အသက်မွေးမှုပညာ ဝါသနာ တာဝန်

ကွန်မင့်တခု = ဆရာကဒေါက်တာ တင်တာတွေကလူမျိုးနဲ့ဘာသာ သာသနာ စာပေဗျည်းနဲ့သရ ဆိုတော့ကာ ဆရာဝန် နေရာပြောင်းလိုက်ပါလား သာသနာရေးရာနှင့် ယဥ်ကျေးမှု့ဆိုင်ရာ ပညာရှင်ဆိုပြီးနော့ အမှန်ကဝန်ကြီးဖြစ်ရမှာ

ပြန်စာ

(၁)

ဘာသာရပ်မျိုးစုံ၊ ကျွမ်းကျင်မှုမျိုးစုံနှင့် ဝါသနာမျိုးစုံတို့အပေါ် နက်နက်ရှိုင်းရှိုင်း စိတ်ဝင်စားတတ်ကြသူများကို တွေ့ရှိရတတ်ပါသည်။ များသောအားဖြင့် ဗဟုသုတအရာတွင် ဘက်စုံနှံ့စပ်သူများ (Polymaths)၊ စွမ်းဆောင်ရည်စုံသူများ (Multipotentialites) သို့မဟုတ် အရာရာကို လေ့လာလိုသူများ (Scanners) ဟု ခေါ်ဆိုကြသည်။ ဤသို့ ဖြစ်ရသည့်အကြောင်းရင်း၊ ၎င်းတို့၏ လုပ်ဆောင်ပုံနှင့် ယင်းကဲ့သို့ ဖြစ်ခြင်းကြောင့် ရရှိနိုင်သော အကျိုးကျေးဇူးများကို အောက်တွင် အသေးစိတ် ခွဲခြားပြသထားပါသည်–

စိတ်ဝင်စားမှု ဘက်စုံရှိသူများအတွက် ယေဘုယျအသုံးအနှုန်းများ

• Multipotentialite (စွမ်းဆောင်ရည်စုံသူ) – စာရေးဆရာမ အီမလီ ဝပ်ပနစ် (Emilie Wapnick) က စိတ်ဝင်စားမှုနှင့် ဖန်တီးနိုင်စွမ်းကဏ္ဍ အမြောက်အမြားရှိသူများကို ညွှန်းဆိုရန် တီထွင်ခဲ့သော ဝေါဟာရတခု ဖြစ်သည်။

• Polymath (ဘက်စုံနှံ့စပ်သူ) – ကျယ်ပြန့်လှသော အသိပညာ သို့မဟုတ် လေ့လာသင်ယူမှု ရှိသူတခု ဖြစ်သည် (ဥပမာ– လီယိုနာဒို ဒါဗင်ချီ)။

• Renaissance Person (ဉာဏ်သစ်အလင်းခေတ်ပုဂ္ဂိုလ်) – အနုပညာရော သိပ္ပာတ်ပညာရပ် (သိပ္ပံပညာ) ပါ ကဏ္ဍနှစ်ခုလုံးတွင် ထူးချွန်ပြောင်မြောက်သူကို ခေါ်ဆိုသည့် သမိုင်းဝင် အသုံးအနှုန်းတခု ဖြစ်သည်။

• Generalist (အထွေထွေကျွမ်းကျင်သူ) – ကဏ္ဍတခုတည်းတွင် သီးသန့် အထူးပြုနေမည့်အစား နယ်ပယ်ပေါင်းစုံ၌ ကျွမ်းကျင်မှုနှင့် စိတ်ဝင်စားမှုများ ဖြန့်ကြက်ထားသူ ဖြစ်သည်။

လူတို့ ဝါသနာမျိုးစုံကို အဆမတန် အားထုတ်ရသည့် အကြောင်းရင်းများ

• စူးစမ်းလိုစိတ်– သဘာဝအလျောက် အလွန်အမင်း စူးစမ်းလိုစိတ် ရှိခြင်းက လူတို့ကို နယ်ပယ်အသစ်များကို လေ့လာစူးစမ်းရန် တွန်းအားပေးသည်။

• ငြီးငွေ့မှု– နယ်ပယ်တခုတည်းတွင် အချိန်ကြာမြင့်စွာ နေထိုင်ခြင်းသည် ကန့်သတ်ချုပ်ချယ်မှု ရှိသည်ဟု ခံစားရစေခြင်း သို့မဟုတ် ထပ်တလဲလဲ ဖြစ်နေစေတတ်သည်။

