ပုဒ်ကြီး / ပုဒ်ကလေး / ပုဒ်ထီး / ပုဒ်မ

၁။ မြန်မာစာပေမှာ ပုဒ်သေး၊ ပုဒ်မ ကိစ္စ တော်တော်ဂယက်ထတာ ကြားဖူးတယ်။ ကျွန်တော်တို့ အဲ့ဒီခေတ်ကိုမမီလိုက်ပါ။ ပို့စ်တခုအနေနဲ့ ဗဟုသုတအလို့ငှါ ဖတ်ဖူးကြားဖူးချင်ပါတယ်ဆရာ။
၂။ ပုဒ်ကလေး၊ ပုဒ်မကအစ မလွဲဘူးဆရာ။
ပုဒ်
ပုဒ် ၃ ပါး = စာရေးရာ၌ အနက်အဓိပ္ပာယ်ကို သိခြင်း၏ အကြောင်းဖြစ်သော ပုဒ်များ။
(၁) ဧကက္ခရပုဒ် = အက္ခရာတလုံးတည်းဖြင့် တပုဒ်ဖြစ်သော သဒ္ဒါ။ ပုံ-လူ, နတ်, ခွေး, ဝက်, ကြက် စသည်၊
(၂) အနေကက္ခရပုဒ် = အက္ခရာလုံးများစွာပေါင်းမှ တပုဒ်ဖြစ်သော သဒ္ဒါ။ ပုံ-ဗြဟ္မာ, ကရင်နီ, ပစ္စေကဗုဒ္ဓါ စသည်၊
(၃) အနေက ပဒပုဒ် = ပုဒ်ပေါင်းများစွာကို တပုဒ်တည်းသာ ယူသော သဒ္ဒါမျိုး။ ပုံ-စားစားသောက်သောက်, ပြောပြောဆိုဆို, စသည်၊
ပုဒ် = အစအဆုံးပြည့်စုံအောင်ရေးဖွဲ့ထားသည့် စာ၊ ကဗျာစသည်ကို ရေတွက်ရာ၌သုံးသည့်စကားလုံး။
မေးပိမ့်‌ဖြေလော့ချီသည် တပုဒ်၊ လောဘဒေါသချီသည် တပုဒ်။ သမန်၊ဒု။၇၁။
ပုဒ်ဖြတ်ပုဒ်ရပ်သင်္ကေတများ = မြန်မာစာ ရေးသားရာ၌ အဓိပ္ပာယ်ရှင်းလင်းစေရန် ပုဒ်ကလေး၊ ပုဒ်မ၊ ဝိုက်ကွင်းစသော သင်္ကေတများကို အသုံးပြု၍ ရေးသည်။ ထိုသင်္ကေတများကို ပုဒ်ဖြတ်ပုဒ်ရပ်သင်္ကေတများ။ ပုဒ်ကြီး (ပုဒ်မ) = ဝါကျဆုံးရာ၌ ရေးသော မျဉ်းမတ်အတို နှစ်ချောင်း။ (။)။
ပုဒ်ကလေး (ပုဒ်ထီး) = ပုဒ်တခုနှင့် တခုခြားကန့်ရာတွင်သုံးသော မျဉ်းမတ်အတို။(၊)
မြန်မာစာရေးလျှင် ဝါကျအဆုံး၊ စာပိုဒ်အဆုံးတို့၌ တုံးတိုကလေးနှစ်ချောင်း ထောင်လျက် မဖြစ်မနေ ထည့်ရပါသည်။ ပြောရ ပြောရ မောပါ့။ Fullstop ကျတော့ မမေ့ကြဘူး။
- ပုဒ်ကြီး / ပုဒ်မ (။)
၁။ စုပေါင်း ဝါကျ၊ ရေးခဲ့ကြရာ၊
နောက်ဆုံးမှာ၊
ချပါ ‘ပုဒ်ကြီး’ တည်း။
၂။ တဝါကျတည်း၊ ပြီးဆုံးခဲ့ရာ၊
ထိုအခါ၊
ချပါ ‘ပုဒ်ကြီး’ တည်း။
၃။ အပိုဒ် နံပါတ်၊ နောက်ရပ်တွင်မှာ၊
ချပါ ‘ပုဒ်ကြီး’ တည်း။
၄။ အမှတ်စဉ်ကို၊ ပြဆို နံပါတ်၊
ထိုနောက်ရပ်၊
ချအပ် ‘ပုဒ်ကြီး’ တည်း။
