတညရဲ့ မြနှင်းဆီရင်ပြင်ပေါ်မှာ မပျော့်တပျော် မှေးတခဏ ကလေးဘဝ လွမ်းမိတယ်။ ကျားလျှာချုံ ဆူးချုံနိမိတ် ဆီးချိုရိပ် တလင်းသာမှာ ငြင်းကာ ခုန်ကာ မောင်နှမ ပြောင်စလိုက် ရန်ဖြစ်လိုက် ကုန်းကိုက်လို့ အမေ့တိုင် မနိုင် နိုင်ရာမဲလို့ ခွေးဝဲစား ကန်ချင်ကန် ရန်စဲယင် ပြန်ခေါ်လို့ ပျော်ပျော်ပင် ဆိုသီချင်းတွေနဲ့ အမေ့ကို နှိပ်နယ်နင်းကြ မောင်ရင်းနှမငယ်။ နောင်အခါ မောင်ဘာဖြစ်မှာလဲ စိတ်ညစ်ဖွယ် နောင်အရေးကိုဖြင့် မတွေးပေါင် တို့မောင်နှမ မိဖရဲ့ အရိပ်ဝယ် ရယ်သံကလျှံဆဲ။ စစ်မီးတွေလောင် ပစ္စည်းတွေ အကုန်ပြောင်ရော့ ဟိုရှောင် သည်ရှောင်ပုန်းယင်း အရွယ်နု  ဆယ်စုနှစ်တွေပြုန်းယင်း အမေရယ် အဖေဆုံးတော့ ပခုံးပေါ် ဝန်ကိုယ်စီနဲ့ ကသီကရီ မနိုင့်တနိုင်ထမ်းပါလို့ ဘဝတခွင် အလှအယဉ်မလွမ်းနိုင်ဘု လခြမ်းလှေကမှောက် မြစမ်းရေကနောက် အကောက်တွေ အကွေ့တွေ ရာထောင်နဲ့ အမှောင်သန်းခေါင်ညတွေကြောင့် သည်မောင် သည်နှမငယ်တို့ ဘဝမညီဘဲဟာမို့ တစစီကွဲ။ (တင်မိုး) (ပုဂံကျောင်းကခေါင်းလောင်းသံကဗျာများမှ) ဒေါက်တာတင့်ဆွေ

(၁) "China ware" ဟု ခေါ်ဆိုကြသည့် ကြွေထည်ပစ္စည်းများကို တရုတ်နိုင်ငံတွင် စတင်တီထွင်ခဲ့ပြီး အဆင့်ဆင့် အချောကိုင် မွမ်းမံခဲ့ကြခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ ခရစ်တော်မပေါ်မီ (ဘီစီ ၁၆၀၀ - ၁၀၄၆) ရှန်မင်းဆက် (Shang Dynasty) ကာလကတည်းက ကြွေထည်အကြမ်းထည်များ စတင်ပေါ်ပေါက်ခဲ့ပြီး၊ ဟန်မင်းဆက် (Eastern Han Dynasty) တွင်မူ စစ်မှန်သော ကြွေထည်များအဖြစ် တိုးတက်လာခဲ့ပါသည်။ ထို့နောက် တန်မင်းဆက် (Tang) နှင့် မင်မင်းဆက် (Ming) ကာလများတွင် အထွတ်အထိပ်သို့ ရောက်ရှိခဲ့ကာ ကオリン (Kaolin) မြေစေးကို အလွန်မြင့်မားသော အပူချိန်ဖြင့် ဖုတ်လုပ်သည့် နည်းပညာကြောင့် ထင်ရှားလာခဲ့ပါသည်။ ကြွေထည် တီထွင်မှုဆိုင်ရာ အဓိက အချက်အလက်များ - အမည်ရင်းမြစ် - "China" ဟူသော အသုံးအနှုန်းမှာ ဤကြွေထည်များကို ပထမဆုံး စတင်ထုတ်လုပ်သည့် နိုင်ငံ၏ အမည်ကို အစွဲပြု၍ ခေါ်ဆိုခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု - တရုတ်ပညာရှင်များသည် ရှေးဦးကာလကတည်းက ကျောက်ထည်ပစ္စည်းများကို ထုတ်လုပ်ခဲ့ကြပြီး၊ ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာ ကြာသည်အထိ နည်းပညာများကို အဆင့်ဆင့် ပြုပြင်လာခဲ့ရာ ယနေ့ခေတ်တွင် မြင်တွေ့ရသည့် ဖြူဖွေးကြည်လင်သော ကြွေထည်များအထိ ဖြစ်ပေါ်လာခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပါသ...