• ဦးနှောက်ကို နှိုးဆွပေးခြင်း– ကျွမ်းကျင်မှုအသစ်တခုကို သင်ယူခြင်းသည် ဦးနှောက်အာရုံကြော လမ်းကြောင်းအသစ်များကို ဖြစ်ထွန်းစေပြီး စိတ်ကို ထက်မြက်နေစေသည်။

• ဘာသာရပ်အချင်းချင်း ချိတ်ဆက်တွေးခေါ်ခြင်း– မသက်ဆိုင်သော နယ်ပယ်နှစ်ခုကို ပေါင်းစပ်ခြင်းသည် အများအားဖြင့် ထူးခြားဆန်းသစ်သော တီထွင်ဖန်တီးမှုများကို ဦးတည်စေတတ်သည်။

စိတ်ဝင်စားမှု မျိုးစုံရှိခြင်း၏ အားသာချက်များ

• လျင်မြန်စွာ သင်ယူနိုင်ခြင်း– စွမ်းဆောင်ရည်စုံသူများသည် စတင်လေ့လာသူအဆင့် ဖြစ်ရသည်ကို ယဉ်ပါးနေသဖြင့် မည်သို့လျင်မြန်စွာ သင်ယူရမည်ဟူသော နည်းလမ်းကို ကောင်းစွာ နားလည်ကြသည်။

• လိုက်လျောညီထွေရှိမှု– ကမ္ဘာကြီး ပြောင်းလဲလာသည်နှင့်အမျှ ၎င်းတို့သည် အသက်မွေးဝမ်းကျောင်း လုပ်ငန်းအသစ်များ၊ အခန်းကဏ္ဍများ သို့မဟုတ် ပတ်ဝန်းကျင်အသစ်များသို့ လွယ်ကူစွာ ကူးပြောင်းနိုင်ကြသည်။

• ထူးခြားသော ကျွမ်းကျင်မှုများ စုစည်းခြင်း– မတူညီသော နယ်ပယ်သုံးခုမှ သာမန်မျှသာရှိသော ကျွမ်းကျင်မှုများကို ပေါင်းစပ်လိုက်ခြင်းဖြင့် ထိုပုဂ္ဂိုလ်ကို ထူးခြားသော တန်ဖိုးရှိသူတခု ဖြစ်လာစေနိုင်သည်။

• စာနာနားလည်မှု မြင့်မားခြင်း– မတူကွဲပြားသော ယဉ်ကျေးမှုများ၊ ဘာသာရပ်များနှင့် လူမှုအဖွဲ့အစည်းများနှင့် ထိတွေ့ရခြင်းကြောင့် ၎င်းတို့၏ ကမ္ဘာလောကအပေါ် နားလည်မှုကို ကျယ်ပြန့်စေသည်။

၎င်းတို့ ရင်ဆိုင်ရလေ့ရှိသော အခြေခံ စိန်ခေါ်မှုများ

• အရာရာကို သိသော်လည်း တခုမျှ အဆုံးစွန် မကျွမ်းကျင်ခြင်း (Jack of all trades, master of none) – အရာခပ်သိမ်းကို အနည်းငယ်စီ သိရှိနေသော်လည်း နယ်ပယ်တခုတည်းတွင် အဆုံးစွန် ကျွမ်းကျင်သူ မဟုတ်ဟု ခံစားရခြင်း။

• စိတ်ဖိစီးမှု များပြားခြင်း– စိတ်ကူးများနှင့် လုပ်ဆောင်ရမည့် စီမံကိန်းများ လွန်စွာများပြားနေသဖြင့် မည်သည့်အရာကို ဦးစွာ အာရုံစိုက်ရမည်ကို ရွေးချယ်ရ ခက်ခဲခြင်း။

• အချိန်စီမံခန့်ခွဲမှု– အလုပ်အကိုင်၊ လူမှုရေး ဆက်ဆံရေးများနှင့် ဝါသနာ ငါးခုခန့်ကို မျှတအောင် လုပ်ဆောင်ရခြင်းသည် စနစ်တကျ မစီမံနိုင်ပါက အားအင်ကုန်ခမ်း စိတ်ပျက်ရခြင်းကို ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်သည်။

(၂)

သက်မွေးဝမ်းကျောင်းဆိုင်ရာ ကျွမ်းကျင်မှုများနှင့် တကိုယ်ရေဆိုင်ရာ ကျွမ်းကျင်မှုများ