၅။ င်္သချာနောက်မှ၊ ပြသည့် သင်္ချေ၊
နောက်၌ပေ၊
ချလေ ‘ပုဒ်ကြီး’ တည်း။
၆။ ဂါထာဗန္ဓ၊ ဒု, နှင့် စ, ပင်၊
အဆုံးတွင်၊
ချချင် ‘ပုဒ်ကြီး’ တည်း။
၇။ ကဗျာစီမှု၊ ရတု စ, စွာ၊ ပါဒ ကုန်သုဉ်း၊
အပိုဒ်ဆုံး၊
သုံးလေ ‘ပုဒ်ကြီး’ တည်း။
၈။ သံပေါက် တိုရှေ (ရှည်)၊
ဆုံးတုံပေ၊
သုံးလေ ‘ပုဒ်ကြီး’ တည်း။
၉။ ကဗျာ ရှစ်လုံး၊
ဖွဲ့စီကုံး၊
ပြီးဆုံး ‘ပုဒ်ကြီး’ တည်း။
၁၀။ ဒွေးချိုး တြိချိုး၊ လေးချိုး ရေးထုံး၊
ချိုးပုဒ်ဆုံး၊
စွဲသုံး ‘ပုဒ်ကြီး’ တည်း။
၁၁။ တေးထပ်မျိုးမှန်၊ ကဏ္ဍသုံးခု
ဆုံးတုံမှု၊
သုံးပြု ‘ပုဒ်ကြီး’ တည်း။
၁၂။ မှတ်, ညွှန်, ကြောင်းရာ၊ အမှာ, ခြွင်းချက်၊ ပြလျက်နောက်တွင်၊
‘ပုဒ်ကြီး’ ပင်၊
အစဉ် နှစ်ချက်တည်း။
၁၃။ ခေါင်းစီး, ထိပ်စီး၊ ရေးပြီးဆုံးရာ၊
ချပါ ‘ပုဒ်သေး, ပုဒ်ကြီး’ တည်း။ (လယ်တီ အရှင်ကေလာသ။ ယတိဘေဒ။) (ရှေးစာကဗျာများ)
မြန်မာလို စာရေးနေသူတွေ အတော်ကို လိုအပ် မှားယွင်းနေတာတွေ နေ့တိုင်းနေ့တိုင်း တွေ့ရတယ်။ သတ်ပုံသာမကာ စာရိုက်တာမှာ မှားနေကြတယ်။
အင်္ဂလိပ်စာမှာ ပန်ကျူယေးရှင်းလို့ခေါ်ပြီး မြန်မာစာမှာ ယတိဘေဒလို့ ခေါ်တယ်။ လက်နှိပ်စက်ခေတ်တုန်းက စနစ်မကျသင်ကြရတယ်။
စကားစုတခုနဲ့ တခုကြား စပေ့စ် ခေါ် တက်ွ့ခြားရတယ်။ တကွက်ထက်ပို မခြာရ။ ဆိုလိုချက်တခုပြည့်စုံတာနောက်မှာ ပုဒ်ထီး ခေါ် ပုဒ်ငယ်တခု ချရတယ်။ ပုဒ်ထီး ခေါ် ပုဒ်ငယ်တခုနောက်မှာ တကွက်ခြာရမယ်။ တကွက်ထက်ပို မခြာရ။ ဝါကျတခုအဆုံးမှာ ပုဒ်မ ခေါ် ပုဒ်ကြီး ချရမယ်။ ပုဒ်မ ခေါ် ပုဒ်ကြီးနောက်မှာ ဆက်ရေးရင် တကွက်ခြာရတယ်။ သို့မဟုတ် နောက်တပိုဒ်။
ဒေါ့ တွေနဲ့ မရေးသင့်ပါ။ ကွန်ပြူတာက ဖူးလ်စတော့လို့ မှတ်ယူတယ်။ မခြာဘဲဆက်ရေးရင် စာအစကနေ အဆုံးထိကို ဝါကျတကြောင်းတည်းအဖြစ် မှတ်ယူတယ်။ မေးခွန်းတွေကို ပြင်ပြင်ဖတ်ရတယ်။
