၁။ တယောက်တလက်တအား
အဓိပ္ပါယ်မှာ —
လူတိုင်း မိမိတတ်နိုင်သမျှ ပါဝင်ကူညီကြရန်၊ တဦးစီက မိမိအင်အား၊ လုပ်အား၊ ဉာဏ်အားကို စုပေါင်းထည့်ဝင်ရန် ဖြစ်သည်။
"လက်တအား" ဆိုသည်မှာ လက်တဖက်ဖြင့် ကူညီသည်ဟု တိုက်ရိုက်မဆိုလိုဘဲ "မိမိတတ်နိုင်သလောက် အားထုတ်ခြင်း" ဟူသော သဘောဖြစ်သည်။
ဥပမာ -
ကျေးရွာဖွံ့ဖြိုးရေးလုပ်ငန်းများတွင် ပြည်သူများ တယောက်တလက်တအား ပါဝင်ဆောင်ရွက်ကြရမည်။
နိုင်ငံတည်ဆောက်ရေးတွင် တယောက်တလက်တအား ဝိုင်းဝန်းကြိုးပမ်းကြပါစို့။
၂။ တထောင့်တနေရာ
အဓိပ္ပါယ်မှာ —
မိမိရောက်ရှိနေသော နေရာအသီးသီး၊ ကဏ္ဍအသီးသီးတွင် မိမိတာဝန်ကို ကျေပွန်စွာ ထမ်းဆောင်ခြင်း ဖြစ်သည်။
"ထောင့်" နှင့် "နေရာ" ကို တွဲသုံးခြင်းအားဖြင့် နိုင်ငံအနှံ့၊ လုပ်ငန်းအနှံ့၊ အရပ်ရပ်တွင် ဟူသော သဘော ပိုမိုအားကောင်းစေသည်။
ဥပမာ -
ပြည်သူတိုင်း တထောင့်တနေရာ မှ နိုင်ငံဖွံ့ဖြိုးရေးအတွက် ပါဝင်ကြရမည်။
လူငယ်များသည် တထောင့်တနေရာ တွင် တာဝန်ကျေပွန်စွာ ဆောင်ရွက်ကြရမည်။
ဆိုရှယ်လစ်ခေတ်၏ စကားအသုံး
ထိုခေတ်တွင် အောက်ပါစကားများနှင့် တွဲဖက်အသုံးများခဲ့သည် —
တယောက်တလက်တအား
တထောင့်တနေရာ
ဝိုင်းဝန်းဆောင်ရွက်
စုပေါင်းအင်အား
ပြည်သူ့အင်အား
ကိုယ်ထူကိုယ်ထ
လုပ်အားဒါန
နိုင်ငံတည်ဆောက်ရေး
ဥပမာ သတင်းစာဆန်ဆန် ရေးလျှင် —
"နိုင်ငံတည်ဆောက်ရေး လုပ်ငန်းများတွင် ပြည်သူအပေါင်းတို့ တယောက်တလက်တအား၊ တထောင့်တနေရာမှ ပါဝင်ဆောင်ရွက်ကြရန် လိုအပ်ပေသည်။"
ဘာသာစကားအမြင်
ဤစကားနှစ်ခုသည် နိုင်ငံရေးအရ အသုံးများခဲ့သော်လည်း မြန်မာဘာသာ၏ စကားဖွဲ့ပုံအရ ကြည့်လျှင် လှပသော အတွဲစကားများ ဖြစ်သည်။
တယောက်တလက်တအား = တဦးချင်း ပါဝင်ကူညီမှု
တထောင့်တနေရာ = နေရာအသီးသီးမှ ပါဝင်မှု
ဟူ၍ အဓိပ္ပါယ်ကွာခြားသော်လည်း အပြန်အလှန် ဖြည့်စွက်ပေးသော စကားတွဲများ ဖြစ်ပါသည်။
မှတ်ချက်
အခုတော့ တယောက်၊ တလက်၊ တအား၊ တထောင့်၊ တနေ့ရာကို မှန်အောင်ရေးတဲ့သူ ရှားပြီ။
မှန်အောင်မရေးမှသာ လက်ရှိ မြန်မာစာအဖွဲ့နဲ့၊ လက်ရှိ နိုင်ငံတော်မူဖြစ်ပါသတဲ့။
တညွန့် – န / တညွန့် / တညွန်း – န၊ နှင့် အတူတူ။ “နွားတညွန့်၊ ကျွဲတညွန့်၊ ကုမ္ပက်တဝိုက်၊ ရက္ခိုက်တစု၊ စတုမဟာ၊ ပေါင်းဘီလာသို့။” ပုံတောင်* ၂၇။ “အဝတ်ပုဆိုး၊ ယဉ်မျိုးတညွန့်၊ ပန်းမသလ်ဆိပ်မ်း၊ .... ၊ အလှူဝတ္ထု၊ ဆယ်စုမကင်း။” ကိုး* ၂၈။
