Update ဆိုတာဘာကိုဆိုလိုသလဲ

(ရ နဲ့ က အဆက်)

မိုးရေတက်ရေ တဖွေးဖွေး

ကွင်းကျယ် အဝေးဝေး

လယ်စောင့်တဲ့လေး ခြေတံရှည်

မိုးကုပ်တောက်မှာတည်

ကြာနီတပွင့် ဖြူတပွင့် တဲနဲ့ပနံတင့်။ (မင်းသုဝဏ်)

အခုရေးနေကြတာတွေက (တစ်) ဖွေးဖွေးတဲ့။ (တစ်) ပွင့်တဲ့။ စာတွေကဗျာတွေ ပျက်ကုန်တယ်။ 

ကွန်မင့်တခု = Update ဆိုတာ ရှိတယ်

မှတ်ချက် = အတည့်ကို ဇောက်ထိုးလုပ်ခြင်း။

“Update” (ပြင်ဆင်ချက် သို့မဟုတ် နောက်ဆုံးအခြေအနေဖြစ်အောင် ပြုလုပ်ခြင်း) ဆိုသည်မှာ အချက်အလက်၊ ဆော့ဖ်ဝဲလ် (Software) သို့မဟုတ် ဒီဇိုင်းပုံစံတခုခုကို လတ်တလောဖြစ်ပျက်နေသော အကြောင်းအရာများ ထပ်မံဖြည့်စွက်ခြင်းဖြင့် ဖြစ်စေ၊ ပိုမိုခေတ်မီအောင် ပြုလုပ်ခြင်းဖြင့် ဖြစ်စေ လက်ရှိခေတ်ကာလ အခြေအနေနှင့် ညီညွတ်လာအောင် ပြုလုပ်ခြင်းကို ဆိုလိုသည်။

(၂)

ဘန်းစကား (Slang) များကို သုံးစွဲခြင်းကို “ဘာသာစကားဆိုင်ရာ ပြင်ဆင်မွမ်းမံမှု” (Language update) ဟု ခေါ်ဆိုနိုင်ပါသည်။ ဘာသာစကားဆိုသည်မှာ အစဉ်အမြဲ ပြောင်းလဲတိုးတက်နေသောအရာ ဖြစ်သည့်အတွက်၊ ဘန်းစကားသည် ဝေါဟာရအသစ်များကို ထည့်သွင်းပေးခြင်း၊ ရှိရင်းစွဲအနက်အဓိပ္ပာယ်များကို ပုံစံသစ်ပြောင်းလဲပေးခြင်းနှင့် လူစုလူဝေးကို ခေတ်ပေါ်ရေစီးကြောင်းများနှင့် အင်တာနက်ယဉ်ကျေးမှုများ၌ လိုက်လျောညီထွေဖြစ်အောင် ကူညီပေးခြင်းတို့ကို ဆောင်ရွက်ပေးသည့် ရှင်သန်နေသော “မွမ်းမံမှုအပိုင်းအစ” (Living update patch) တခုကဲ့သို့ အကျိုးပြုနေပါသည်။

(၃)

စာလုံးပေါင်းမှားယွင်းမှုကို သုံးစွဲခြင်းသည် 

နည်းပညာအရ စာရိုက်မှားခြင်း (Typo)၊ အမှားအယွင်း (Error) သို့မဟုတ် လွဲမှားမှု (Mistake) သာ ဖြစ်ပါသည်။ “Update” (ပြင်ဆင်မွမ်းမံခြင်း) ဆိုသည်မှာ တစုံတခုကို ခေတ်မီအောင် သို့မဟုတ် ပိုမိုကောင်းမွန်အောင် ပြုလုပ်ခြင်းကို ဆိုလိုခြင်းဖြစ်ပြီး၊ စာလုံးပေါင်းမှားယွင်းခြင်းကမူ များသောအားဖြင့် ဆက်သွယ်ပြောဆိုမှုကိုလည်းကောင်း၊ ရှင်းလင်းပြတ်သားမှုကိုလည်းကောင်း ယုတ်လျော့ပျက်စီးစေပါသည်။

(၄)

