အချစ် မေတ္တာ နှင့် အဲ့

မေးခွန်းတခု = အဲ့စာသားက အချစ်နဲ့ မေတ္တာက မတူဘူးလားဗျ

(၁)

ပန်းလိုမွှေးပါစေ

ရေး - ကိုဘိုခင်

တွေးလေတိုင်း 

မှိုင်းမှုန်မှုန်ရီဝေ 

တကိုယ်တည်း ဖြေမပြေ

မောင် ဖေး ကူပါ လေ

မိုး မြေ မိုးနဲမြေဟာ မောင်ရေ ဝေးပါစေ

မောင် သာ အမုန်းမဖက်လို့ ပြုံးနိုင်ပါစေ

အချစ်နယ်မြေမှာလေ

တဦးပေါ် တဦး

အထူးမေတ္တာ မေတ္တာ နှင်းကာစေ

(၂)ဘာနဲ့စမ်းမလဲ 

ကဲ မှတ်ကျောက်တင်ကြည့်၊ သိလိမ့်မယ်လေ 

ရွှေအစစ် 

မောင့်မေတ္တာ။ (မောင်ချောနွယ်)

(၃)

သစ္စာပန်းတခက်

တေးရေး - ဦးဘိုခင်

တေးဆို - ချိုပြုံး 

ထာဝရသစ္စာ

မေတ္တာ မျှနှစ်ကိုယ်ယှဉ်

ချစ်တာ ပမာပြလိုချင်

အသဲလွှာတွင်မခွဲခွါ ဘူးရှင်

ဝသုန်ဤမြေ သိကြားသက်သေတင်

ရည် ညွှန်းပါသရှင် 

ချစ်သော သူ မငြို ငြင်

(၄)

"မေတ္တာလွှမ်းခြုံ"

မေတ္တာတရား လွှမ်းကာခြုံ

ကျင်လည်ကြတဲ့ ၃၁ ဘုံ

ဝေနေယျသတ္တဝါအစုံ

စိတ္တကာယသုခ ပြည့်စေကုန်

မေတ္တာတရားထားကြပါမှ သွားကြလာကြ

နေရာအဖုံဖုံ ဘေးဘယာ ရန်ခပ်သိမ်း

ရောဂါခပ်သိမ်း ကင်းငြိမ်းကြမယ်ယုံ

(၅)

ဆုတောင်းမေတ္တာ

တုံ့လှည့်မေတ္တာ

တဦးကမေတ္တာ တဦးကစေတနာ

တဦးမေတ္တာတဦးမှာ

မိဘမေတ္တာ

မေတ္တာစာ

မေတ္တာတုံ့ပြန်

မေတ္တာတရား

မေတ္တာထားပါ

မေတ္တာဓါတ်

မေတ္တာပို့သည်

မေတ္တာဘာဝနာ

မေတ္တာမျှသည်

မေတ္တာရှိသည်

မေတ္တာသက်ဝင်သည်

၅၂၈ သွယ်မေတ္တာ

၁၅၀၀ မေတ္တာ

(၆)

၅၂၈ အချစ် ဆိုသည်မှာ ပါဠိတော်အရ ငါးရာနှစ်ဆယ့်ရှစ်သွယ် မေတ္တာစစ် မေတ္တာမှန်များ ပင်ဖြစ်သည်။

အနောဓိသ မေတ္တာ ၅-ပါး၊ ဩဓိသမေတ္တာ ၇-ပါး၊ ပေါင်း ၁၂-ပါးကိုတည်၊ အဝေရာဟောန္တု , အဗျာပဇ္ဇာဟောန္တု, အနီဃာဟောန္တု, သုခီအတ္တာနံ ပရိဟရ န္တု, ၄-ခုနှင့်မြှောက်၊ ၄၈-ပါးရ၏၊ ၎င်းကို အရပ်ဆယ်မျက်နှာနှင့်မြှောက် ၄၈၀-ဖြစ်၏။ ယင်းသို့ (အရပ်မျက်နှာမရည်ညွှန်းပဲပွားများသောမေတ္တာ) ၄၈-နှင့် (အရပ်မျက်နှာရည်ညွှန်းပေးပို့သောမေတ္တာ) ၄၈၀-နှစ်ရပ်ကို ပြန်၍ပေါင်း ၅၂၈-ရ၏။

