ဒီပ ဒီပါ ဇမ္ဗူဒီပ ဇမ္ဗူဒီပါ

ဒီပ နဲ့ ဒီပါ ကိုလည်းရှင်းပြပေးပါဆရာ

ဒီပ နှင့် ဒီပါ ဟူသော စကားလုံးများသည် ပါဠိဘာသာ dīpa မှ ဆင်းသက်လာပြီး၊ မြန်မာစာပေနှင့် ကျမ်းဂန်များတွင် အဓိပ္ပာယ် (၂) မျိုးဖြင့် အဓိက အသုံးပြုပါသည်။

၁။ ကျွန်း သို့မဟုတ် တိုက် (Island / Continent)

ဒီပ (န) = ကျွန်း၊ ကုန်းမြေ။

ပါဠိဘာသာတွင် ကုန်းမြေ သို့မဟုတ် ရေပတ်လည်ဝိုင်းနေသော "ကျွန်း" ကို မူရင်းအနက် ဖွင့်ပါသည်။

ဒီပါ (န) = ကမ္ဘာ့တိုက်ကြီးများ၊ ကျွန်းကြီးများ။

မြန်မာစာပေတွင် ဧကဝုစ်၊ ဗဟုဝုစ် သဘောအရလည်းကောင်း၊ ကဗျာလင်္ကာ အဆွဲအရလည်းကောင်း "ဒီပါ" ဟု ပြောင်းလဲသုံးနှုန်းကြသည်။ ဥပမာ - ဇမ္ဗူဒီပါ (ဇမ္ဗုဒိပ်ကျွန်း/တိုက်)၊ ဒီပါအပေါင်း (ကျွန်းအပေါင်း/ကမ္ဘာလောက)။

၂။ ဆီမီး သို့မဟုတ် အလင်းရောင် (Lamp / Light)

ဒီပ (န) = ဆီမီး၊ တန်ဆောင်၊ အလင်းတိုင်။

ကိလေသာမှောင်မိုက်ကို ခွင်း၍ အလင်းဆောင်သူ (သို့မဟုတ်) အားကိုးရာအစစ်အမှန် ဖြစ်တော်မူသော ဘုရားရှင်ကို "လောကဒီပ" (လောက၏ ဆီမီးတန်ဆောင်) ဟု တင်စားပူဇော်လေ့ရှိသည်။

မဟာပရိနိဗ္ဗာန်သုတ်တော်၌ ဘုရားရှင် မိန့်ကြားတော်မူခဲ့သည့် "အတ္တဒီပါ ဝိဟရထ" ဆိုသည်မှာ "မိမိကိုယ်ကို ဆီမီးတန်ဆောင်သဖွယ် (သို့မဟုတ်) အားကိုးရာကျွန်းမြေကဲ့သို့ ပြု၍ နေကြလော့" ဟု အနက်ရပါသည်။

ဝေါဟာရ သုံးနှုန်းပုံ ခြားနားချက်

ကျမ်းဂန်ထွက် ပါဠိသက်သက်အတိုင်း သုံးနှုန်းလျှင် "ဒီပ" ဟု သုံးလေ့ရှိပြီး၊ မြန်မာမှုပြု၍ ကဗျာ၊ လင်္ကာနှင့် စကားပြေတို့တွင် အများကိန်းသဘော (သို့မဟုတ်) ဘွဲ့အမည်များအဖြစ် သုံးစွဲသည့်အခါ "ဒီပါ" ဟု သုံးနှုန်းလေ့ရှိပါသည်။

ဥပမာ -

ဇမ္ဗူဒီပချက် သို့မဟုတ် ဇမ္ဗူဒီပါလက်ျာတောင်။

ဒီပါကျော် (တိုက်ကြီးများအလယ်တွင် ကျော်စောသူ)။

ဇမ္ဗူဒီပ (တောင်ကျွန်း)

မဟာဝင်၊ အာဒိကပ္ပကမ္ဘာဦးကျမ်း အစရှိသော မြန်မာကျမ်းဂန်များအရ၊ ကျွန်ုပ်တို့နေထိုင်ရာ ကမ္ဘာလောကသည် ဇမ္ဗူဒိပ်ကျွန်းဖြစ်သည်။ ဇမ္ဗူဒိပ်ကျွန်းသည် မြင့်မိုရ်တောင်၏ တောင်ဘက် မျက်နှာတွင်ရှိသော ကျွန်းကြီးဖြစ်သည်။ ပါဠိဘာသာအားဖြင့် "ဇမ္ဗူဒီပ"ဟု ခေါ်သည်။ ယင်းကို မြန်မာမှုပြုသော် ဇမ္ဗူဒိပ်ကျွန်းဖြစ်၏။ မြင့်မိုရ်တောင်ကို ဗဟိုပြု၍ အရှေ့ဘက်တွင် ပုဗ္ဗဝိဒေဟကျွန်း၊ အနောက်ဘက်တွင် အပရဂေါယာနကျွန်း၊ တောင်ဘက်တွင် ဇမ္ဗူဒီပကျွန်း၊ မြောက်ဘက်တွင် ဥတ္တရကုရုကျွန်း ဟူ၍ ကျွန်းကြီးလေးကျွန်းနှင့် အရံကျွန်းငယ် ၂ဝဝဝ ရှိသည်။ ဇမ္ဗူဒိပ်ကျွန်းသားတို့သည် အခြားကျွန်းများသို့ မသွားရောက်နိုင်သကဲ့သို့၊ အခြားကျွန်းသားတို့သည်လည်း ဇမ္ဗူဒိပ်ကျွန်းသို့ မလာရောက်နိုင်ပေ။ ဘုရား၊ ရဟန္တာနှင့် စကြဝတေးမင်းတို့သာလျှင် ကြွသွားနိုင်သည် ဟု ဆို၏။

ဇမ္ဗူဒိပ် နိမိတ်ထွန်း သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။ 

ဇမ္ဗူဒီပါ လက်ယာတောင်ကျွန်း သြဘာနိမိတ်ထွန်းတဲ့ကျွန်း။

ဇမ္ဗူဒိပ် နိမိတ်ဆောင်။

မှတ်ချက်

စာတွေထဲမှာပါတဲ့ အရေးအသာကိုသာ တင်ပြခြင်းဖြစ်ပါတယ်။ သမိုင်း၊ ပထဝီ၊ သိပ္ပံစာထဲက မဟုတ်ပါ။

ဒေါက်တာတင့်ဆွေ