လူတွေ ဘာကြောင့် ဒီအမှားမျိုးကို လုပ်ကြသလဲ

စကားကို အမြန်ပြောဆိုကြသည့်အခါ ထိုစာလုံးများ၏ အသံထွက် ပေါင်းစပ်သွားပုံကြောင့် ဖြစ်ပါသည် -

“က” သံ ပျော့ပြောင်းသွားခြင်း။ ။ မြန်မာစကားပြောတွင် အသံပြင်းသော “က” အသံသည် အသံပြောင်းလဲခြင်း (Voicing) ဟူသည့် အသံထွက်ဖြစ်စဉ် သဘောသဘာဝအရ ပြောင်းလဲသွားတတ်သည်။ ဝါကျတခုအတွင်း အမြန်ပြောလိုက်သည့်အခါ “က” အသံသည် သဘာဝအလျောက် ပျော့ပြောင်းသွားပြီး အသံပျော့သော “ရ” သို့မဟုတ် “ဂ” အသံများနှင့် လုံးဝနီးပါး တူညီသွားတတ်သည်။

စာရိုက်ခြင်းနှင့် ဘန်းစကား။ ။ ဖုန်းကီးဘုတ်များနှင့် လူမှုကွန်ရက်စာမျက်နှာများပေါ်တွင် လူများသည် စာလုံးများ၏ အဘိဓာန်လာ အဓိပ္ပာယ်အစစ်အမှန်ထက် (အသံထွက်ပုံအတိုင်း) အသံထွက်အပေါ်၌သာ အခြေခံ၍ စာလုံးများကို ရွေးချယ်ရေးသားလေ့ ရှိကြသည်။

ဤအသုံးသည် ဘာသာစကားဆိုင်ရာ “Update” (ပြင်ဆင်မွမ်းမံမှု) တခု မဟုတ်

“Update” သို့မဟုတ် ဘာသာစကား၏ ပြောင်းလဲတိုးတက်မှု ဆိုသည်မှာ စာလုံးအပြောင်းအလဲဖြစ်သွားသော်လည်း မူလအနက်အဓိပ္ပာယ်ကို ထိန်းသိမ်းထားနိုင်ခြင်း သို့မဟုတ် လူတိုင်းအတွက် ပိုမိုလွယ်ကူရှင်းလင်းသွားခြင်းမျိုး (ဥပမာ - ရုံးသုံးကတ္တားဝိဘတ်မှသည် သာမန်ပြောဆိုသည့် ကတ္တားဝိဘတ်သို့ ပြောင်းလဲသုံးစွဲခြင်းမျိုး) ကို ဆိုလိုခြင်း ဖြစ်သည်။

“က” နှင့် “ရ” ကို အပြန်အလှန် လဲလှယ်သုံးစွဲခြင်းသည် အောက်ပါအချက်များကြောင့် ဘာသာစကားဆိုင်ရာ ပြင်ဆင်မွမ်းမံမှုအဖြစ် အကျုံးမဝင်ပါ -

အဓိပ္ပာယ် ပျောက်ဆုံးသွားခြင်း။ ။ ထိုစာလုံးနှစ်လုံးသည် လုံးဝဆန့်ကျင်ဘက်ဖြစ်ပြီး ကွဲပြားခြားနားသော အဓိပ္ပာယ်ကိုယ်စီ ရှိကြသည်။ “က” ဆိုသည်မှာ ကခုန်ခြင်း (To dance) ကို ဆိုလိုပြီး၊ “ရ” ဆိုသည်မှာ ရရှိခြင်း (To get/receive) ကို ဆိုလိုသည်။

အဓိပ္ပာယ် အလွန်အမင်း ဝေဝါးသွားခြင်း။ ။ အကယ်၍ တစုံတယောက်က “ပိုက်ဆံ ရတယ်” (Receiving money) အစား “ပိုက်ဆံ ကတယ်” (Dancing money) ဟု ရေးသားလိုက်ပါက ထိုဝါကျ၏ အဓိပ္ပာယ်အစစ်အမှန်သည် လုံးဝပျက်စီးသွားရတော့သည်။

(၅)

ဥပမာ ကျန်းမာရေး မေးခွန်းတတခု

"ကလေးက ဖျားနေပါတယ်။ ဘယ်လိုလုပ်ကမလဲဆရာ။"