(၇)

အချစ်မီး (သိပ္ပံမောင်ဝ)

ယခင်က ဖျတ်ဖျတ်လတ်လတ် ပြေးလွှား ကစားလေ့ရှိသော မလွေဇောမှာ ယခုအခါ ခွေကာ ယိုင်နေလေပြီ။ မောင်အာမိတ်ကား မလွေဇောလောက်မဖြစ်။ အဖိုတို့သည် အမတို့ထက် အချစ်၏လောင်ကျွမ်းခြင်းကို ပိုမိုသည်းခံနိုင်ကြောင်း ထင်ရှား၏။

လွေဇော၏အချစ်ကို သိမ်းကြုံးကာ ယူလိုက်သူကား အာမိတ် မဟုတ်ချေ။ မောင်လူအေးတို့၏ အိမ်နောက်ဖေး အစေခံတန်းလျားတွင် ခိုကပ်ကာစားနေသော ခွေးနက်ကြီးဖြစ်လေသည်။ ထိုခွေးနက်ကြီးမှာ အာမိတ်လောက် အဘယ်မှာ လှပါအံ့နည်း။ သို့သော် အာမိတ်ထက် ခွန်အားဗလသန်စွမ်း၏။ အကင်းပါး၏။ အဆွယ်ကောင်း၏။

(၈)

အချစ်

အဖိုးအိုလျှင်

ညောင်ညိုရိပ်အောက်၊ ပုဆိန်မြှောက်ကာ

ထင်းပေါက်ခွဲပြီး၊ ချွေးဖြာစီး၏။ 

အဖြားအိုက

ရေချိုတခွက်၊ လက်လှမ်းဆက်သည်

အော် သက်ရွယ်ခါးကုန်း၊ သွားကြွေပြုန်းလည်း

ချစ်တုန်းခင်တုန်းပါတကား။   ။

ကြည်အောင် (ငွေတာရီမဂ္ဂဇင်း ၁၉၆၃)

(၉)

သည်တောင်ရိုး ကျားဆိုးပေါရဲ့

မောင့်အချစ် မျှစ်ချိုးလိုက်ခဲ့ (ကြည်အောင်)

(၁၀)

အဲ့ အသုံးကတော့ မမှန်ပါ။ 

အဲ့

• မြန်မာသရ နှစ်ဆယ့်နှစ်လုံးတို့တွင် အပါအဝင်ဖြစ်သော ဆယ့်ငါးလုံးမြောက် သရ။

• အသံမှာ အဲ့၍ ချောင်းလည်း အမြဲဆိုးသူ ဖြစ်လေသည်။

အဲ

• မြန်မာသရ နှစ်ဆယ့်နှစ်လုံးတို့တွင် အပါအဝင်ဖြစ်သော ဆယ့်သုံးလုံးမြောက် သရ။

• အဲဟူသော အသံချီကာ အဲဟူသော အသံချ၍ သီဆိုသော ရှေးကဗျာသီချင်း။

• အစုအဝေးလိုက် သွားရာမှ ရှေ့သို့ ဆက်၍ မသွားပဲ ရပ်တန့်နေသည်။ အဲ ဟူသည်ကား အများအပေါင်း စုဝေးရပ်နေသည်ကို ယူသင့်၏။

• အာလုပ်။ စကားပြောရင်း စကားစ ရှာမရ၍ ရုတ်တရက် မည်သို့ စကားဆက်ရမည်မသိပဲ ဆုတ်ဆိုင်းဆိုင်း ဖြစ်နေသအခါတွင် သုံးလေ့ရှိသေစကား။ အဲ့ ကောင်းပါလေရဲ့၊ ဝမ်းသာအားရ ရှိလောက်ပါပေရဲ့။

