နှ နဲ့ နှစ် မတူကြောင်း

ကွန်မင့်တခု = ဟုတ်တယ်ဆရာ။ နှ ကိုစသတ်ထည့်ပြီးရေးကြတယ်

ဘယ်နှစ်မျိုးရှိသလဲ❎ မှန်ပါတယ်။

ဘယ်နှစ်နာရီရှိပြီလဲ❎ မှန်ပါတယ်။

ဘယ်နှမျိုး✅ မမှန်ပါ။

ဘယ်နှနာရီ✅ မမှန်ပါ။

“နှ” နှင့် “နှစ်” မတူကြောင်းကို သတ်ပုံ၊ အသံထွက်၊ စကားအမျိုးအစား (part of speech) နှင့် အသုံးအနှုန်း အခြေခံ၍ ခွဲခြားတင်ပြပါမည်။

၁။ စကားအမျိုးအစား ကွာခြားချက်

🔹 “နှ”

အရေအတွက် မေးမြန်းသည့် ပုဒ် (interrogative numeral base)

မေးခွန်းအတွက်သာ အသုံးပြုသည်

တဦးတည်း မရပ်တည်နိုင်ဘဲ နောက်တွင် “စ်” သို့မဟုတ် အရေအတွက်ဆိုင်ရာ ပုဒ် တခုလိုအပ်သည်

ဥပမာများ

ဘယ်နှစ်မျိုး

ဘယ်နှစ်နာရီ

ဘယ်နှစ်ယောက်

ဘယ်နှစ်ကြိမ်

“ဘယ်နှမျိုး”, “ဘယ်နှနာရီ” ဟု ရေးခြင်းသည် မပြည့်စုံသော ဖွဲ့စည်းပုံ ဖြစ်သည်။

🔹 “နှစ်”

အရေအတွက် (cardinal numeral)

“၂” ကို ဆိုလိုသည်

တလုံးတည်း ရပ်တည်နိုင်သည်

ဥပမာများ

နှစ်မျိုး

နှစ်နာရီ

နှစ်ယောက်

နှစ်ကြိမ်

နှစ်သောင်း

ထို့ကြောင့်

ဘယ်နှစ်မျိုးရှိသလဲ ✅

ဘယ်နှစ်နာရီရှိပြီလဲ ✅

ဘယ်နှမျိုး ❎

ဘယ်နှနာရီ ❎

၂။ အသံထွက် (Phonology) ကွာခြားချက်

“နှ” = /hna̰/ (ပိတ်သံ၊ တိုသံ)

“နှစ်” = /hnaɪʔ/ (အဆုံးတွင် “စ်” သံပါသည်)

အသံပေါင်းဖွဲ့မှုအရ “နှစ်” သည် “နှ + စ်” မဟုတ်ဘဲ အရေအတွက်စကားလုံးအဖြစ် သီးခြားပုံစံတည်ရှိသည်။

၃။ သဒ္ဒါဖွဲ့စည်းပုံအရ

မေးခွန်းဖွဲ့ရာတွင်

ဘယ် + နှစ် + အရေအတွက်ပုဒ် ဟူသော ဖွဲ့စည်းပုံဖြစ်ရသည်။ အကယ်၍ “နှ” သာ ရေးပါက မေးခွန်းအဓိပ္ပါယ် မပြည့်စုံတော့ပါ။

၄။ အဘိဓာန်အထောက်အထား

“မြန်မာအဘိဓာန် အကျဉ်းချုပ် (၁၉၇၈-၇၉-၈၀)” နှင့်

“ဝဏ္ဏဗောဓနသတ်အင်း” တွင်—

“နှ” ကို သီးခြား အရေအတွက်မေးမြန်းအခြေခံပုဒ်အဖြစ်

“နှစ်” ကို ကိန်းဂဏန်း ၂ အဖြစ်ခွဲခြားထားသည်။

ထိုသို့ သတ်မှတ်ထားခြင်းကလည်း

“နှ” နှင့် “နှစ်” မတူကြောင်း သက်သေဖြစ်သည်။

၅။ အချုပ်

ပုဒ် အမျိုးအစား ရပ်တည်နိုင်မှု ဥပမာ

နှ မေးခွန်းအခြေခံပုဒ် မရပ်တည်နိုင် ဘယ်နှစ်

နှစ် အရေအတွက် ရပ်တည်နိုင် နှစ်မျိုး

ထို့ကြောင့်—

“နှ” နှင့် “နှစ်” သည်

အဓိပ္ပါယ်၊ အသံထွက်၊ သဒ္ဒါဖွဲ့စည်းပုံအရ မတူကြပါ။

မောင်ဘ၏ နှမ မခင်နှစ်မှာ နှစ်နှစ်သမီးကတည်းက နှလုံးရောဂါရှိပါသည်။ မိဘနှစ်ဦးက စိတ်မကောင်းဖြစ်နေကြပါသည်။