မြန်မာစာလုံးပေါင်း သတ်ပုံအရ "ဘယ်လိုလုပ်ကမလဲ" ဟု ရေးခြင်းသည် မှားယွင်းပြီး၊ မှန်ကန်သော သတ်ပုံမှာ "ဘယ်လိုလုပ်ရမလဲ" ဖြစ်ပါသည်။

ဤနေရာတွင် က နှင့် ရ လွဲမှားခြင်းသည် ဘာသာစကား စနစ်တကျ ပြောင်းလဲတိုးတက်လာသည့် "Language Update" မဟုတ်ဘဲ၊ အသံထွက်ဆင်တူမှုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသည့် အရေးအသား အမှား (Spelling Error) သာ ဖြစ်သည်။

ဘာကြောင့် "ရ" အစား "က" လို့ မှားရေးမိကြသလဲ။

၁။ အသံပြောင်းလဲမှု (Phonetic Voicing):

ဗမာစကားပြောသည့်အခါ စကားလုံးနှစ်ခုကို ဆက်တိုက်အမြန်ပြောလျှင် နောက်ကစကားလုံး၏ အသံသည် ပျော့သွားလေ့ရှိသည်။ "လုပ်" နှင့် "ရ" ကို တွဲ၍ "လုပ်ရမလဲ" ဟု မြန်မြန်ပြောသည့်အခါ "ရ (ya)" အသံသည် လျှာအနေအထားအရ "က (ka)" သို့မဟုတ် "ဂ (ga)" အသံနှင့် အလွန်နီးစပ်သွားသည်။ ထို့ကြောင့် နားထဲတွင် "လုပ်ကမလဲ" ဟု ကြားရခြင်း ဖြစ်သည်။

၂။ အသံကြားသည့်အတိုင်း စာရိုက်ခြင်း (Texting Culture):

အထူးသဖြင့် ဖုန်းဖြင့် Social Media (Messenger, Viber) ပေါ်တွင် စာရိုက်သည့်အခါ စာလုံးပေါင်း သတ်ပုံကို စဉ်းစားမနေတော့ဘဲ မိမိအသံထွက် ကြားရသည့်အတိုင်း "လုပ်ကမလဲ" ဟု လွယ်လွယ်ရိုက်လိုက်ကြရာမှ ဤအမှားသည် ခေတ်စားလာခဲ့သည်။

၎င်းကို ဘာကြောင့် "Update" ဟု ခေါ်၍မရသနည်း

သဒ္ဒါလုပ်ဆောင်ချက် ကွဲပြားခြင်း: ဗမာသဒ္ဒါတွင် "ရ" သည် လိုအပ်ချက်၊ တာဝန်ရှိမှု သို့မဟုတ် အခွင့်အရေး ရရှိခြင်း (Must/Have to/Get to) ကို ပြသသည့် ဝိဘတ် (Verb Particle) ဖြစ်သည်။ "က" တွင်မူ ထိုသို့သော သဒ္ဒါလုပ်ဆောင်ချက် မရှိပါ။

မူရင်းအဓိပ္ပာယ် ပျက်ပြားခြင်း: "လုပ်ရမလဲ" ဆိုသည်မှာ "ဘယ်လိုဆောင်ရွက်ရမလဲ" ဟု မေးခြင်းဖြစ်သည်။ "လုပ်ကမလဲ" ဟု ရေးလျှင် မူရင်းအဓိပ္ပာယ် ပျောက်ဆုံးသွားသည်။

ထို့ကြောင့် ဤမေးခွန်းမျိုးကို ဖော်ပြပါအတိုင်း ရေးသားခြင်းသည် သတ်ပုံမှားယွင်းနေခြင်းသာ ဖြစ်ပြီး ဘာသာစကား၏ စနစ်တကျ အဆင့်မြှင့်တင်မှု (Update) တခု မဟုတ်ပါ။ စာစီစာကုံး၊ အစီရင်ခံစာနှင့် တရားဝင်စာများတွင် "ဘယ်လိုလုပ်ရမလဲ" ဟုသာ အမှန်ရေးသားရပါမည်။

ယနေ့ခေတ်မှာ "ရ" နဲ့ "က" ကို တမင်သက်သက် မှားရေး၊ မှားပြောတာဟာ လူငယ်တွေကြားထဲမှာ "စတန့် (Stunt)" တခု၊ ဒါမှမဟုတ် Trend တခု (Meme Culture) လိုမျိုး ဖြစ်နေတာ အမှန်ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။

