"တနွယ်ငင် တစင်ပါ"

စကားပုံသည် မြန်မာလူမျိုးများ အသုံးများသော လူမှုရေးနှင့် နိုင်ငံရေးဆိုင်ရာ ဆိုရိုးစကားတခု ဖြစ်ပါသည်။ 

အဓိပ္ပာယ်

နွယ်ပင်တခုကို ဆွဲငင်လိုက်လျှင် ထိုနွယ်ပင်နှင့် ငြိကပ်နေသော စင်တခုလုံး ပါလာသကဲ့သို့၊ လူတယောက်ကို အရေးယူရာတွင်ဖြစ်စေ၊ ပြဿနာရှာရာတွင်ဖြစ်စေ ထိုသူနှင့် ပတ်သက်ဆက်နွှယ်နေသူအားလုံး (မိသားစု၊ ဆွေမျိုး သို့မဟုတ် အဖွဲ့အစည်း) ပါဝင်ပတ်သက်သွားခြင်းကို ဆိုလိုခြင်း ဖြစ်ပါသည်။

အသုံးပြုပုံ ဥပမာများ

မိသားစု/ဆွေမျိုးဆက်ဆံရေး: မိသားစုဝင် တဦးတယောက်က အမှားတခု ပြုလုပ်မိသောအခါ "တနွယ်ငင် တစင်ပါ" ဆိုသကဲ့သို့ ကျန်ရှိသော မိသားစုဝင်များပါ အရှက်ရခြင်း သို့မဟုတ် ထိခိုက်နစ်နာခြင်းမျိုးတွင် သုံးပါသည်။

ဥပဒေနှင့် အမှုအခင်း: အမှုတခုတွင် လူတဦးကို စစ်ဆေးရာမှ ထိုသူနှင့် ဆက်စပ်နေသူများ အားလုံးကိုပါ ဖော်ထုတ်ဖမ်းဆီးသည့်အခါမျိုးတွင် သုံးလေ့ရှိပါသည်။

စာပေအသုံးအနှုန်း: အထူးသဖြင့် ရှေးခေတ် ရာဇဝင်ကျမ်းများနှင့် နီတိစာပေများတွင် မင်းပြစ်မင်းဒဏ်သင့်သည့်အခါမျိုး၌ ဆွေမျိုးခုနစ်ဆက်အထိ ပါဝင်သွားတတ်သည်ကို ရည်ညွှန်းရာတွင် သုံးနှုန်းလေ့ရှိပါသည်။

"တနွယ်ဖြစ်လျက်၊ ရင်နှစ်သည်းကြား" နှင့် "နှောင်းကြွင်းမြေးသား၊ ဆီဘွယ်များအုံ" ဆိုသည့် အသုံးအနှုန်းများသည်လည်း မိသားစု ဆွေမျိုးသားချင်းများ တဦးနှင့်တဦး ခွဲခြား၍မရအောင် ဆက်နွှယ်နေပုံကို ဖော်ပြထားခြင်း ဖြစ်သည့်အတွက် ဤစကားပုံ၏ ဆိုလိုရင်းနှင့် သဘောတရားချင်း ဆင်တူသည်ဟု ဆိုနိုင်ပါသည်။

ယင်းစကားပုံသည် ကောင်းသောကိစ္စများတွင်လည်း (ဥပမာ- တဦးကောင်းလျှင် အားလုံးဂုဏ်တက်ခြင်း) အသုံးပြုနိုင်သော်လည်း များသောအားဖြင့် မကောင်းသော အမှုအခင်းနှင့် အရှုပ်အထွေးများတွင် ပိုမိုသုံးနှုန်းလေ့ရှိပါသည်။

"တနွယ်ငင် တစင်ပါ" နှင့် အဓိပ္ပာယ်ချင်း အနီးစပ်ဆုံးတူညီသည့် အင်္ဂလိပ်ဆိုစကားနှင့် အီဒီယံ (Idiom) အချို့မှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်ပါသည်-

၁။ "Pull one thread and the whole rug unravels"

ဤစကားသည် မြန်မာစကားပုံနှင့် အနီးစပ်ဆုံးတူပါသည်။ ခြေသလုံး (သို့မဟုတ်) ကော်ဇောတခုမှ ချည်မျှင်လေး တခုကို ဆွဲငင်လိုက်ရုံဖြင့် တခုလုံး ပြေထွက်ပျက်စီးသွားခြင်းကို ဆိုလိုပါသည်။ အမှုအခင်းတခုတွင် လူတယောက်ကို စုံစမ်းရင်းမှ ကျန်ဆက်နွှယ်နေသူအားလုံး ပေါ်လာသည့်အခါမျိုးတွင် သုံးပါသည်။

၂။ "Guilt by association"

လူတယောက်သည် အမှားကျူးလွန်သူနှင့် ပတ်သက်မိရုံ၊ ခင်မင်မိရုံဖြင့် ထိုသူနှင့် တနွယ်တည်းဟု သတ်မှတ်ခံရပြီး အပြစ်ရှိသည်ဟု အယူခံရခြင်းကို ဆိုလိုပါသည်။

၃။ "What affects one, affects all"

အဖွဲ့အစည်းတခု သို့မဟုတ် မိသားစုတခုအတွင်း လူတယောက်ကို ထိခိုက်လျှင် အားလုံးကိုပါ ရိုက်ခတ်မှုရှိခြင်းကို ဆိုလိုပါသည်။

၄။ "One bad apple spoils the bunch"

ပန်းသီးတလုံးပုပ်လျှင် တခြင်းလုံးကို ပုပ်သွားစေနိုင်သည်ဟူသည့် အဓိပ္ပာယ်ဖြစ်ပြီး၊ လူတယောက်၏ မကောင်းမှုသည် သူနှင့်ပတ်သက်သော အဖွဲ့အစည်း သို့မဟုတ် ဆွေမျိုးသားချင်းအားလုံးကို အရှိန်အဝါ ညှိုးနွမ်းစေတတ်ပုံကို ရည်ညွှန်းပါသည်။

မိဘ၊ ဘိုးဘွား၊ မြေး၊ သား အစရှိသည်တို့သည် "တနွယ်ဖြစ်လျက်" (of the same vine/lineage) ဟု ဖော်ပြထားရာ၊ အင်္ဂလိပ်စာပေတွင်လည်း မိသားစုဝင်များ ဆက်နွှယ်နေမှုကို "The family tree" (မိသားစုသစ်ပင်) သို့မဟုတ် "Roots and branches" ဟူသော တင်စားချက်များဖြင့် သုံးနှုန်းလေ့ရှိပါသည်။

"တနွယ်ငင် တစင်ပါ" ကို အခြေအနေတခုလုံး တဆက်တည်း ပါလာသည့်သဘောဖြင့် သုံးလိုလျှင် "Chain reaction" (သို့မဟုတ်) "Domino effect" ဟူသော အသုံးအနှုန်းများကိုလည်း အခြေအနေပေါ်မူတည်၍ သုံးနိုင်ပါသည်။

ဒေါက်တာတင့်ဆွေ