ဦးထိပ်ထားလျက်
၁။ "လျက်" (ကိရိယာဝိဘတ်/ပစ္စုပ္ပန်ပြ)
"လျက်" ကို အဓိကအားဖြင့် အခြေအနေတခု ဖြစ်ပေါ်နေဆဲ သို့မဟုတ် ဖြစ်ပျက်နေသည်ကို ပြဆိုရာတွင် သုံးပါသည်။
• အခြေအနေပြ: အိပ်လျက်၊ ထိုင်လျက်၊ သွားလျက်၊ ရှိလျက်။
• ဆက်စပ်ပြ: သိပါလျက်နှင့် မပြောဘူး။ (သိနေသော်လည်းဟု ဆိုလိုသည်)
• ပစ္စည်းအမျိုးအမည်: အုန်းလျက် (ယို)၊ ထန်းလျက်။
• ဥပမာ: "ဆရာတော်သည် တရားဟောကြားလျက် ရှိပါသည်။"
________________________________________
၂။ "လျှက်" (လျှာဖြင့် ပြုလုပ်သော အပြုအမူ)
"လျှက်" ကို လျှာဖြင့် ရက်ခြင်း၊ လျှာဖြင့် အရသာခံခြင်း စသည့် အပြုအမူများတွင်သာ သုံးပါသည်။
• အပြုအမူ: လျှာဖြင့် လျှက်သည်။
• ဥပမာ: "ခွေးကလေးသည် သခင်၏လက်ကို လျှာဖြင့် လျှက်နေသည်။"
• အခြား: ခွေးလျှက် (အပင်တမျိုး)။
________________________________________
နှိုင်းယှဉ်ချက် (မှတ်ရန်)
စာလုံး အဓိပ္ပာယ်အနှစ်ချုပ် ဥပမာ
လျက် ဖြစ်ပေါ်နေဆဲ (Verb suffix) ထိုင်လျက်၊ စားလျက်၊ ထန်းလျက်။
လျှက် လျှာဖြင့်ရက်ခြင်း (Licking) လျှာဖြင့် လျှက်သည်။
လျက်
ထန်းလျက်
ပွဲလျက် (ပွဲညှက်သံထွက်သည်)
ကြံစည်လျက်
မင်းကောင်းပေလျက် မင်းမြှောင်ဖျက်
ပြည်ပန်းညို ချိုချင်ပါလျက် ဆားကဖျက်
လျှာနှင့် လျက်သည်
လာလျက်
လျက်ဆား
သွားလာလျက်
ပြောဆိုလျက်
မင်းကောင်းပေလျက် မင်းမြောင်ဖျက် (ကဝိဓဇသတ်ပုံကျမ်း)
မုံ့တလျှက် = မုံ့ပြား (တယှက်သံထွက်သည်)။
သန်လျှက်ဓါး
သန်လျှက်တော ငရဲ
ရောင်ဖြူမြိုးပြင် ဓါးသန်လျှက်သည်။ ။ ထိလျက် ရှတိုင်း မှန်သည်သာ။
ခင်နှင်းယု ရေးသာတဲ့ နာမည်ကြီး စာအုပ်ကို ပြန်ထုတ်တာ အဖုံးမှာ (လျက်) နဲ့ (လျှက်) သတ်ပုံမှားနေတယ်။ ဟထိုးမပါရပါ။ အထဲကစာသားတွေကိုလည်း (တ) မှန်သမျှကို စသတ်ထားမယ်ထင်ရတယ်။ မလုပ်ကောင်းပါ။ စာအုပ်အဖုံးမှာ (ခင်နှင်းယု အတု) လို့ ရေးသင့်တယ်။
သတ်ပုံစာအုပ်ဟောင်းမှာ သန်လျှက်လို့ရေးတယ် နောက်ထုတ်တွေမှာ သန်လျက်လို့ရေးတယ်။ မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်းမှာ သန်လျက်လို့ရေးပါတယ်။
ပေါ်ပြန်လဲ မသက်သာ
ချောင်းအဆွယ် မြောင်းငယ်ထဲက၊ ဘဲထွက်လို့လာ
ဘဲအုပ်မှာ တရာနှစ်ရာ၊ ဗေဒါက တပင်ထဲ
အယက်အကန်ခံလို့
ဗေဒါပျံအံကိုခဲ၊ ပန်းပန်လျက်ဘဲ။ ။ (ဇော်ဂျီ)
ပန်းပန်လျှက်ပါ - မှားတယ်။ ဟထိုးမပါရပါ။
ပန်းပန်လျက်ပဲ - မှားတယ်။
ပန်းပန်လျှက်ပဲ - နှစ်ခါပြန် မှားတယ်။
မူရင်းကဗျာပါ 'ဘဲအုပ်တရာနှစ်ရာ' ကို တဝမ်းပူစသတ်တွေနဲ့ရေးတာကို "သင်္ချာမတတ်သူများ" လို့ ခေါ်မယ်။
မူရင်းကဗျာပါ 'ပန်းပန်လျက်ဘဲ' ကို 'ပန်းပန်လျက်ပဲ' လို့ပြင်ထားတာကို "ဆိတ်အုပ်ကဗျာ" လို့ ခေါ်မယ်။
ကဝိဓဇသတ်ပုံကျမ်း
လျက်။ ။ လျက်ဆား၊ လျှာနှင့် လျက်၊ ထန်းလျက်၊ ပွဲလျက်၊ လာသွားလျက်၊ ပြောဆိုလျက်၊ ကြံစည်လျက်၊ မင်းကောင်းပေလျက် မင်းမြောင်ဖျက်။
လျှက်။ ။ မုံ့တလျှက် = မုံ့ပြား၊ သန်လျှက်ဓါး၊ သန်လျှက်တောငရဲ၊ ရောင်ဖြူမြိုးပြင် ဓါးသန်လျှက်သည်။ ။ ထိလျက် ရှတိုင်း မှန်သည်သာ။
ဒေါက်တာတင့်ဆွေ
Comments
Post a Comment