Idiot နလဗိန်းတုံး

AI

မြန်မာစကားတွင် အသုံးများသော စကားဖြစ်ပြီး အလွန်မိုက်မဲသောသူ၊ အလွန်မသိနားမလည်သောသူ ကို ပြောရာတွင် သုံးသော စကားဖြစ်သည်။

၁။ အဓိပ္ပါယ်

နလဗိန်းတုံးဆိုသည်မှာ ဉာဏ်မရှိသလို ဖြစ်နေသောသူ၊ အလွန်မိုက်မဲသောသူ၊ အလွန်မသိနားမလည်သောသူကို ဆိုလိုသည်။

၂။ အသုံး

လူတယောက်၏ အပြုအမူကို မြင်၍ မသိနားမလည်ဘဲ လုပ်နေသည်ဟု ထင်ရသောအခါ နလဗိန်းတုံး ဟု ပြောကြသည်။

၃။ ဥပမာ

သူ့ကို ဘယ်လောက်ရှင်းပြရှင်းပြ နားမလည်ဘူး၊ နလဗိန်းတုံးလို ဖြစ်နေတယ်။

အဲဒီလောက်လွယ်တဲ့ အလုပ်ကိုတောင် မလုပ်တတ်ဘူးဆိုတော့ နလဗိန်းတုံးပဲ။

၄။ စကားဖွဲ့ပုံ

စကားကို ခွဲကြည့်လျှင်

နလ

ဗိန်း

တုံး

ဟူ၍ သုံးစကား ပေါင်းစပ်ထားသော စကားဖြစ်သည်။

“တုံး” သည် မထက်မြက်သော၊ မစူးရှသော ဟူသော အဓိပ္ပါယ်ရှိသည်။

၅။ မြန်မာစကားတွင် အနီးစပ်ဆုံး စကားများမှာ

ငတုံး

ငမိုက်

ငမူး

မိုက်မဲသူ

တို့ ဖြစ်သည်။

“နလဗိန်းတုံး” စကားသည် မြန်မာဘာသာတွင် အသံညီထပ် (rhythmic compound) စကားတမျိုးဖြစ်ပြီး အလားတူပုံစံများ အများကြီးရှိပါသည်။

ဥပမာ —

မိုက်မဲတုံး

ငတုံးငမိုက်

နလဗိန်း

၁။ Idiot = နလဗိန်းတုံး

He is an idiot.

သူ နလဗိန်းတုံး တယောက်ပဲ။

၂။ Fool

အနည်းငယ် ပျော့သော အသုံး ဖြစ်သည်။

Fool = မိုက်မဲသူ

ဥပမာ

Don't be a fool.

နလဗိန်းတုံး မလုပ်နဲ့။

၃။ Blockhead

စကားပုံဆန်သော အသုံး ဖြစ်ပြီး

Blockhead = ခေါင်းမာပြီး မိုက်မဲသူဟု ဆိုလိုသည်။

၄။ Dimwit

အလွန်မထက်မြက်သောသူကို ပြောသော စကားဖြစ်သည်။

Dimwit = ဉာဏ်မထက်သောသူ

၅။ ယနေ့ခေတ်တွင် dumb ကို မိုက်မဲသော ဟုလည်း အသုံးပြုကြသည်။

“နလဗိန်းတုံး” နှင့် အဓိပ္ပါယ်နီးစပ်သော အင်္ဂလိပ်စကားများမှာ

idiot (အနီးဆုံး)

fool

blockhead

dimwit

တို့ ဖြစ်ပါသည်။

၁။ နာမည်မှ ဆင်းသက်လာသည်ဟု ယူဆသော အယူအဆ

တချို့က “နလဗိန်း” သည် လူတဦး၏ အမည်မှ ဆင်းသက်လာသည် ဟု ယူဆကြသည်။

ရှေးအခါတွင် အမည်တချို့သည် လူ့အပြုအမူနှင့် ဆက်နွယ်ပြီး စကားဖြစ်လာတတ်သည်။

ဥပမာ

ငပျင်း

ငမူး

ငတုံး

ထိုကဲ့သို့ပင် နလဗိန်း ဟူသော အမည်ရှိသူတဦး၏ မိုက်မဲသော အပြုအမူကြောင့် စကားဖြစ်လာသည်ဟု ခန့်မှန်းကြသည်။

