ဈေးထောင့်တနေရာမှာ

လူတွေ မျက်စိကျလေ့မရှိတဲ့ မြင်ကွင်းတခုကို အလွယ်တကူ တွေ့နိုင်ပါတယ်။

(၁)

မြန်မာပြည်ကပုံ မဟုတ်ပါ။ ဗီယက်နမ်။

လမ်းဘေးရောင်းသူတွေက စားချိန်ရတဲ့အခါ အနားယူတာလို မဟုတ်ပါ။

သူတို့ရဲ့ ဆိုင်ဘေးမှာပဲ ထိုင်ပြီး ဟင်းသီးဟင်းရွက်ခြင်းတွေ မပြီးသေးဘဲ ရှိနေတုန်း

လူတွေကတော့ ဆက်တိုက် လာလိုက် သွားလိုက် ဖြစ်နေတဲ့အကြား

မိနစ်နည်းနည်းလေးနဲ့ အမြန်စားကြတာပါပဲ။

အမျိုးသမီးတယောက်ကို ကြည့်မယ်ဆိုရင် သူမက တိတ်တိတ်လေး တလုတ်ချင်း စားနေပါတယ်။

အလျင်မပြတ်စားပေမယ့် တကယ် အနားရနေတယ်လို့တော့ မဟုတ်ပါ။

ရှေ့မှာ အလုပ်နေ့ရှည်တနေ့ ရှိနေသေးတယ်၊ မရောင်းရသေးတဲ့ ပစ္စည်းတွေရှိတယ်၊ နေ့စဉ်ဘဝရဲ့ စိုးရိမ်ပူပန်မှုတွေကလည်း မကုန်သေးပါ။

သူမစားတဲ့အစားအစာကလည်း သူမဘဝလိုပဲ ရိုးရှင်းပါတယ်။ များများစားနိုင်ဖို့ မဟုတ်ဘဲ ဆက်ပြီး နေရအောင် လုံလောက်ရုံပါပဲ။

ပထမမြင်လိုက်ရင် သာမန်ပဲ ထင်ရပေမယ့် နည်းနည်းနက်နက် ကြည့်လိုက်ရင် အတွင်းမှာ တခုခု ရှိနေတယ်ဆိုတာ သိလာပါတယ်။

အဲဒီ အမြန်လှုပ်ရှားနေတဲ့ အချိန်တိုလေးအတွင်းမှာ တိတ်တိတ်လေး ဆက်ခံနေတဲ့ အားတမျိုး ရှိနေပါတယ်။

နေ့စဉ်ဘဝကို တနေ့ပြီး တနေ့ ဆက်ပြီး ထိန်းသိမ်းနေတဲ့ အားပါပဲ။

အဲဒီလို ရိုးရိုးအရာလေးတွေထဲမှာ လူတယောက်ကို ခဏလောက် ရပ်ပြီး စဉ်းစားစေမယ့် အားတမျိုး တကယ်ရှိနေပါတယ်။

(၂)

ဗီယက်နမ်မှာ ဗီယက်နမ်စစ်ကြီး ခံခဲ့ရတယ်။ အခုဆိုရင် ပြောင်းလဲ တိုးတက်လာနေပါတယ်။

မြန်မာပြည်မှာ တိုင်းတပါးနိုင်ငံနဲ့ စစ်မဖြစ်ရဘဲ အချင်းချင်းစစ်ဖြစ်နေ၊ စစ်တပ်က ခဏခဏအာဏာသိမ်းနေလို့ အခုဆိုရင် အာစီယန်အတွင်းမှာပင် အောက်ဆုံးရောက်နေပါပြီ။

ဗီယက်နမ် (Vietnam)

(၁) သမိုင်းနောက်ခံ

ဗီယက်နမ်သည် Vietnam War ကို ရှည်လျားစွာ ခံခဲ့ရပြီး နိုင်ငံတည်ဆောက်ရေး အခက်အခဲများစွာ ကြုံတွေ့ခဲ့သည်။

(၂) ပြောင်းလဲမှု (Reform)

၁၉၈၆ ခုနှစ်တွင် Đổi Mới ဟုခေါ်သော စီးပွားရေးပြုပြင်ပြောင်းလဲမှု စတင်ခဲ့ပြီး စျေးကွက်စနစ်နှင့် နိုင်ငံတော်အုပ်ချုပ်မှုကို ပေါင်းစပ်အသုံးပြုခဲ့သည်။