“နှစ်” ကို သံတူသဘော (homophone) ဖြင့် သုံးသည့် နမူနာများကို အဓိပ္ပါယ်ကွဲပြားမှုအလိုက် ခွဲခြားတင်ပြပါမည်။

၁။ “နှစ်” = အရေအတွက် (၂)

အဓိပ္ပါယ် — ကိန်းဂဏန်း ၂

ဥပမာများ

နှစ်ယောက်

နှစ်မျိုး

နှစ်ကြိမ်

နှစ်ထပ်

မိဘနှစ်ဦး

နှစ်နှစ်သမီး

၂။ “နှစ်” = ကာလအတိုင်းအတာ (year)

အဓိပ္ပါယ် —  တနှစ် = ၁၂ လ

ဥပမာများ

နှစ် တနှစ်

နှစ်သုံးနှစ်

ဒီနှစ်

လာမည့်နှစ်

နှစ်ကုန်

နှစ်ပတ်လည်

ဤအဓိပ္ပါယ်တွင်လည်း အရေအတွက်မှ ဆင်းသက်လာသော်လည်း

သီးခြား “ကာလယူနစ်” အနေနှင့် အသုံးပြုသည်။

၃။ “နှစ်” = ကြိယာ (verb) — ဖိ၍ နက်ဝင်စေခြင်း

အဓိပ္ပါယ် — ဖိထိုး၍ ဝင်စေသည်၊ နက်ဝင်စေသည်

ဥပမာများ

မြားကို သစ်တိုင်ထဲသို့ နှစ်လိုက်သည်။

လက်သည်းနှစ်ထားသည် = ချွန်သောအရာကို မြေထဲသို့ နှစ်သွားသည်

ဤ “နှစ်” သည် အရေအတွက်နှင့် မဆိုင်သော

ကြိယာပုဒ် ဖြစ်သည်။

၄။ သံတူသဘော ခွဲခြားကြည့်ပါက

စကားလုံး အမျိုးအစား အဓိပ္ပါယ်

နှစ် ကိန်းဂဏန်း ၂

နှစ် နာမ် (ကာလ) year

နှစ် ကြိယာ ဖိ၍ နက်ဝင်စေသည်

အသံထွက် အနည်းငယ်ကွာခြားနိုင်သော်လည်း စာလုံးပေါင်း တူညီခြင်းကြောင့် သံတူသဘောစကားလုံး အဖြစ် ခေါ်နိုင်သည်။

၅။ သူသည် နှစ်နှစ်ကြာ သစ်တိုင်ထဲသို့ သံကို နှစ်၍ အလုပ်လုပ်ခဲ့သည်။

ဤဝါကျတွင်—

ပထမ “နှစ်နှစ်” = ကာလ (၂ နှစ်)

နောက် “နှစ်၍” = ဖိထိုးသည် (ကြိယာ)

သုံးကြိမ်လုံး အသံတူသော်လည်း အဓိပ္ပါယ် မတူကြပါ။

နှ

စိတ်နှလုံး

နှမ၊ 

နှမြော၊ 

နှမြောတသ၊ 

နှမသားချင်း

နှမသားချင်း

နှမိနှမြော

နှမိနှမြော = စုံမက်ချစ်ခင်ခြင်း

နှရွဲ = ရှုံ့မဲ့၍ငိုသည်

နှရား = ကြော်ဖွယ်လုလု၊ ကြောက်ကြိမ်းသည်

နှလုံး၊ 

နှလုံးကျဉ်းမြောင်း

နှလုံးကောင်းဝန်စီး

နှလုံးခုန်

နှလုံးတုန်

နှလုံးမရွှင်

နှလုံးမွေ့လျော်

နှလုံးရည်

နှလုံးရောဂါ၊ 

နှစ်

တနှစ် (၁ နှစ်)

နှစ်ကာလရှည်

နှစ်ချို့စပါး

နှစ်ချုပ်စာရင်း

နှစ်ခွရှိသော

နှစ်စဉ်ထာဝရ

နှစ်ထပ်သင်္ဘော

နှစ်ထောင်းအားရ

နှစ်နှစ် (၂ နှစ်)

နှစ်နှစ်ခြိုက်ခြိုက်

နှစ်ပင်တိုင်သင်္ဘော

နှစ်ပါးစုံ (နှမစုံ) မွေး

နှစ်မ (နှမ) သားချင်း

နှစ်မြို့သည်

နှစ်လိုမြတ်နိုး

နှစ်လုံး (နှလုံး) သည်းပွတ်

ဘယ်နှစ်ကောင်

ဘယ်နှစ်ခု၊ 

ဘယ်နှစ်ယောက်၊ 

ရွှေရင်ကလျှော၊ နွဲ့နွဲ့ချော၊ နစ်မျောကိုလည်း ပင့်ရမည်။

လူလည်းမမျှော၊ ရေ၌မျှော၊ ငှက်ပျောကိုလည်း ပင့်ရမည်။

ဒေါက်တာတင့်ဆွေ