သို့သော် ဤအယူအဆကို အထောက်အထားဖြင့် အတည်ပြုထားခြင်း မရှိပါ။

၂။ အသံညီစကားဖွဲ့ (rhythmic compound) အယူအဆ

ဘာသာဗေဒပညာရှင်တချို့က

နလ + ဗိန်း

ဟူသော စကားနှစ်လုံးကို အသံညီအောင် ပေါင်းဖွဲ့ထားသော စကားဟု ယူဆကြသည်။

မြန်မာဘာသာတွင် ဤကဲ့သို့သော စကားဖွဲ့ပုံများ များစွာ ရှိပါသည်။

ဥပမာ

ငတုံးငမိုက်

မိုက်မဲတုံး

ရူးရူးမူးမူး

ထို့ကြောင့် “နလဗိန်း” သည် အသံညီအောင် ဖွဲ့ထားသော စကား ဖြစ်နိုင်သည်ဟု ယူဆကြသည်။

၃။ “တုံး” နှင့် တွဲသုံးသည့် စကား

ယနေ့ အသုံးတွင် နလဗိန်းတုံးဟု အများဆုံး တွေ့ရသည်။

“တုံး” သည် မထက်မြက်သော၊ မစူးရှသောဟု အဓိပ္ပါယ်ရသောကြောင့်

နလဗိန်းတုံး = အလွန်မိုက်မဲသောသူဟု အဓိပ္ပါယ် ဖြစ်လာသည်။

၄။ စာပေအသုံး

“နလဗိန်းတုံး” ဟူသော စကားကို လူပြောစကား၊ ဟာသစာပေ၊ ဝတ္ထုများတွင် မကြာခဏ တွေ့ရသော်လည်း ရှေးရာဇဝင်စာများတွင် အလွန်မတွေ့ရပါ။

ထို့ကြောင့် ယင်းစကားသည် လူထုစကားမှ စာပေသို့ ဝင်လာသော စကား ဖြစ်နိုင်သည်ဟု ယူဆကြသည်။

“နလဗိန်း” စကား၏ မူရင်းကို အတည်ပြုထားသော သမိုင်းမရှိသေးသော်လည်း

၁။ လူအမည်မှ ဆင်းသက်လာနိုင်သည်ဟု ယူဆချက်

၂။ အသံညီအောင် ဖွဲ့ထားသော စကားဖြစ်နိုင်သည်ဟု ယူဆချက်တို့ ရှိသည်။

ယနေ့တွင် နလဗိန်းတုံး = အလွန်မိုက်မဲသောသူဟု အဓိပ္ပါယ်ဖြင့် အသုံးများသည်။

မြန်မာဘာသာတွင် လူအမည်မှ ဖြစ်လာသော စကားများ 

၁။ ငပျင်း

အဓိပ္ပါယ် — ပျင်းရိသောသူ။

“င” သည် လူကို အညွှန်းပြသော အရှေ့စကား ဖြစ်ပြီး “ပျင်း” နှင့် ပေါင်း၍ ပျင်းရိသူ ကို ဆိုလိုလာသည်။

၂။ ငမူး

အဓိပ္ပါယ် — မူးယစ်သောသူ၊ အရက်သောက်၍ မူးနေသူ။

၃။ ငတုံး

အဓိပ္ပါယ် — ဉာဏ်မထက်သောသူ၊ မိုက်မဲသောသူ။

“တုံး” သည် မထက်မြက်သော အရာကို ဆိုလိုသည်။

၄။ ငရဲသား

အဓိပ္ပါယ် — အလွန်ဆိုးသောသူ၊ ရက်စက်သောသူ။

ဘာသာရေးအယူအဆမှ ဆင်းသက်လာသော စကားဖြစ်သည်။

၅။ ဇော်ဂျီ (လူအမည်၊ ကလောင်အမည် မဟုတ်)

မူလအားဖြင့် အလွတ်သမား (alchemist / mystic) ကို ဆိုလိုသော်လည်း နောက်ပိုင်းတွင် ထူးဆန်းသောသူ၊ မယုံနိုင်သော အရာလုပ်သူ ဟူသော သဘောဖြင့် အသုံးပြုတတ်သည်။

၆။ ဗိုလ်ကြီး (လူအမည်၊ ရာထူးအဆင့် မဟုတ်)

မူလအားဖြင့် စစ်အဆင့်အတန်း ဖြစ်သော်လည်း လူပြောစကားတွင် အာဏာပြသူ၊ အမိန့်ပေးတတ်သူ ဟုလည်း အသုံးပြုတတ်သည်။

၇။ နလဗိန်း

နလဗိန်းတုံး ဟူသော စကားတွင် တွေ့ရပြီး အလွန်မိုက်မဲသောသူဟု အဓိပ္ပါယ်ရသည်။

ဘာသာဗေဒအရ လူအမည်မှ စကားဖြစ်လာသော စကားများကို eponym သို့မဟုတ် name-derived expressions ဟု ခေါ်ကြသည်။

