(၁)
"သက္ကရာဇ်" ဟု ရေးသားရခြင်းမှာ ပါဠိဘာသာစကားမှ ဆင်းသက်လာသော ဝေါဟာရဖြစ်ပြီး ရင်းမြစ်အားဖြင့် "သက" နှင့် "ရာဇ" ဟူသော ပုဒ်နှစ်ခု ပေါင်းစပ်ထားခြင်း ဖြစ်ပါသည်။
၁။ ပုဒ်ရင်းမြစ် အဓိပ္ပာယ်
သက (Saka): "သက" မင်းဆက် သို့မဟုတ် "သက" တိုင်းပြည်ကို အုပ်စိုးသောမင်းကို ဆိုလိုသည်။
ရာဇ (Rāja): "မင်း" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။
ထို့ကြောင့် သက္ကရာဇ် ဆိုသည်မှာ "သကမင်းတို့ အုပ်စိုးသော ကာလမှစ၍ ရေတွက်သော နှစ်အရေအတွက်" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရပါသည်။
၂။ သမိုင်းကြောင်း နောက်ခံ
အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် အေဒီ ၇၈ ခုနှစ်ခန့်က နန်းတက်ခဲ့သော သကမင်း (King Shalivahana) သည် မိမိနန်းတက်သောနှစ်ကို အစပြု၍ နှစ်အရေအတွက်ကို ရေတွက်စေခဲ့သည်။ ထိုအချိန်မှစ၍ "သကရာဇ" (သကမင်း၏ နှစ်) ဟု ခေါ်တွင်ခဲ့ပြီး မြန်မာနိုင်ငံသို့ ထိုရေတွက်ပုံစနစ် ရောက်ရှိလာသောအခါ မြန်မာမှုပြု၍ "သက္ကရာဇ်" ဟု ရေးသားသုံးနှုန်းခဲ့ကြခြင်း ဖြစ်ပါသည်။
၃။ သတ်ပုံသဘောတရား
ပါဠိသဒ္ဒါစည်းကမ်းအရ "သက" နှင့် "ရာဇ" ပေါင်းစပ်ရာတွင် -
"သက" ၏ နောက်တွင် နောက်ထပ် "က" တလုံး ဆင့်၍ "သက္က" ဖြစ်လာသည်။
၎င်းကို "ရာဇ" (မင်း) နှင့် ပေါင်းစပ်ပြီး အဆုံးသတ်တွင် "ဣ" သရနှင့် "ဇ" သတ် (စ်) ထည့်သွင်းကာ "သက္ကရာဇ်" (Sakaraj) ဖြစ်လာခဲ့ပါသည်။
၄။ မြန်မာ့အသုံးအနှုန်း
မြန်မာ့သမိုင်းတွင် သက္ကရာဇ် အမျိုးမျိုးရှိခဲ့ရာ -
မဟာသက္ကရာဇ် (ဂေါတမဗုဒ္ဓ၏ ဘိုးတော် အဉ္စနမင်း ဖြိုခဲ့သော သက္ကရာဇ်)
သာသနာသက္ကရာဇ် (မြတ်စွာဘုရား ပရိနိဗ္ဗာန်စံပြီးနောက် ရေတွက်သောနှစ်)
ကောဇာသက္ကရာဇ် (ယခု လက်ရှိ မြန်မာနှစ်) စသည်ဖြင့် ခွဲခြားသုံးနှုန်းကြပါသည်။
(၂)
သက္ကရာဇ် ငါးမျိုး