အာမေဋိတ်သင်္ကေနဲ့ မေးခွန်းသင်္ကေတွေ သုံးကြပေမဲ့ ကျွန်တော့သဘောကတော့ သိပ်မကြိုက်လှပါ။ သီချင်းစာသားကိုတော့ ထင်သလို ရေးကြပါတယ်။ ကဗျာမှာလည်း ရေးနည်းစည်းကမ်းရှိတယ်။ ရတုအဆုံးက ထူးခြားတယ်။ မူသေမရှိသေးလို့ မူကွဲတွေရေးကြပါတယ်။
မီဒီယာ ခေါ် စာနယ်ဇင်း သတင်းခေါင်းစဉ်တွေမှာ ပုဒ်မ ပုဒ်ထီး မတည့်ရလို့ ဝါရင့်အယ်ဒီတာတဦး (ဦးဝင်းခက်) က ပြောပါတယ်။ ရှိသေးတယ်။ ကျွန်တော်လည်း အများကြီး မသိပါ။
ပုဒ်ဖြတ်ခြင်း
ဘယ်ဘာသာစကားမဆို စာအရေးအသားသင်ရာမှာ စနစ်တကျသင်ရတယ်။ အခြေခံအဆင့်ကနေ နည်းနည်း တက်လာရင် ပန်ကျူယေးရှင်း သင်တယ်။ အင်္ဂလိပ်စာမှာ ပိုများတယ်။ မြန်မာစာမှာ နည်းနည်းလေးသာရှိတယ်။ ပုဒ်ဖြတ်ခြင်းပါတယ်။ မေးခွန်းအမှတ်အသား၊ ကော်မာ၊ ကွင်းစကွင်းပိတ်အမျိုးမျိုး၊ အာမေဋိတ်သံ စတာတွေက အင်္ဂလိပ်စာကနေ ယူသုံးတာ။ တချို့သင်္ကေတတွေက အဆင်ပြေတယ်။ တချို့ဟာတွေက မျက်စိထဲ မတည့်ပါ။
မြန်မာစာမှာ ဒေါ့ ခေါ် ဖူးလ်စတော့ပ် မရှိတာကို ထည့်ရိုက်ကြတယ်။ အဲလိုစာရိုက်ရင် အစကနေ အဆုံးထိဟာ ဝါကျ တကြောင်းတည်းသာ ဖြစ်နေတယ်။
စပေ့စ် ခေါ် စာစုတခုနဲ့တခုကြား အကွက်ခြာတာလည်း နေရာတကျသုံးမှသာ နားလည်စေတယ်။ လက်နှိပ်စက်ခေတ်မှာ စနစ်တကျသင်ရတယ်။ မသိသူတွေက စာလုံးနဲ့ ဂဏန်း ဥပမာ အသက်ရေးတာ ဆက်ရိုက်ကြတယ်။ ပို့စ်မှာသုံးတိုင်း အကုန်လိုက်ပြင်ရတယ်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်းမှာ ပုဒ်ကလေး၊ ပုဒ်ကြီးလို့သာတယ်။ ကျွန်တော်တို့စာသင်တဲ့ခေတ်မှာ ပုဒ်ထီး၊ ပုဒ်မလို့ သင်တယ်။ အတူတူသာဖြစ်တယ်။ ဝါကျအဆုံးမှာ ပုဒ်မ ခေါ် ပုဒ်ကြီး ချရတယ်။ စကားစုတခုနောက်မှာ ပုဒ်ထီး ခေါ် ပုဒ်ကလေး ချရတယ်။
ခုခေတ်မှာ ဖုန်းကနေစာရိုက်သူတွေ ပုံနှိပ်စာအုပ်တွေလိုအထိတော့ လိုက်နာကြပါလို့ မပြောလိုပါ။ ဖတ်တဲ့သူ နားလည်စေအောင်တော့ စနစ်ထားစေချင်တယ်။ ဒါမှသာ လိုရင်းရောက်ပြီး ကိုယ်လိုချင်တဲ့အကျိုးရစေပါမယ်။
အလွဲတွေ အလွယ်တွေ ကြံကြံဖန်ဖန်တွေများနေတဲ့ထဲမှာ အမှန်အတည့်ဟာ အဆန်းဖြစ်တယ်။ ဆန်းတာကို လူတွေက စိတ်ဝင်စားတတ်ကြပါတယ်။