အခြားဘာသာများတွင်လည်း ရှိသည်။

ဥပမာ —

Quisling (traitor)

Boycott (boycott)

Sandwich (sandwich)

တို့သည်လည်း လူအမည်မှ ဆင်းသက်လာသော စကားများ ဖြစ်ကြသည်။

(၂)

ကျေးဇူး။

ဦးနှောက်စွမ်းရည်နည်းသောသူများ၊ ပညာအခြေခံနည်းသူများ၊ လေ့လာမှုနည်းသူများရှိသကဲ့သို့ ကိုယ်သိတာလေး တပဲသားလောက်နဲ့ ဆရာကြီးလုပ်နေသူများကိုလည်း ဆိုရှယ်မီဒီယာမှာ မကြာခဏ တွေ့ရပါသည်။

သုတေသန၊ အထောက်အအား၊ အကိုးအကားနဲ့တကွတင်ပြလည်း သူ့တပဲသားက တပြားမှမလျှော့သူမျိုးတွေကို ဆိုလိုပါသည်။

ဆရာပြောသော အခြေအနေကို မြန်မာစကားနှင့် စကားပုံများဖြင့် ဖော်ပြလျှင် အလွန်သင့်တော်သော စကားများ ရှိပါသည်။ ဆရာဖော်ပြသည့် သဘောမှာ သိမှုနည်းသော်လည်း အလွန်အမင်း ယုံကြည်မှုရှိပြီး မိမိအမှားကို မလက်ခံလိုသူများ ကို ဆိုလိုခြင်း ဖြစ်ပါသည်။

အဲဒီလို လူမျိုးကို ဖော်ပြရာတွင် မြန်မာစကားပုံများထဲတွင် အနီးစပ်ဆုံး သဘောရှိသော စကားများမှာ —

၁။ ကုသိုလ်တပဲ ငရဲတပိဿာ

သိတာ နည်းနည်းသာ ရှိပြီး မိုက်မဲမှုများများ လုပ်နေသူကို ပြောရာတွင်လည်း အနီးစပ်ဆုံး သုံးနိုင်သည်။

၂။ တပဲသားလောက်သိ ဆရာကြီးလုပ်

ယနေ့ လူပြောစကားတွင် အများဆုံး အသုံးများသည်။

သိတာ အနည်းငယ်သာ ရှိပြီး ကိုယ်ကို ဆရာကြီးဟု ထင်နေသူ။

၃။ မသိ မရှက် မကြောက်

အလွန်နီးစပ်သော စကားပုံ ဖြစ်သည်။

မသိဘဲနဲ့လည်း မရှက်ဘဲ ပြောနေသူ။

၄။ နားမလည်ဘဲ အတင်းခေါင်းမာ

စကားပုံမဟုတ်သော်လည်း အဓိပ္ပါယ် အလွန်နီးစပ်သည်။

၅။ နလဗိန်းတုံး

ရှင်းပြထားသကဲ့သို့ မသိနားမလည်သော်လည်း အတင်းပြောနေသူဟုလည်း သုံးတတ်သည်။

၆။ အင်္ဂလိပ်တွင် နီးစပ်သော စကား

အင်္ဂလိပ်ဘာသာတွင်လည်း အလွန်နီးစပ်သော စကားတခု ရှိပါသည် —

“A little knowledge is a dangerous thing.”

အဓိပ္ပါယ်မှာ

သိတာ နည်းနည်းသာရှိပြီး ကိုယ်ကို အရမ်းသိသလို ထင်နေသူသည် အန္တရာယ်ရှိနိုင်သည်။

ဆရာပြောသော လူမျိုးကို မြန်မာစကားဖြင့် ဖော်ပြလျှင် အနီးစပ်ဆုံးမှာ

တပဲသားလောက်သိ ဆရာကြီးလုပ်

မသိ မရှက် မကြောက်ဟူသော စကားများ ဖြစ်ပါသည်။

ဆရာပြောထားသော စကားထဲမှာ အလွန်စိတ်ဝင်စားဖွယ် အချက်တခု ရှိပါသည်။

မြန်မာစကားတွင် “တပဲသားလောက်သိ” ဟူသော စကားသည် အလေးချိန်တိုင်းတာစနစ် (ပဲ၊ မတ်၊ ကျပ်သား၊ ပိဿာ) မှ ဆင်းသက်လာသော စကားဖြစ်ပါသည်။

ဒေါက်တာတင့်ဆွေ