(၃) ယနေ့အခြေအနေ

စက်မှုလုပ်ငန်း တိုးတက်

နိုင်ငံခြားရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု ဝင်လာ

တင်ပို့ကုန် အားကောင်း

အာရှတွင် တိုးတက်မြန်သော နိုင်ငံတခု ဖြစ်လာ

မြန်မာနိုင်ငံ (Myanmar)

(၁) သမိုင်းနောက်ခံ

မြန်မာနိုင်ငံသည် လွတ်လပ်ရေးရပြီးနောက်မှ စတင်၍ အတွင်းရေးစစ်ပွဲများ ဆက်တိုက် ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။

(၂) အုပ်ချုပ်မှု ပြဿနာ

စစ်တပ်၏ အာဏာသိမ်းမှုများ ထပ်ခါတလဲလဲ ဖြစ်ပွား

နိုင်ငံရေး မတည်ငြိမ်မှု

ဥပဒေစိုးမိုးမှု အားနည်း

(၃) ယနေ့အခြေအနေ

စီးပွားရေးကျဆင်း

ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု လျော့နည်း

လူမှုရေး အခက်အခဲများ တိုးလာ

➡ ဒေသတွင်း ယှဉ်ပြိုင်နိုင်စွမ်း နည်းပါးလာ

နှိုင်းယှဉ်သုံးသပ်ချက်

အချက် ဗီယက်နမ် မြန်မာနိုင်ငံ

စစ်ပွဲ ပြည်ပစစ် (US ပါဝင်) အတွင်းရေးစစ် ဆက်တိုက်

ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှု ၁၉၈၆ မှ စတင် မတည်ငြိမ်၊ တခါတရံ

အုပ်ချုပ်မှု တည်ငြိမ်သော တပါတီစနစ် အာဏာသိမ်းမှုများ

စီးပွားရေး တိုးတက်မြန် ကျဆင်းနေ

ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု ဝင်လာများ ထွက်သွားများ

အဓိကကွာခြားချက်

(၁) တည်ငြိမ်မှု

ဗီယက်နမ် → နိုင်ငံရေးတည်ငြိမ်

မြန်မာ → မတည်ငြိမ်

(၂) မူဝါဒတည်မြဲမှု

ဗီယက်နမ် → မူဝါဒဆက်တိုက်

မြန်မာ → ပြောင်းလဲမှုများ၊ မတည်ငြိမ်

(၃) အတွင်းစည်းလုံးမှု

ဗီယက်နမ် → စစ်ပြီးနောက် စည်းလုံးမှု တည်ဆောက်နိုင်

မြန်မာ → အချင်းချင်းပဋိပက္ခ ဆက်ရှိ

အချုပ်

ဗီယက်နမ်နှင့် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ကွာခြားချက်အဓိကမှာ —

➡ တည်ငြိမ်မှု + မူဝါဒဆက်တိုက်မှု + စီးပွားရေးဖွင့်လှစ်မှု

ရှိမရှိပေါ်တွင် မူတည်နေပါသည်။

ဗီယက်နမ်သည် စစ်ကြီးပြီးနောက်

တည်ငြိမ်မှုကို အခြေခံ၍ တိုးတက်နိုင်ခဲ့သော်လည်း

မြန်မာနိုင်ငံသည် အတွင်းရေးမတည်ငြိမ်မှုများကြောင့်

ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု နောက်ကျနေဆဲ ဖြစ်ပါသည်။

(၃)

“မြန်မာနိုင်ငံ တိုးတက်ရန် လိုအပ်သော အချက်များ (policy analysis)”

(၁) နိုင်ငံရေး တည်ငြိမ်မှု (Political Stability)

စစ်ပွဲများ လျော့ချခြင်း

ညှိနှိုင်းမှုနှင့် ငြိမ်းချမ်းရေး လုပ်ငန်းစဉ် တည်ဆောက်ခြင်း

အာဏာ လွှဲပြောင်းမှု စနစ်တကျ ဖြစ်စေရန်

အဓိကအချက်

တည်ငြိမ်မှုမရှိလျှင် စီးပွားရေး တိုးတက်မှု မဖြစ်နိုင်

(၂) ဥပဒေစိုးမိုးမှု (Rule of Law)