ပုဒ်ဖြတ်ခြင်း။   ။ စာရေးရာ၌ ဆိုလိုချက် ရှင်းလင်းစေရန် အမှတ်အသားများကို အသုံးပြုခြင်းကို ပုဒ်ဖြတ်ခြင်းဟု ခေါ်သည်။

မြန်မာစာ ရေးသားရာ၌ ပုဒ်ကလေးနှင့် ပုဒ်ကြီးဟူ၍ ပုဒ်ဖြတ် ၂ မျိုး ရှိသည်။

ဝါကျတခုပြီးဆုံးလျှင် ပုဒ်ကြီးခေါ် မျဉ်းတိုလေး ၂ ချက်ချ၍၊၊ စကားလုံးများကို တလုံးစီ ခွဲခြားလိုလျှင်ဖြစ်စေ၊ ပဒစယများ ခွဲလိုလျှင်ဖြစ်စေ ပုဒ်ကလေးခေါ် မျဉ်းတိုတချက်ဖြင့် ပုဒ်ဖြတ်ရသည်။

စာရေးရာတွင် ပုဒ်ဖြတ်ခြင်းမှာ အလွန်အရေးကြီးပြီး ပုဒ်ဖြတ် မပါလျှင် မနေသင့်သော စကားလုံးများ ရောနေကာ အဓိပ္ပာယ် လွဲတတ်သည်။ ပုဒ်ဖြတ်သည့်အရာတွင်လည်း ဆိုလိုရင်းသို့ရောက်အောင် နေရာမှန်တွင် ထည့်ဖို့ လိုအပ်သည်။

ပုံစံအားဖြင့်

"ရန်ကုန်မြို့မ တရားသူကြီး" ဟူသော စာကြောင်း၌ "ရန်ကုန်မြို့မ" ဟူသော စာလုံးများနောက်တွင် ပုဒ်ကလေးတခု ချမပေးပါက "ရန်ကုန်မြို့ မတရားသူကြီး" ဟု ဖတ်မိစေကာ အဓိပ္ပာယ် လွဲချော်သွားတတ်သည်။

Punctuation Marks မြန်မာစာ ပန်ကျူယေးရှင်း အမှတ်အသားများ https://burmese-spelling.blogspot.com/.../punctuation...
မြန်မာစာရေးနည်း သံခိပ် နိယံ (လယ်တီ အရှင်ကေလာသ) https://burmese-spelling.blogspot.com/.../blog-post_175.html
ယတိဘေဒ ခေါ် မြန်မာစာရေးနည်း https://burmese-spelling.blogspot.com/2023/12/blog-post_366.html
ဗုဒ် ဗုဓ် ပုဒ် https://burmese-spelling.blogspot.com/2024/01/blog-post_605.html

ဒေါက်တာတင့်ဆွေ