တဟုန်ထိုး – ကြိဝိ / တဟုန်ဒိုး / မရပ်မနား။ မဆုတ်မဆိုင်း။ “ရန်သူများရှိရာသို့ တဟုန်ထိုးသွားလျက်ရှိသည်။” ပုလဲ။ ၂၃၃။
– နဝိ / တဟုန်ဒိုး / တချက်တည်း အားထုတ်သော။ “ထိုသူများကား တဟုန်ထိုး သတ္တိသာလျှင်ရှိ၍ ဇွဲမရှိသူများ ဖြစ်၏။” ခြင်္သေ့။ ၁၀၈။
တအား – ကြိဝိ / တအား / အင်အားရှိသမျှ။ “တင်ပါးကို ဘိနပ်နှင့် တအား ပိတ်ကန်ချလိုက်ရာ။” ရိပ်။ ၁၁၉။
– န / တအား / အားကိုးအားထား။ “ယောက်ျားကလေး တယောက်ရှိနေတာ ကျွန်မတို့ မိသားစုအတွက် တအား ပါပဲ။”
တအိအိ – ကြိဝိ / တအိအိ / တဖြည်းဖြည်း။ တရွေ့ရွေ့။ “နှစ်ယောက်သား တအိအိနှင့်အိမ်ပြန်ကြသည်။” မေလေး။ ၅၃။ “နက်စွသော ရေတို့သည်လည်း လေခတ်သဖြင့် လှိုင်းတအိအိထကုန်၏။” ဝေဇယန္တာ။ ၈၃။
တအိအိ – န / တအိအိ / အသံ အဆက်မပြတ်မြည်လျက်။ “ကလေး သန်ထိုးသဖြင့် တအိအိငိုနေသည်။” “လှည်းဘီး တအိအိနဲ့ သွားလာလျက်နေတာကို။” ပြည်သား၊ ၁၊ ၁၁။ ၇။
တယောက်တလဲ – ကြိဝိ / တယောက်တလဲ / သူကတလှည့် ငါကတလှည့်။
တယောက်တလက် – ကြိဝိ / တယောက်တလက် / ကိုယ်စီကိုယ်ငှ။ လူတိုင်းလူတိုင်း (ဝိုင်းဝန်းလျက်)။ “ငါတို့ မျက်ရှု၊ ရှေ့ဆင်းတု ဟု၊ .... တယောက်တလက်ပိုက်ကြလျက်တည့်။” မြား * ၃၇။
တယောင်တဆောင် – ကြိဝိ / တယောင်တဆောင် / ခမ်းနား ကြီးကျယ်စွာ။ “ကျောင်းပို့စက .... မုံ့သေတ္တာ တယောင်တဆောင် ပို့သေးသည်။” ရွှေ၊ ၇၊ ၇၃။ ၅၄။
တရကြမ်း – ကြိဝိ / ဒရဂျန်း / ဒလဂျန်း / အပြင်းအထန်။ အင်ကြီးအားကြီးနှင့်။
တရစပ် – ကြိဝိ / ဒရဇတ် / ဒလဇတ် / အဆက်မပြတ်။ မပြတ်မလပ်။ “တရစပ်ပစ်ခတ်နေသည့် ကျည်ဆန်များအကြားတွင်။” စစ်သား၊ ဒု။ ၁၈၅။
တရတွန်း – ကြိဝိ / ဒရဒွန်း / တရကြမ်း – ကြိဝိ၊ နှင့် အတူတူ။ “ဆင်တသန်းကျော်၊ .... ကိုင်းကြုံတောကို၊ ပြန့်ဘောပုန်း၊ တရတွန်း၊ ကျွန်းကျွန်းကြီးများ၊ နင်း၍သွားသောအခါ။” ရာမ၊ ပ။ ၈၁။
တရန့် – ကြိဝိ / ဒရန့် / ဒလန့် / အနှံ့အပြား။ နေရာတကာ။ “သုရဿတီ၊ ကူညီသည့်နတ်၊ တမိန့်ထုတ်၊ တပုဒ်လုံးမှာ၊ မဆိုပါပြီ၊ ထွာခန့်မိုက်ခန့်၊ လေးသစ်ခန့်ကိုဘက်၊ တရန့်ကြံ၊ ယဉ်သံတွဲတွဲလို့။” ရာမ၊ ပ။ ၁၆၃။
ဒေါက်တာတင့်ဆွေ
Comments
Post a Comment