• အဲခိုး

• အဲချင်း

• အဲထူး

• အဲမောင်း

• အဲသည်လောက်

• အဲဟို

• အဲသည်

• အဲသည်တော့

• အဲသည်လို

• အဲဒီတုန်းကပေါ့ဗျာ သူကလေးနဲ့တွေကြရာတွင် မှတ်မိကာပင် ကျွန်တော့ စိတ်ထဲတွင် နေ့တိုင်းပင် (တူရိယာလုလင်)

စာနဲ့ရေးတဲ့အခါမှာတော့ -

ဤ

ထို

ယင်း

အနှီ

၎င်း

လည်းကောင်း၊ သော်လည်းကောင်း နဲ့ ၎င်း ကတော့ မတူပါ။ 

အဆိုပါ စတာတွေကို သံးပါတယ်။

အဲမောင်း၂ – န / အဲမောင်း / ရှေးခေတ် ရှေ့တန်းစစ်မျက်နှာတွင် တပ်သားများ နိုးနိုးကြားကြားရှိစေရန် နှိုးဆော်သောအခါ တီးခတ်ရသော မောင်းတမျိုး။ "တဆုတည်းသုံးကြိမ် တပ်ဆော်က အဲမောင်းတီး၍ ဟစ်အော်စေ။" ချုပ်ပုံ၊ စ။ ၂၆၀။

အဲသည် – နစ / အဲဒီ / ရည်ညွှန်းပြောဆိုလိုသော အကြောင်းအရာ၊ ပစ္စည်းစသည်ကိုလည်းကောင်း၊ ပြောဆို ဖော်ပြခဲ့ပြီးသော အကြောင်းအရာ၊ ပစ္စည်းစသည်တို့ကိုလည်းကောင်း ညွှန်ပြရာတွင် သုံးသော စကားလုံး။ "အဲသည်ကစပြီး တောအုပ်ကြီး တခုလုံးဟာ... အမြဲတမ်း မိုးရွာနေဒါဘဲ။" ပြည်တီ။ ဂ၁။

အဲသည်တော့ – သံ / အဲဒီဒေါ့ / ပြောဆို ပြုမူ ဖြစ်ပျက်ခြင်း အကြောင်းရင်းကို ဖော်ပြသောအနက်ဖြင့် ရှေ့ဝါကျနှင့် နောက်ဝါကျကို ဆက်စပ်ပေးသောစကား။ "သူကမသွားနဲ့ ပြောလျက်နဲ့သွားတယ်။ အဲသည်တော့ အခုလိုဖြစ်တာပေါ့။"

အဲသည်လို – ကြိဝိ / အဲဒီလို / အဲဒီ့လို / မည်သို့မည်ပုံ ပြုမူ ဖြစ်ပျက်ပြောဆိုသည်ကို ရည်ညွှန်းဖော်ပြလိုရာတွင် သုံးသော

စကားလုံး။ "သူက အဲသည်လိုပြောလိုက်တော့ အားလုံး အံ့ဩသွားတာပေါ့။"

အဲသည်လောက် – ကြိဝိ / အဲဒီလောက် / အဲဒီ့လောက် / တစုံတခုသော အတိုင်းအတာ၊ အရေအတွက်၊ ပမာဏ စသည်တို့ကို ရည်ညွှန်းဖော်ပြလိုရာတွင် သုံးသော စကားလုံး။

အဲဟို – နစ / အဲဟို / အဝေးရှိပစ္စည်းကို ညွှန်ပြ ပြောဆိုရာတွင်လည်းကောင်း၊ တချိန်ကဖြစ်ပျက်ခဲ့သောအကြောင်းအရာကို ညွှန်ပြပြောဆိုရာတွင်လည်းကောင်း သုံးသော စကားလုံး။

ဒေါက်တာတင့်ဆွေ