အထူးသဖြင့် ဆေးတက္ကသိုလ်သည် ပညာရေးအရ အဆင့်မြင့်မားပြီး ဒေသအတွင်း ပညာရေးနှင့် သုတေသနလုပ်ငန်းများအတွက် အရေးပါသော ဗဟိုချက်တခုအဖြစ် လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။
ထို့အပြင် အရှေ့တောင်အာရှမှ ပညာရှင်များကို လေ့ကျင့်သင်ကြားပေးရာနေရာအဖြစ်လည်း ထင်ရှားခဲ့သည်။ (Johns Hopkins University)
📜 သမိုင်းတန်ဖိုးနှင့် အထွတ်အထိပ်ခေတ်
🏛️ ထိပ်တန်းပညာရေးအဖွဲ့အစည်း
၁၉၄၀ နှင့် ၁၉၅၀ ပြည့်နှစ်များအတွင်း ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်သည် အရှေ့တောင်အာရှ၏ ထိပ်တန်းတက္ကသိုလ်တခုအဖြစ် သတ်မှတ်ခံခဲ့ရသည်။
🌍 ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာဂုဏ်သတင်း
၎င်း၏ ဆေးတက္ကသိုလ်ကို အချို့က အရှေ့တောင်အာရှတွင် အကောင်းဆုံးဟုတောင် သတ်မှတ်ကြခဲ့သည်။
🏳️ နိုင်ငံရေးအခန်းကဏ္ဍ
တက္ကသိုလ်သည် လွတ်လပ်ရေးလှုပ်ရှားမှုတွင် အရေးပါသော အခန်းကဏ္ဍကို ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီး ကျော်ကြားသော ကျောင်းသားဟောင်းများတွင် ဦးသန့် (ကုလသမဂ္ဂ အထွေထွေအတွင်းရေးမှူး)၊ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း တို့ ပါဝင်သည်။
🌏 ဒေသဆိုင်ရာ သက်ရောက်မှု
၁၉၅၀ အစောပိုင်းကာလတွင် တက္ကသိုလ်ကို “အရှေ့၏ MIT” ဖြစ်စေရန် ရည်မှန်းခဲ့ပြီး ခေတ်မီရေးလုပ်ငန်းများအတွက် နိုင်ငံခြားတက္ကသိုလ်များနှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။
ဥပမာ — Johns Hopkins University ၏ Southeast Asian Studies စင်တာနှင့် ဆက်စပ်မှုများ ရှိခဲ့သည်။ (Johns Hopkins University)
📉 ကျဆင်းသွားရသော အကြောင်းရင်းများ
⚠️ နိုင်ငံရေး မတည်ငြိမ်မှု
၁၉၆၀ ပြည့်နှစ်များမှ စတင်သော စစ်အာဏာသိမ်းမှုများနှင့် နိုင်ငံရေး မတည်ငြိမ်မှုများကြောင့် ပညာရေးပတ်ဝန်းကျင် ကျဆင်းလာသည်။ ၁၉၈၈ ခုနှစ်တွင် ကျောင်းသားဆန္ဒပြမှုများကို အကြမ်းဖက် နှိမ်နင်းမှုများ ပြုလုပ်ပြီးနောက် ထိပ်တန်းပညာရှင်များ အများအပြား နိုင်ငံခြားသို့ ထွက်ခွာသွားကြသည်။
📚 ပညာရေးမူဝါဒ ပြောင်းလဲမှုများ
စစ်အစိုးရက ပညာရေးလွတ်လပ်ခွင့်ကို ကန့်သတ်ခဲ့ပြီး တက္ကသိုလ်ကို တချို့အချိန်များတွင် ပိတ်ထားခြင်း သို့မဟုတ် ဌာနများကို ခွဲခြားဖျက်သိမ်းခြင်းတို့ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။
ဤလုပ်ရပ်များသည် နိုင်ငံရေးဆန္ဒပြမှုများကို တားဆီးရန် ရည်ရွယ်ခဲ့ပြီး ၁၉၉၀ နှင့် ၂၀၀၀ ပြည့်နှစ်များတွင် ပညာရေးအရည်အသွေး ကျဆင်းမှုကို ဖြစ်စေခဲ့သည်။ (Science | AAAS)
📊 လက်ရှိအခြေအနေ
ယနေ့တွင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်သည် ဆက်လက် လည်ပတ်နေသော်လည်း ယခင်ကဲ့သို့ ဒေသအတွင်း ထိပ်တန်းအဆင့် မဟုတ်တော့ပေ။