(၁) မဟာသက္ကရာဇ် = ဂေါတမမြတ်စွာဘုရားရှင်၏ ဘိုးတော် (သီရိမဟာ မာယာဒေဝီ၏ ခမည်းတော်) ဒေဝဒဟ ပြည့်ရှင်ဘုရင် အဉ္စနမင်းကြီးသည် ဒိဗ္ဗစက္ခုအဘိညာဉ်ရ ဒေဝီလရသေ့နှင့် တိုင်ပင်ပြီး မိမိလက်ထက်၌ ရောက်ဆဲဖြစ်သော သက္ကရာဇ် (၈၆၄၅) ခုကို ထိုနှစ် တပေါင်းလကွယ် စနေနေ့ အထိ ဖြိုပြီးလျှင် တန်ခူးလဆန်း(၁)ရက် တနင်္ဂနွေနေ့ကို အစပြု၍ သက္ကရာဇ်တခု ထားလေသည်။ ထိုသက္ကရာဇ်ကို မဟာသက္ကရာဇ်ဟု ခေါ်တွင်လေသည်။ ထိုအချိန်သည် မြတ်စွာဘုရား ဖွားတော်မမူမီ (၆၈)နှစ် အလိုဖြစ်သည်။ ဂေါတမဘုရားရှင်၏ သက်တော် (၈၀)နှင့်ပေါင်းသော မဟာသက္ကရာဇ်၏ သက်တမ်းမှာ (၁၄၈)နှစ်သာ ရှိသည်။ ထို ၁၄၈-နှစ်ကို ဖြိုပြီး သာသနာသက္ကရာဇ်ကို စ၍တွက်သည်။
(၂) သာသနာသက္ကရာဇ် = မဟာသက္ကရာဇ်၏ သက်တမ်းမှာ (၁၄၈)နှစ်သို့ ရောက်သောအခါ ဂေါတမဘုရားရှင်သည် ပရိနိဗ္ဗာန် စံတော်မူသည်။ သာသနာတော် အနှစ် (၅၀၀၀)ကိုလည်း ထားတော်မူခဲ့သည်။ ပရိနိဗ္ဗာန် စံတော်မူပြီး လေးလအကြာ ရာဇဂြိုဟ်ပြည့်ရှင်ဘုရင် အဇာတသတ် ကြီးကြပ်၍ ပထမသင်္ဂါယနာတင်တော်မူပြီးနောက် သက္ကရာဇ် (၁၄၈)ကို ဖြိုခွင်းပြီး သာသနာနှစ် သက္ကရာဇ်(၁)ခု ကြွင်းထားခဲ့သည်။ ထိုမှစ၍ သာသနာသက္ကရာဇ် ပေါ်ပေါက်လာသည်။
(၃) ကောဇာ (ဂေါဇာ)သက္ကရာဇ်၊ မြန်မာသက္ကရာဇ် = သရေခေတ္တရာ မင်းဆက် သုမုန္ဒရီမင်း လက်ထက် ၆၂၂ ဖြို၊ ပုပ္ပါးစောရဟန်းမင်းလက်ထက် ၅၆၀ ဖြို၍ ရေတွက်သည်။ (လက်ရှိ မြန်မာ ပြက္ခဒိန်)
(၄) ခရစ်နှစ် (ဘီစီ) = ခရစ်တော် မပေါ်မီကာလ နောက်ကို ရေတွက်ရသော နှစ်များ ဖြစ်သည်။
(၅) ခရစ်နှစ် (အေဒီ) = ခရစ်တော် မွေးဖွားသည့်နှစ်မှစ၍ အစဉ်အတိုင်း ရေတွက်ရသော နှစ်များ ဖြစ်သည်။ (လက်ရှိ အင်္ဂလိပ် ပြက္ခဒိန်)
သက္ကရာဇ် ဆိုသည်မှာ သာကီနွယ်ဘုရင်ဟု အဓိပ္ပါယ်ရသည့် သက္ကရာဇာစကားလုံးမှ ဆင်းသက်လာခြင်း ဖြစ်ပြီး၊ အချိန်ကာလကို အမှတ်အသားတခုအနေဖြင့် သတ်မှတ်ထားသော စံတခုဖြစ်ပေသည်။ အချိန် ၂၄-နာရီကို တရက်အဖြစ်သတ်မှတ်ပြီး ရက်ပေါင်း ၃၆၅-ရက်ကို တနှစ်ဟု သတ်မှတ်သည်။
(၃)
ဦးသာမြတ်သတ်ပုံကျမ်း
သကရဇ် (ရဇ်ကာရန်ရှု)
ဒေါက်တာတင့်ဆွေ
Comments
Post a Comment