စကားပုံသည် မြန်မာလူမျိုးတို့ အသုံးအနှုန်းတွင် အလွန်ပင် ထိမိလှသော ခိုင်းနှိုင်းမှုတခု ဖြစ်ပါသည်။  ၁။ အနက်အဓိပ္ပာယ် (Literal & Figurative Meaning) ရွှေဖြင့် ပြုလုပ်ထားသော ပန်းကန်သည် တန်ဖိုးကြီးမားလှသဖြင့် အစွန်းအထင်း အခြစ်အရှရာ မထင်စေရန် အလွန်ပင် ဂရုတစိုက် ကိုင်တွယ်ရသကဲ့သို့၊ "အထိမခံ ရွှေပန်းကန်" ဆိုသည်မှာ အနည်းငယ်မျှ အထိပါးမခံနိုင်လောက်အောင် နုနယ်လွန်းခြင်း သို့မဟုတ် မာနကြီးလွန်းခြင်းကို ဆိုလိုပါသည်။ ၂။ လူမှုဆက်ဆံရေးတွင် အသုံးပြုပုံ (Personal Character) ဤစကားပုံကို များသောအားဖြင့် လူတဦးဦး၏ စရိုက်ကို ဖော်ပြရာတွင် အသုံးပြုလေ့ ရှိကြပါသည်။ အလွန်နုနယ်သူ - ပင်ပင်ပန်းပန်း မလုပ်နိုင်ဘဲ အလိုလိုက် ခံထားရသူ။ အကဲဆတ်သူ - စကားအနည်းငယ် ပြောရုံမျှဖြင့် စိတ်ဆိုးဝမ်းနည်းလွယ်သူ။ မာနကြီးသူ - မိမိကိုယ်ကို တန်ဖိုးအလွန်ထားပြီး အခြားသူများ၏ ဝေဖန်မှု သို့မဟုတ် ထိပါးမှုကို လုံးဝ (လုံးဝ) လက်မခံနိုင်သူ။ သာဓက - "သူကတော့ အထိမခံ ရွှေပန်းကန်ပဲ၊ ဘာမှ ပြောလို့ဆိုလို့ကို မရဘူး။" ၃။ အင်္ဂလိပ်လို ခိုင်းနှိုင်းချက် (English Equivalent) ဤစကားပုံနှင့် အနီးစပ်ဆုံး အင်္ဂလိပ်အသုံးအနှုန်းမှာ "Thin-ski...

ဆရာ အကဲဆက် လား အကဲဆတ် လား သိပါရစေ။ အကဲဆတ် = သည်းခံမှုနည်းပါးသည်။ အကဲဆတ်သောသမီးရှိက၊ စိတ်ရှည်သောလူပျိုကိုရွေးချယ်ပေးစား လေ့ရှိ၏။ မြန်မာ့အလင်း။ ၂၁၊ ၆။ ၅၂။ "အကဲဆတ်" အသုံးများ ၁။ စိတ်ခံစားမှုဆိုင်ရာ အသုံးပြုပုံ (Emotional Sensitivity) လူတဦးဦး၏ စိတ်ဓာတ်သည် အနည်းငယ် ပြောဆိုရုံမျှဖြင့် ထိခိုက်လွယ်ခြင်း၊ ဝမ်းနည်းလွယ်ခြင်း သို့မဟုတ် စိတ်ဆိုးလွယ်ခြင်းကို ဆိုလိုပါသည်။ နမူနာ - "သူက စိတ်အကဲဆတ်သူတဦးမို့လို့ စကားပြောရင် သတိထားပြောရတယ်။" အဓိပ္ပာယ် - စိတ်နုသူ၊ ထိခိုက်လွယ်သူဟု ဆိုလိုခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ ၂။ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာနှင့် ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာ အသုံးပြုပုံ (Physical/Biological Sensitivity) ခန္ဓာကိုယ်၏ အစိတ်အပိုင်းတခုခု သို့မဟုတ် အာရုံကြောများက ပြင်ပလှုံ့ဆော်မှုကို တုံ့ပြန်မှု ပြင်းထန်ခြင်းကို ဆိုလိုပါသည်။ နမူနာ - "သွားဖုံးတွေ အကဲဆတ်နေလို့ ရေအေးသောက်ရင် သွားကျဉ်တယ်။" နမူနာ - "သူ့ရဲ့ အရေပြားက အကဲဆတ်လွန်းတော့ ဆပ်ပြာအပြင်းစားတွေ သုံးလို့မရဘူး။" ၃။ အခြေအနေနှင့် အဖြစ်အပျက်ဆိုင်ရာ အသုံးပြုပုံ (Situational Sensitivity) အခြေအနေတခုသည် အလွန်စိုးရိမ်ရသော၊ ထိန်းသိမ်းရခက်သော သို့...

