လည်း ကို အမြဲတမ်း လဲ လို့အသံထွက်ပါသလား။ ကျနော်တို့အထက်တန်းတုန်းက မြန်မာစာဆရာက လည်းကို လုံးကြီးတင် ဆံခတ် အသံနဲ့ဖတ်ပါတယ်။ အဲဒါရောမှန်လားဆရာ။
လည်း
လည်း – စည်း / လဲ / နာမ်၊ ကြိယာစသည့် ပုဒ်တခုခုကို သုံးစွဲ ရာ၌ အထက်ရည်ညွှန်းရင်း ဆိုလိုရင်းနှင့်သာမပြီးပဲ၊ ထိုအ ကြောင်းအရာကို ထပ်ဖြည့်ပေါင်းစည်း၍ ငင်သည့်သဘော ဖြင့်သုံးသောစကားလုံး။ “သူလည်းလာ၏။” “သူသည်လည်း
စား၏။” “စာအုပ်ကိုလည်းဝယ်၏။” “ပြည်ပုရံသူ၊ ရှိလျှင် မူလည်း၊ မပြုလာဘံ့။” မင်္ဂစိုး* ၈။ “ကံစေ့နဂိုရ်၊ ငြိုငြင်သဖြင့် လည်း။” ကံကုဏ်။ ၄၀၃။ “လယ်သမားသည် ထွန်လည်းထွန် ၏။ စိုက်လည်းစိုက်၏။” (ကြိယာနှင့်တွဲသောအခါ ကြိယာ ကို နှစ်ထပ်ပြု၍ အကြား၌ သုံးလေ့ရှိ၏။ နောက်ကြိယာကို ပဓာနထား၍ ရှေ့ကြိယာပုဒ်ကို ဝိသေသနသဘော သုံး သည်။)
လည်းကောင်း – စည်း / လဂေါင်း / ၁။ ရှေ့ က ဆိုခဲ့ပြီးသည့် အပြင် အခြားထပ်တူဆိုရန်ရှိသောအခါတို့ တွင် ပုဒ်အသီး သီးတို့ ၏အဆုံး၌ တွဲစပ်သုံးသော စကားလုံး။ နောက်ပုဒ်၊ နောက်ပုဒ်တို့ ကို တပေါင်းတည်း တဆက်တည်း အနက် ကောက်ယူရန်ညွှန်ပြသောစကားလုံး။ “ကံကိုလည်းကောင်း၊ ကံ၏အကျိုးကိုလည်းကောင်း၊ မသိခြင်းကိုဆိုသည်။” လင်း။ ၁၀။ (ကံရော ကံ၏အကျိုးပါပေါင်း၍ ဆိုသည်။) ၂။ ထပ်တူ အတိုင်းဟူသော အနက်ကို ဖော်ပြသောစကားလုံး။ “ကိန္နရီ ကား၊ ဤဘဝလည်း၊ ရှေးနည်းလည်းကောင်း၊ ဆုယူဟောင်း တွင်။” ဘလ္လာ* ၁၁၅။
မှတ်ရန်
/ / ကြားက အသံထွက်ဖြစ်ပါတယ်။
လုံးကြီးတင်ဆံခတ်သံ (စာဖတ်သံ)
- သဘောတရား: စာပေ ကျမ်းဂန်၊ ကဗျာလင်္ကာ၊ သီချင်းကြီးများနှင့် စာအုပ်စာပေများကို ရွတ်ဖတ်ပူဇော်သည့်အခါ သို့မဟုတ် သံနေသံထားဖြင့် ဖတ်ကြားသည့်အခါမျိုးတွင် "လည်း" ကို "လဲ" ဟု မဖတ်ဘဲ မူရင်းသတ်ပုံအတိုင်း "လည်" (လုံးကြီးတင်ဆံခတ် သတ်သံ) သို့မဟုတ် "လည့်" ဟု အသံထွက်ဖတ်ရသည်။
- မှန်ကန်မှု: အလွန်မှန်ကန်ရုံတင်မက စာပေအရာတွင် အလွန်ယဉ်ကျေးသပ္ပာယ်ပြီး လေးနက်သော အဆင့်မြင့်အသံထွက် ဖြစ်သည်။ ကဗျာရွတ်ဆိုရာတွင် "လည်း" ကို "လဲ" ဟု ဖတ်လိုက်ပါက ကဗျာ၏ အသံစီးဆင်းမှု (Rhythm) နှင့် ဝါကျအလေးအနက်ပြုမှု ပျက်ပြားသွားတတ်သည်။
၂။ ပုံပါ အဘိဓာန်တွင် "/ လဲ /" ဟု ပြထားခြင်း (နှုတ်ပြောသံ)
- သဘောတရား: မြန်မာစာအဖွဲ့က ပြုစုသော အဘိဓာန်များတွင် / လဲ / ဟု ပြထားခြင်းမှာ လူထုအများစု နေ့စဉ် စကားပြောဆိုရာတွင် အလွယ်တကူ ထွက်လေ့ရှိသည့် "နှုတ်ပြော အသံထွက်" (Spoken/Colloquial pronunciation) ကို စံအဖြစ် မှတ်တမ်းတင်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။
- စကားပြောသည့်အခါ "သူလည်း လာတယ်" ကို "သူလဲ လာတယ်" ဟု အသံထွက်ကြသည်မှာ ဓမ္မတာ ဖြစ်သည်။
ခြုံငုံသုံးသပ်ချက်
- စကားပြောတွင်: "လဲ" ဟု အသံထွက်ခြင်းသည် သဘာဝကျသည်။
- စာဖတ်ခြင်း၊ ကဗျာရွတ်ခြင်းတွင်: ဆရာကြီး သင်ကြားပေးခဲ့သည့်အတိုင်း လုံးကြီးတင်ဆံခတ်အသံ (လည်/လည့်) ဖြင့် ဖတ်ခြင်းသည်သာ အမှန်ကန်ဆုံးနှင့် အပီသဆုံး ဖြစ်သည်။
ဒေါက်တာတင့်ဆွေ
Comments
Post a Comment