အာရှတက္ကသိုလ်အဆင့်သတ်မှတ်ချက်များတွင် အဆင့်နိမ့်ကျနေပြီး ဤအခြေအနေသည် မြန်မာနိုင်ငံပညာရေးစနစ်အပေါ် ဆယ်စုနှစ်များစွာကြာသော နိုင်ငံရေးဖိအားနှင့် လျစ်လျူရှုမှုတို့၏ အကျိုးသက်ရောက်မှုကို ထင်ဟပ်နေသည်။
ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် သမိုင်း Timeline
🏛️ ကိုလိုနီခေတ်အစ (၁၈၇၈–၁၉၂၀)
၁၈၇၈ — Rangoon College ကို စတင်တည်ထောင်
၁၉၀၉ — Judson College တည်ထောင်
၁၉၂၀ — Rangoon College + Judson College ပေါင်းစည်း၍
👉 ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် တည်ထောင်
✊ အမျိုးသားရေးလှုပ်ရှားမှုခေတ် (၁၉၂၀–၁၉၄၈)
၁၉၂၀ — ကျောင်းသားသပိတ် (University Boycott)
👉 မြန်မာ့အမျိုးသားရေးလှုပ်ရှားမှု၏ အစ
၁၉၃၆ — ဒုတိယကျောင်းသားသပိတ်
👉 ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း၊ ဦးနု တို့ ပါဝင်
တက္ကသိုလ်သည်
👉 နိုင်ငံရေးအသိပညာနှင့် အမျိုးသားရေး၏ ဗဟိုဖြစ်လာ
🌟 အထွတ်အထိပ်ခေတ် (၁၉၄၈–၁၉၆၂)
၁၉၄၈ — လွတ်လပ်ရေးရပြီးနောက်
👉 ပညာရေးအဆင့် မြင့်တက်
၁၉၅၀ များ
👉 အရှေ့တောင်အာရှ၏ ထိပ်တန်းတက္ကသိုလ်
👉 ဆေးတက္ကသိုလ် အထူးကျော်ကြား
“အရှေ့၏ MIT” ဖြစ်စေရန် ရည်မှန်း
နိုင်ငံခြားတက္ကသိုလ်များနှင့် ပူးပေါင်းလုပ်ဆောင်မှုများ ရှိ
⚠️ စစ်အာဏာသိမ်းပြီးနောက် (၁၉၆၂–၁၉၈၈)
၁၉၆၂ — စစ်အာဏာသိမ်းမှု
👉 တက္ကသိုလ်ပညာရေး ထိခိုက်
၁၉၆၂ ဇူလိုင် ၇
👉 ကျောင်းသားသမဂ္ဂအဆောက်အအုံ ဖောက်ခွဲဖျက်ဆီး
ပညာရေးလွတ်လပ်ခွင့် ကန့်သတ်
ထိပ်တန်းပညာရှင်များ ထွက်ခွာ
🔥 ၁၉၈၈ နောက်ပိုင်း (၁၉၈၈–၂၀၀၀)
၁၉၈၈ — လူထုလှုပ်ရှားမှုနှင့် ကျောင်းသားအရေး
👉 တက္ကသိုလ်များ ပိတ်ထားမှုများ ဖြစ်ပေါ်
တက္ကသိုလ်ကို ခွဲခြားထား၍
👉 ကျောင်းသားစုစည်းမှု လျော့နည်းစေ
ပညာရေးအရည်အသွေး ဆက်လက် ကျဆင်း
📉 ခေတ်သစ်အစောပိုင်း (၂၀၀၀–၂၀၁၀)
တက္ကသိုလ်ကို အဓိကအားဖြင့်
👉 ဘွဲ့လွန်သင်တန်းများအတွက်သာ အသုံးပြု
နိုင်ငံတကာအဆင့်နှင့် နှိုင်းယှဉ်လျှင်
👉 အလွန်နိမ့်ကျလာ
🔄 ပြန်လည်ပြုပြင်ရေးခေတ် (၂၀၁၁–ယနေ့)
၂၀၁၁ နောက်ပိုင်း
👉 ပညာရေးပြုပြင်ရေး စတင်
၂၀၁၃–၂၀၁၄
👉 အချို့ဘွဲ့ဒီဂရီသင်တန်းများ ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်
နိုင်ငံတကာပူးပေါင်းမှုများ ပြန်လည်စတင်
📊 ယနေ့အခြေအနေ
တက္ကသိုလ်သည် ဆက်လက်လည်ပတ်နေသော်လည်း
👉 ယခင်ကဲ့သို့ ထိပ်တန်းအဆင့် မရှိတော့
အာရှတက္ကသိုလ်များအကြား
👉 အဆင့်နိမ့်ကျနေဆဲ
၁၉၅၀ ကာလ ပညာရေးစနစ် (ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်)
🌟 အထွတ်အထိပ်အဆင့်၏ အခြေခံလက္ခဏာများ
၁၉၅၀ ပြည့်နှစ်များတွင်
ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်သည်
👉 အရှေ့တောင်အာရှတွင် အဆင့်မြင့်ဆုံးတက္ကသိုလ်များထဲမှ တခုဖြစ်ခဲ့သည်။
အထူးသဖြင့်
👉 စနစ်တကျသင်ကြားမှု
👉 အရည်အသွေးမြင့် ဆရာများ
👉 နိုင်ငံတကာချိတ်ဆက်မှု
တို့ကြောင့် ထင်ရှားခဲ့သည်။
📚 (၁) ပညာရေးဖွဲ့စည်းပုံ