ဘာသာစကား ပညာရှင်တွေနဲ့ စာပေအသိုင်းအဝိုင်းက ဒါကို စိုးရိမ်ကြပေမယ့်၊ အင်တာနက် လူမှုကွန်ရက် ယဉ်ကျေးမှုအရ ဘာကြောင့် ဒီလို "စတန့်" မျိုး ခေတ်စားလာရလဲ

၁။ Attention ပိုရစေချင်တဲ့ "စတန့်" (Attention-seeking/Meme Culture)

Social media ပေါ်မှာ ပုံမှန်စာလုံးပေါင်းအတိုင်း "ဘယ်လိုလုပ်ရမလဲ" လို့ ရေးရင် ဘယ်သူမှ သတိမထားမိပါဘူး။ ဒါပေမယ့် "ဘယ်လိုလုပ်ကမလဲ"၊ "စားကမလား" ဆိုပြီး တမင် လွဲချော်အောင် ရေးလိုက်တဲ့အခါ ဖတ်ရတဲ့သူက "ဟင်" ခနဲ ဖြစ်သွားပြီး အာရုံစိုက်မိသွားစေပါတယ်။ ဒါဟာ အွန်လိုင်းပေါ်မှာ လူအများ စိတ်ဝင်စားမှုကို ဆွဲဆောင်ဖို့ တမင်လုပ်တဲ့ ကစားကွက် (Attention Stunt) တခု ဖြစ်ပါတယ်။

၂။ ချစ်စနိုး၊ ကလေးဆန်ဆန် ပြောချင်တဲ့ ပုံစံ (Aesthetic/Cute Tone)

လူငယ်တွေ အချင်းချင်း (အထူးသဖြင့် ရည်းစားတွေ၊ သူငယ်ချင်း အရင်းအချာတွေ) Chat box ထဲမှာ စကားပြောတဲ့အခါ ပုံမှန် သတ်ပုံအတိုင်း ရေးရင် ခပ်တန်းတန်းကြီး ဖြစ်နေတယ်လို့ ခံစားရတတ်ပါတယ်။ အသံကို ပျော့ပြီး ကလေးသံလေး ဖမ်းကာ "သွားကမယ်နော်" (သွားရမယ်နော်)၊ "အိပ်ကဦးမယ်" (အိပ်ရဦးမယ်) လို့ ရေးတာဟာ ပိုပြီး ရင်းနှီး စနောက်တဲ့ ခံစားချက် (Cute vibe) ကို ပေးစွမ်းနိုင်လို့ "စတန့်" အဖြစ် သုံးကြတာ ဖြစ်ပါတယ်။

၃။ Keyboard အလွယ်ရိုက်တဲ့ စရိုက် (Low-effort Texting)

ဖုန်း Keyboard တွေမှာ "ရ" ထက် "က" က ပိုပြီး ရိုက်ရတာ လွယ်ကူတဲ့ နေရာမှာ ရှိနေတတ်တာကြောင့် အလွယ်တကူ လက်လှမ်းမှီရာ ရိုက်လိုက်ရင်းနဲ့ နောက်ပိုင်းမှာ ဒါကို ပျော်စရာ အလေ့အထ (Internet Slang) တခုလို ဖန်တီးပစ်လိုက်ကြတာ ဖြစ်ပါတယ်။

အနှစ်ချုပ်

ဒါကြောင့် ဒီဖြစ်စဉ်ဟာ ဘာသာစကား သဘာဝအရ ပြောင်းလဲသွားတဲ့ "Update" မဟုတ်ဘဲ၊ ခေတ်လူငယ်တွေရဲ့ အွန်လိုင်း ဆက်သွယ်ရေး ယဉ်ကျေးမှုထဲက "တခေတ်တခါသုံး စတန့် (Temporal Slang)" သာ ဖြစ်ပါတယ်။ အချိန်တန်ရင် ဒီ Trend က ရိုးအီသွားပြီး တခြား စတန့်အသစ်တွေ ပြောင်းလဲ ရောက်ရှိလာဦးမှာ ဖြစ်ပါတယ်။

ဒေါက်တာတင့်ဆွေ