ဟိုးရှေးရှေးတုန်းက ဖလော့ပ်စီ (Flopsy)၊ မော့ပ်စီ (Mopsy)၊ ကော်တွန်တေးလ် (Cotton-tail) နဲ့ ပီတာ (Peter) လို့ အမည်ရတဲ့ ယုန်ကလေး လေးကောင် ရှိခဲ့ကြပါတယ်။ သူတို့ဟာ အလွန်ကြီးမားတဲ့ ထင်းရှူးပင်ကြီးတပင်ရဲ့ အောက်ခြေ၊ သဲကုန်းလေးထဲမှာ သူတို့ရဲ့ မိခင်နဲ့အတူ နေထိုင်ကြပါတယ်။ "ကဲ... သားတို့သမီးတို့" လို့ အိုမင်းမစွမ်းဖြစ်နေပြီဖြစ်တဲ့ ယုန်မကြီးက တမနက်မှာ ပြောလိုက်ပါတယ်။ "မင်းတို့ လယ်ကွင်းတွေထဲ ဒါမှမဟုတ် လမ်းကြားလေးအတိုင်း သွားချင်သွားနိုင်တယ်၊ ဒါပေမဲ့ မစ္စတာ မက်ဂရီဂေါ် (Mr. McGregor) ရဲ့ ဥယျာဉ်ထဲကိုတော့ မသွားကြနဲ့ဦး။ အဲဒီမှာ မင်းတို့အဖေ မတော်တဆမှု ဖြစ်ခဲ့ဖူးတယ်၊ မစ္စတာ မက်ဂရီဂေါ်ရဲ့ ဇနီးက မင်းတို့အဖေကို အသားမုန့် (Pie) ထဲ ထည့်ချက်ပစ်လိုက်တာလေ။" "ကဲ... သွားကြတော့၊ ဆိုးဆိုးသွမ်းသွမ်းတွေ မလုပ်ကြနဲ့ဦး။ အမေလည်း အပြင်သွားလိုက်ဦးမယ်။" အဲဒီနောက် ယုန်မကြီးဟာ ခြင်းတောင်းတလုံးနဲ့ ထီးကိုယူပြီး မုန့်တိုက်ကို သွားပါတယ်။ သူမဟာ ဂျုံညိုပေါင်မုန့်တလုံးနဲ့ စပျစ်သီးခြောက်ပါတဲ့ မုန့်လုံးငါးလုံးကို ဝယ်ခဲ့ပါတယ်။ လိမ္မာတဲ့ ယုန်ကလေးတွေဖြစ်တဲ့ ဖလော့ပ်စီ၊ မော့ပ်စီနဲ့ ကော်တွန်တေးလ်တို့ကတော့ ဘလက်ဘယ်ရီ...

ဂရိဒဏ္ဍာရီတွင် မေဒူဆာ ကို "ဂေါ်ဂို" (Gorgo) ဟုလည်း ခေါ်ဆိုကြပြီး သူမသည် စသီနို (Stheno)၊ ယူရီယေးလ် (Euryale) တို့နှင့်အတူ ဂေါ်ဂွန် (Gorgon) ညီအစ်မ သုံးဦးအနက် တဦး ဖြစ်ပါသည်။ မေဒူဆာကို ဆံပင်နေရာတွင် အသက်ရှိသော မြွေများရှိသည့် အမျိုးသမီးတဦးအဖြစ် ဖော်ပြလေ့ရှိပြီး၊ သူမ၏ ရုပ်သွင်မှာ အလွန်ပင် ကြောက်မက်ဖွယ်ကောင်းလှသဖြင့် သူမကို ကြည့်မိသူတိုင်းမှာ ကျောက်ရုပ်အဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲသွားကြရပါသည်။ ညီအစ်မ သုံးဦးအနက် မေဒူဆာတဦးတည်းသာလျှင် သေမျိုးဖြစ်ပါသည်။ ပါးစီးယပ်စ်နှင့် မေဒူဆာ ဂရိသူရဲကောင်း ပါးစီးယပ်စ် (Perseus) သည် မေဒူဆာ၏ ဦးခေါင်းကို ဖြတ်တောက်ခဲ့ပါသည်။ သူမ၏ ဦးခေါင်းသည် ဖြတ်တောက်ပြီးသည့်တိုင် ကြည့်သူကို ကျောက်ဖြစ်စေနိုင်သော စွမ်းအား ရှိနေသေးသဖြင့် ပါးစီးယပ်စ်က ၎င်းကို လက်နက်တခုအဖြစ် အသုံးပြုခဲ့ပါသည်။ နောက်ပိုင်းတွင် ထိုဦးခေါင်းကို အသီးနား (Athena) နတ်ဘုရားမထံ အပ်နှံခဲ့ပြီး နတ်ဘုရားမက သူမ၏ ဒိုင်းလွှားပေါ်တွင် တပ်ဆင်ခဲ့ပါသည်။ ရှေးဟောင်းခေတ်တွင် မေဒူဆာ၏ ဦးခေါင်းပုံရိပ်ကို အမင်္ဂလာနှင့် ဘေးအန္တရာယ်များမှ ကာကွယ်ပေးသည့် အဆောင်အယောင်အဖြစ် အသုံးပြုခဲ့ကြပါသည်။ ဒဏ္ဍာရီလာ အဆိုအမိန့်များ နေထိုင်ရာဒေသ - ...