🎓 Arts & Science System
အင်္ဂလိပ်ပညာရေးစနစ်အပေါ် အခြေခံ
Intermediate → Bachelor → Master
အဆင့်လိုက် သင်ကြားမှု
Honours system ရှိ
👉 အရည်အချင်းမြင့် ကျောင်းသားများကို ခွဲထုတ်သင်ကြား
🧑🏫 (၂) ဆရာအရည်အသွေး
နိုင်ငံခြားပညာသင်ပြီး ပြန်လာသော ဆရာများ များပြား
British academic tradition ကို လိုက်နာ
သုတေသနအရည်အသွေး မြင့်
👉 ဆရာသည်
“သင်ကြားသူသာမက သုတေသနပညာရှင်” ဖြစ်သည်
🏫 (၃) ကောလိပ်စနစ် (College System)
Rangoon University + constituent colleges
Rangoon College
Judson College
Residential campus culture ရှိ
👉 ကျောင်းသားများ တက္ကသိုလ်ဝန်းအတွင်း နေထိုင်
🧪 (၄) သုတေသနနှင့် အထူးဌာနများ
🩺 ဆေးတက္ကသိုလ်
ဒေသအတွင်း အကောင်းဆုံးများထဲမှ တခု
Clinical training အဆင့်မြင့်
🔬 Science Departments
Physics, Chemistry, Biology အားကောင်း
လက်တွေ့စမ်းသပ်ခန်းများ စနစ်တကျ
🌍 (၅) နိုင်ငံတကာချိတ်ဆက်မှု
UK တက္ကသိုလ်များနှင့် ဆက်စပ်မှု
Fulbright / Commonwealth scholarships
Johns Hopkins စသော အဖွဲ့အစည်းများနှင့် ပူးပေါင်းမှု
👉 “အရှေ့၏ MIT” ဟု ခေါ်ဆိုရန် ကြိုးပမ်းမှု
🧠 (၆) ကျောင်းသားဘဝနှင့် ယဉ်ကျေးမှု
Debates, literary societies, unions အားကောင်း
ကျောင်းသားသမဂ္ဂ အရေးပါ
နိုင်ငံရေးအသိနှင့် လူမှုတာဝန်ခံမှု မြင့်
👉 “ပညာ + လူမှုအသိ” ကို ပေါင်းစည်းထားသော စနစ်
📏 (၇) စံချိန်နှင့် စည်းကမ်း
စာမေးပွဲ စံချိန် တင်းကြပ်
Degree ရယူရန် အရည်အချင်းမြင့်လိုအပ်
Academic integrity အလွန်အရေးကြီး
📉 နောက်ပိုင်းနှိုင်းယှဉ်ချက်
၁၉၅၀ ကာလတွင်—
👉 လွတ်လပ်မှုရှိ
👉 နိုင်ငံတကာချိတ်ဆက်မှုရှိ
👉 အရည်အသွေးမြင့်
သို့သော် နောက်ပိုင်း—
👉 နိုင်ငံရေးကန့်သတ်မှု
👉 ပညာရေးစနစ် ချိုးဖောက်မှု
👉 Brain drain
တို့ကြောင့် အဆင့်ကျဆင်း။
အချုပ်မှတ်ချက်
တချိန်က မြန်မာစာပေ၊ မြန်မာဘာသာရပ်များတွင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် သည် ထိပ်ဆုံးမှ ဦးဆောင်ခဲ့ပါသည်။
ယခုအခါတွင်တော့ မိခင်ဘာသာစကားဖြစ်သော မြန်မာနှင့် ရုံးသုံးဘာသာဖြစ်သော မြန်မာကိုပင် စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံ မှန်ကန်စွာ သင်ကြားပေးနိုင်ခြင်း မရှိတော့သော အခြေအနေသို့ ရောက်ရှိနေသည်ဟု တွေ့မြင်ရသည်။ ။
Hard lessons in bid to bring back glory days of Yangon University
Please credit and share this article with others using this link: https://www.bangkokpost.com/thailand/special-reports/343214/hard-lessons-in-bid-to-bring-back-glory-days-of-yangon-university. View our policies at http://goo.gl/9HgTd and http://goo.gl/ou6Ip. © Bangkok Post PCL. All rights reserved.
ဒေါက်တာတင့်ဆွေ
Comments
Post a Comment