မဟာဒုက်

 

မေးခွန်းတခု = မဟာဒုက် နဲ့ မဟာဒုတ် ဘယ်ဟာအမှန်လဲ

မဟာဒုက် - မှန်

“မဟာဒုက်” နှင့် “မဟာဒုတ်” အနက်မှ

သတ်ပုံမှန်သောပုံစံမှာ “မဟာဒုက္ခ” ဖြစ်ပါသည်။

၁။ မဟာဒုက္ခ

ပါဠိ – Mahādukkha

မဟာ (Mahā) = ကြီးသော

ဒုက္ခ (Dukkha) = ဆင်းရဲဒုက္ခ၊ ခံစားရသောဒုက္ခ

အဓိပ္ပါယ်

ကြီးမားသော ဒုက္ခ၊ အလွန်ပြင်းထန်သော ဆင်းရဲမှု ဟု ဆိုလိုပါသည်။

၂။ “မဟာဒုက်”

မြန်မာစာတွင် ဒုက္ခ ကို အတိုချုံးရေးသောပုံစံဖြစ်ပြီး စကားအသုံးတွင် တွေ့ရတတ်သည်။ သို့သော် အပြည့်အစုံမှာ မဟာဒုက္ခ ဖြစ်သည်။

၃။ “မဟာဒုတ်”

ဤပုံစံမှာ သတ်ပုံမှန် မဟုတ်ပါ။

“ဒုတ်” သည် အခြားအဓိပ္ပါယ် (တုတ်၊ တံတောင်စသည်) ကိုသာ ဆိုနိုင်သည်။

ထို့ကြောင့်

မှန်သောပုံစံ — မဟာဒုက္ခ

အတိုအသုံး — မဟာဒုက်

“ဒုက္ခ / ဒုက် / ဒုတ်” စကားလုံးသမိုင်းနှင့် အသံပြောင်းပုံ

ဤစကားလုံးသည် ပါဠိ (Pāli) မှ မြန်မာဘာသာသို့ ဝင်လာသော စကားလုံးဖြစ်ပါသည်။

၁။ မူရင်း – ပါဠိ (Pāli)

ဒုက္ခ (dukkha)

du = မကောင်းသော၊ မလွယ်သော

kha = အပေါက်၊ အခြေအနေ

ရှေးအနက်တွင် မကောင်းသောအခြေအနေ၊ မလွယ်သောအခြေအနေ ဟူသော အဓိပ္ပါယ်မှ ဆင်းရဲဒုက္ခ၊ မအဆင်ပြေမှု ဟူသော အဓိပ္ပါယ်ဖြစ်လာပါသည်။

ဗုဒ္ဓဘာသာတွင်

ဒုက္ခသစ္စာ

ဇာတိပိ ဒုက္ခာ

စသည်ဖြင့် အသုံးများပါသည်။

၂။ မြန်မာဘာသာသို့ ဝင်လာပုံ

ပါဠိ ဒုက္ခ (dukkha) ကို မြန်မာစာတွင် ဒုက္ခ ဟု တိုက်ရိုက်ယူသုံးခဲ့ပါသည်။

အသံဖတ်ပုံမှာ

ဒုက္ခ → ဒုက်-ခ

အချိန်ကြာလာသည်နှင့် မြန်မာစကားပြောသံတွင်

ဒုက္ခ → ဒုက်

ဟု အဆုံး “ခ” သံ ပျောက်သွားခြင်း ဖြစ်လာသည်။

ဥပမာ

ဒုက္ခ → ဒုက်

သုက္ခ → သုက် (ရှေးအသုံး)

၃။ “ဒုတ်” ဖြစ်လာပုံ

ဒုက် → ဒုတ်

သည် အသံပြောင်းခြင်း (sound shift) ဖြစ်ပြီး

အဓိကအားဖြင့်

က် (k) → တ် (t)

အဖြစ် မှားရေး / အသံမှားဖမ်း ဖြစ်ခြင်းဖြစ်ပါသည်။

မြန်မာစကားပြောသံတွင်

က် နှင့် တ် သည်

အဆုံးတွင် နီးစပ်သောအသံ ဖြစ်သောကြောင့် စာရေးရာတွင် မှားတတ်ပါသည်။

သို့သော် ဒုတ် သည် မူရင်း ဒုက္ခ နှင့် မသက်ဆိုင်သော အခြားစကားလုံးဖြစ်ပါသည်။

၄။ သတ်ပုံအမှန်

ပုံစံ မှန်/မမှန် မှတ်ချက်

ဒုက္ခ မှန် ပါဠိမူရင်း

ဒုက် အသုံးရှိ အတိုအသုံး

ဒုတ် မမှန် အဓိပ္ပါယ်ပြောင်း

၅။ ဥပမာ

ဒုက္ခပင်လယ်

ဒုက္ခရောက်သည်

ဒုက္ခကြီး

မဟာဒုက္ခ

စကားပြောတွင် ဒုက်ကြီးပဲ ဟု ပြောကြသည်။

ဒုက္ခ (Pāli) → ဒုက် (အသံချုပ်) → ဒုတ် (မှားရေး) ဟု ပြောနိုင်ပါသည်။

အမှန် အမှား နမူနာများ

မဟာဒုတ်▪️Facebook · တရားတော်များ စုစည်းရာ - မမှန်

မဟာဒုတ်ဆွမ်းအလှူ ဖြစ်ပေါ်လာ ... YouTube · ဓမ္မလုလင်-Dhamma Lulin - မမှန်

မဟာဒုတ် တရားဒေသနာတော်(ကြာနီ ... YouTube · SEEKER - မမှန်

မဟာဒုတ်ဇာတ်ထုပ် အစအဆုံး YouTube · MH Audio Story - မမှန်

မဟာဒုက် (ဆရာ) Wikisource.org - မမှန်

မဟာဒုတ်လို အလှူ #တက္ကသိုလ် ... YouTube · aung myim - မမှန်

မဟာဒုတ် ဆွမ်း Facebook · သုတစာပေ - မမှန်

မဟာဒုတ် from www.facebook.com - မမှန်

မဟာဒုတ် | Podcast on Spotify - မမှန်

မဟာဒုတ် from open.spotify.com - မမှန်

မဟာဒုတ် YouTube · မဟာဒုတ် - မမှန်

မဟာဒုတ်ဆွမ်းအလှူ ဇုတ်သုတ်ကျေးရွာ ၃.၁၀ ... Facebook · Ko Than Naing - မမှန်

မဟာဒုတ်၊ စေတနာကောင်းလျှင် ကံ ... YouTube · BUDDHA DHAMMA Channel - မမှန်

ВКонтакте (မဟာဒုတ်အလှူတွေ လာပင့်နေလို့ အများသူငါ သိရအောင်) မဟာဒုဂ္ဂတ-မဟာ - မမှန်

မဟာဒုက် (Mahar Dote ... YouTube · Law Media - မမှန်

မဟာဒုတ် - ကြာနီကန်ဆရာတော် (ဦးဇဋိလ) - မမှန်

Spotify မဟာဒုတ် - ကြာနီကန်ဆရာတော် (ဦးဇဋိလ) - မမှန်

မဟာဒုတ် - Wiktionary, the free dictionary - မမှန်

Wiktionary မဟာဒုတ် ဆွမ်းလောင်းပွဲလေးသည် ဘုရားငါး

Facebook · အေထြေထြဗဟုသုတ "မဟာဒုတ် မဟာဒုဂ္ဂတ-မဟာဒုတ် ... - မမှန်

ဒေါက်တာတင့်ဆွေ