"၎င်း" "လည်းကောင်း"

 ငယ်ငယ်ကသင်ဘူးတယ်-

၄င်း

လည်း​ကောင်း

ဘယ်ဟာအမှန်လဲဆရာ

၁။ "၎င်း" သည် ရှေ့ကပြောခဲ့ပြီးသား "နာမ်" တခုခုကို ပြန်လည်ညွှန်းဆိုလိုသည့်အခါ "ထို" သို့မဟုတ် "ယင်း" ဟူသော အဓိပ္ပာယ်ဖြင့် သုံးပါသည်။ (အင်္ဂလိပ်စာတွင် "The said..." သို့မဟုတ် "It/They" ဟု သုံးနှုန်းသကဲ့သို့ ဖြစ်ပါသည်။)

• အနက်အဓိပ္ပာယ်: ထိုအရာ၊ ယင်းအရာ။

• အဓိကတာဝန်: ရှေ့ကဖော်ပြခဲ့ပြီးသော လူ၊ ပစ္စည်း သို့မဟုတ် အကြောင်းအရာကို စာလုံးအထပ်ထပ် မဖြစ်စေရန် ပြန်လည်ညွှန်းဆိုခြင်း။

ဥပမာ-

• "မောင်လှသည် စာမေးပွဲတွင် ပထမရသည်။ ၎င်းသည် နေ့စဉ် စာကြိုးစားသူ ဖြစ်သည်။" (၎င်း = မောင်လှ)

• "စပါးနှံများကို ရိတ်သိမ်းပြီးနောက် ၎င်းတို့ကို စပါးကျီထဲသို့ သွင်းရမည်။" (၎င်း = စပါးနှံများ)

• မှတ်ချက်: ရှေ့တွင် အညွှန်းခံရမည့် နာမ်တလုံးလုံး အတိအလင်း မပါဘဲ စာကြောင်းအစတွင် "၎င်း" ဟု တန်းပြီး သုံးလေ့မရှိပါ။

၂။ "လည်းကောင်း" သည် ရှေ့ကစကားရပ်နှင့် နောက်ကစကားရပ်ကို "ချိတ်ဆက်ပေးသော စကားစပ်" (Conjunction) ဖြစ်ပြီး၊ အရာဝတ္ထုများကို စုစည်းပြလိုခြင်း သို့မဟုတ် တခုမက ဆက်စပ် ဖော်ပြလိုသည့်အခါ သုံးပါသည်။ (အင်္ဂလိပ်စာတွင် "...as well as..." သို့မဟုတ် "...and..." ဟု သုံးသကဲ့သို့ ဖြစ်ပါသည်။)

• အနက်အဓိပ္ပာယ်: ...လည်း အပါအဝင်၊ ...တင်မကဘဲ။

• အဓိကတာဝန်: အကြောင်းအရာ နှစ်ခု သို့မဟုတ် နှစ်ခုထက်ပိုသည်တို့ကို ပေါင်းစပ်ပြခြင်း။ များသောအားဖြင့် စာကြောင်းတခုတည်းတွင် နှစ်ကြိမ်ခွဲ၍ "...လည်းကောင်း၊ ...လည်းကောင်း" ဟု ဒွန်တွဲသုံးလေ့ရှိသည်။

ဥပမာ-

• "မောင်လှသည်လည်းကောင်း၊ မောင်မြသည်လည်းကောင်း ကျောင်းသို့ သွားကြသည်။" (နှစ်ယောက်လုံး သွားသည်ဟု ဆိုလိုခြင်း။)

• "ဤဥယျာဉ်ထဲတွင် သရက်ပင်များလည်းကောင်း၊ ပိန္နဲပင်များလည်းကောင်း စိုက်ပျိုးထားသည်။"

၃။ အဓိကကွာခြားချက် အကျဉ်းချုပ်

အချက်အလက် ၎င်း လည်းကောင်း

စကားလုံးအမျိုးအစား နာမ်စား (Pronoun) အဖြစ် သုံးသည်။ စကားစပ် (Conjunction) အဖြစ် သုံးသည်။

အဓိပ္ပာယ် "ထိုအရာ" ဟု ညွှန်းသည်။ "ထိုအပြင် / နှင့်" ဟု ပေါင်းစပ်သည်။

သုံးစွဲပုံစံ ရှေ့က နာမ်တခုတည်းကို ပြန်ညွှန်းသည်။ အရာဝတ္ထု နှစ်ခု/သုံးခုကို ချိတ်ဆက်ပြသည်။

အမြင်သာဆုံး ဥပမာတခု -

• "မောင်လှသည် နွားတကောင်ကို ဝယ်ခဲ့သည်။ ၎င်းနွားသည် အလွန်အလုပ်လုပ်နိုင်သည်။" (၎င်း = မောင်လှဝယ်ခဲ့သော ထိုနွား)