သက်မွေးဝမ်းကျောင်းဆိုင်ရာ ကျွမ်းကျင်မှုများ (Professional skills) သို့မဟုတ် အတတ်ပညာဆိုင်ရာ ကျွမ်းကျင်မှုများ (Hard skills) ဟူသည် ပညာရေးနှင့် လုပ်ငန်းခွင်အတွေ့အကြုံတို့မှတဆင့် ရရှိလာသော စက်မှုလက်မှုနှင့် နည်းပညာဆိုင်ရာ အသိပညာများကို ဆိုလိုသည်။ ဤကျွမ်းကျင်မှုများသည် များသောအားဖြင့် သီးခြားလုပ်ငန်းကဏ္ဍတခုအတွက်သာ သီးသန့်ဖြစ်တတ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် သင်သည် ဝက်ဘ်ဆိုက်ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး (Web development) လုပ်ငန်းကို အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းအဖြစ် ရွေးချယ်ပါက ကွန်ပျူတာဘာသာစကားဖြင့် ကုဒ်ရေးခြင်း (Coding) သည် သင်၏ သက်မွေးဝမ်းကျောင်းဆိုင်ရာ ကျွမ်းကျင်မှုတခု ဖြစ်လာမည် ဖြစ်သည်။

တကိုယ်ရေဆိုင်ရာ ကျွမ်းကျင်မှုများ (Personal skills) သို့မဟုတ် လူမှုဆက်ဆံရေးဆိုင်ရာ ကျွမ်းကျင်မှုများ (Soft skills / People skills) ဟူသည် လုပ်ငန်းခွင်အတွင်း လူအများအချင်းချင်း မိမိကိုယ်ကို ထုတ်ဖော်ပြသပုံနှင့် တဦးနှင့်တဦး ဆက်ဆံပြောဆိုပုံတို့ကို ဆိုလိုသည်။ သက်မွေးဝမ်းကျောင်းဆိုင်ရာ ကျွမ်းကျင်မှုများနှင့် တကိုယ်ရေဆိုင်ရာ ကျွမ်းကျင်မှုများအကြား မျှတမှုရှိခြင်းက မိမိ၏ အရည်အချင်း ပုံရိပ်နှင့် သက်ဆိုင်ရာနယ်ပယ်ရှိ ကျွမ်းကျင်နှံ့စပ်မှုတို့ကို ပိုမိုပြည့်စုံ ကောင်းမွန်လာစေရန် အထောက်အကူပြုနိုင်သည်။

(၃)

လူတယောက်မှာ ပညာ၊ ဝါသနာ၊ အစားအစာ တမျိုး၊ တခု၊ တမယ်သာလို့ မရှိပါ။

မတတ်လည်း ဝန်ကြီး ဝန်ကလေး ဖြစ်တာလည်း ရှိပါသည်။

မြန်မာပြည်က နမူတာတွေလည်း ရှိပါတယ်။

ဆေးကုသမှုမလုပ်တဲ့ ဆရာဝန်တွေ၊ အင်ဂျင်နီယာဘွဲ့ရပြီး စီးပွားလုပ်သသူတွေ၊ စာရေးဆရာ ဆရာဝန်တွေ၊ အင်ဂျင်နီယာ ကာတွန်းဆရာတွေကို ကိုယ်တိုင်တွေ့ဘူးပါသည်။

ပညာရှင်တွေထဲက ဝန်ကြီး ဝန်ကလေးဖြစ်တာလည်း အလွန်ရှားပါသည်။

ဘားပလက်စ်၊ အေပီစီ သာသိတဲ့ ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးလည်း တကယ်ရှိခဲ့သည်။

ထန်းလျက် ဘယ်ကထွက် မသိတဲ့ ဝန်ကြီးလည်း အမှန်ကယ်ရှိခဲ့သည်။

ဘောင်းတော်ညိမ့်၊ စိတ်တော်သိက ဝန်ကြီးဖြစ်တဲ့တိုင်းပြည်ကို လူတိုင်းသိကြပါလိမ့်မည်။

ဟင်းလေးအိုးကြီးကိုလည်း လူတိုင်းသိပါမည်။

အရူးလွယ်အိတ်လည်း ရှိသည်။

ကျွန်တော်အဆင့်ကတော့ ပညာရှင်၊ ပါရမီရှင်အဆင့် မဟုတ်ပါ။

ဒေါက်တာတင့်ဆွေ