ဥပဒေကို လူတိုင်းအတွက် တူညီစွာ အသုံးချခြင်း

တရားရုံးများ လွတ်လပ်မှု

အဂတိလိုက်စားမှု လျှော့ချခြင်း

ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူများ ယုံကြည်မှုရရှိရန် အရေးကြီး

(၃) စီးပွားရေး ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှု (Economic Reform)

စျေးကွက်စနစ်ကို ပိုမို ဖွင့်လှစ်ခြင်း

အသေးစား၊ အလတ်စား လုပ်ငန်းများ (SMEs) အားပေးခြင်း

အခွန်စနစ် တိုးတက်စေရန် ပြင်ဆင်ခြင်း

တည်ငြိမ်သော မူဝါဒ ဆက်တိုက်ရှိရန် လိုအပ်

(၄) ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု ဆွဲဆောင်မှု (Investment Climate)

ဥပဒေရှင်းလင်းမှု

လုပ်ငန်းလုပ်ဆောင်ရ လွယ်ကူမှု (ease of doing business)

အခြေခံအဆောက်အဦ (infrastructure) တိုးတက်စေရန်

နိုင်ငံခြားရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု (FDI) ဝင်လာစေရန် အရေးကြီး

(၅) ပညာရေးနှင့် လူသားအရင်းအမြစ် (Human Capital)

အခြေခံပညာ အရည်အသွေး တိုးတက်စေရန်

အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းပညာ (TVET) တိုးချဲ့ရန်

ကျန်းမာရေးစနစ် တိုးတက်စေရန်

လူ့စွမ်းအားအရင်းအမြစ် မကောင်းလျှင် တိုးတက်မှု မတည်တံ့နိုင်

(၆) အခြေခံအဆောက်အဦ (Infrastructure)

လမ်း၊ လျှပ်စစ်၊ အင်တာနက်

လိုဂျစ်စတ (logistics) စနစ်

စက်မှုဇုန်များ ဖွံ့ဖြိုးရေး

စီးပွားရေး တိုးတက်မှုအတွက် အခြေခံ

(၇) စိုက်ပျိုးရေး ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှု (Agriculture Reform)

စိုက်ပျိုးရေး နည်းပညာ အသုံးချခြင်း

ဈေးကွက်ချိတ်ဆက်မှု ကောင်းမွန်စေရန်

တန်ဖိုးမြှင့်ထုတ်ကုန်များ ဖန်တီးခြင်း

မြန်မာနိုင်ငံအတွက် အဓိကကဏ္ဍ

(၈) စက်မှုလုပ်ငန်း ဖွံ့ဖြိုးရေး (Industrialization)

အလားအလာရှိသော လုပ်ငန်းများ (textile, food processing) တိုးချဲ့

export-oriented industry ဖွံ့ဖြိုးရေး

နည်းပညာတိုးတက်မှု အသုံးချခြင်း

(၉) ပတ်ဝန်းကျင်နှင့် သယံဇာတ စီမံခန့်ခွဲမှု

သယံဇာတများကို ထိန်းသိမ်းအသုံးချခြင်း

သစ်တော၊ ရေ၊ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ကာကွယ်ခြင်း

(၁၀) အာဆီယံနှင့် နိုင်ငံတကာ ချိတ်ဆက်မှု

ကုန်သွယ်ရေး ဖွင့်လှစ်ခြင်း

ဒေသတွင်း ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု

နိုင်ငံတကာ စံနှုန်းများနှင့် ကိုက်ညီမှု

အရေးကြီးဆုံး အချက် (Core Insight)

➡ တည်ငြိမ်မှု + ဥပဒေစိုးမိုးမှု + မူဝါဒဆက်တိုက်မှု

တို့သည် အခြေခံအုတ်မြစ် ဖြစ်ပါသည်။

အချုပ်

မြန်မာနိုင်ငံ တိုးတက်ရန်အတွက်

နိုင်ငံရေးတည်ငြိမ်မှု

စီးပွားရေး ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှု

လူသားအရင်းအမြစ် တိုးတက်မှု

တို့ကို တပြိုင်နက်တည်း၊ ဆက်တိုက် ဆောင်ရွက်ရန် လိုအပ်ပါသည်။

ဒေါက်တာတင့်ဆွေ