• "မောင်လှသည် နွားတကောင်ကိုလည်းကောင်း၊ မြင်းတကောင်ကိုလည်းကောင်း ဝယ်ခဲ့သည်။" (နွားရော မြင်းပါ နှစ်ကောင်လုံး ဝယ်ခဲ့သည်)

ရှေးကုထုံး စာအုပ်ဟောင်းများနှင့် ဥပဒေစာအုပ်များတွင် "၎င်း" ကို "၎င်း" ဟု ရေးရုံတင်မကဘဲ "လည်းကောင်း" ဟု ရေးလိုသည့်အခါတွင်လည်း စာလုံးတိုစနစ်ဖြင့် "၄င်း" သို့မဟုတ် "၎င်းင်း" ဟု သုံးခဲ့ကြဖူးပါသည်။ သို့သော် အနက်အဓိပ္ပာယ်ချင်းမှာမူ အထက်တွင် ဖော်ပြခဲ့သည့်အတိုင်း "ညွှန်းဆိုခြင်း" နှင့် "ချိတ်ဆက်ခြင်း" ဟု တိတိကျကျ ကွဲပြားပါသည်။ စာအရေးအသား သပ်ရပ်ရှင်းလင်းစေရန်အတွက် "၎င်း" ကို နာမ်စားအဖြစ်လည်းကောင်း၊ "လည်းကောင်း" ကို စကားစပ်အဖြစ်လည်းကောင်း ခွဲခြားသုံးစွဲခြင်းက အကောင်းဆုံး ဖြစ်ပါသည်။

၁။ "လည်းကောင်း" ၏ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက် (ပုံပါ ပထမပိုင်း)

ကျမ်းဂန်တွင် "လည်းကောင်း" ကို အောက်ပါအတိုင်း အနက် (၂) မျိုး ဖွင့်ဆိုထားပါသည်။

၁။ စုပေါင်းပြခြင်းအနက်: ရှေ့က ဆိုခဲ့ပြီးသည့်အပြင် အခြားထပ်တူဆိုရန် ရှိသောအခါတို့တွင် ပုဒ်အသီးသီးတို့၏ အဆုံး၌ တွဲဖက်သုံးသော စကားလုံးဖြစ်သည်။ ရှေ့ပုဒ်၊ နောက်ပုဒ်တို့ကို တပေါင်းတည်း၊ တဆက်တည်း အနက်ကောက်ယူရန် ညွှန်းပြသော စကားလုံး ဖြစ်သည်။

ကျမ်းလာဥပမာ: “ကံကိုလည်းကောင်း၊ ကံ၏အကျိုးကိုလည်းကောင်း၊ မသိခြင်းကိုဆိုသည်။” လင်း။ ၁၀။ (ဆိုလိုသည်မှာ ကံရော ကံ၏အကျိုးပါ နှစ်ခုစလုံးကို စုပေါင်း၍ ဆိုခြင်းဖြစ်သည်။)

၂။ ထပ်တူအနက်: ထပ်တူအတိုင်းဟူသော အနက်ကို ဖော်ပြသော စကားလုံး ဖြစ်သည်။

ကျမ်းလာဥပမာ: “ကိန္နရီကား၊ ဤဘဝလည်း၊ ရှေးနည်းလည်းကောင်း၊ ဆုယူဟောင်းတွင်။” ဘလ္လာ* ၁၁၅။

• လည်းကောင်း နှင့် ၎င်း ၏ ဆက်စပ်မှု: ကျမ်းတွင် "၎င်း" ၏ အနက်ကို "လည်းကောင်း" ဟု တိုက်ရိုက် ဖွင့်ဆိုထားပြီး "စသည်နှင့် အတူတူ" ဟု ဖော်ပြထားသည်။

• ရှေးက “လေးကောင်း” ဟုလည်းကောင်း ရေးလေ့ရှိရာမှ၊ ထို “လေးကောင်း” မှတဆင့် စာလုံးတိုစနစ်ဖြင့် ၄ ကောင်း၊ ၎င်း၊ ၎င်းး စသည်ဖြင့် အဆင့်ဆင့် အတိုချုံ့၍ ရေးသားပြုလုပ်လာခဲ့ကြခြင်း ဖြစ်သည်။

• ဤသို့ အတိုရေးရာမှတဆင့် နောက်ပိုင်းတွင် အညွှန်းနာမဝိသေသန ဖြစ်သော “ယင်း” အစား “၎င်း” ကို ပုဒ်အဖြစ် အစားထိုး သုံးစွဲလာခဲ့ကြသည်။

ဥပမာ: “၎င်းကိုခေါ်၍မေးလျှင် သိနိုင်သည်။”

လည်းကောင်း နဲ့ ၎င်း https://burmese-spelling.blogspot.com/2025/03/blog-post_882.html

ဒေါက်တာတင့်ဆွေ