မြန်မာစာလုံး အဝိုင်းအခြေခံ ဘယ်လိုစတင်ဖြစ်ပေါ်လာပါသလဲ

မနေ့က တယောက်က မေးတာလား ထောက်ပြတာလား မသဲကွဲပါ။ မြန်မာစာလုံးတွေ ဝလုံးအခြေခံ ဖြစ်ပေါ်လာပုံနဲ့ ဆရာယုဒသန်ရဲ့ ပါဝင်မှုအကြောင်း။

လေ့လာကြည့်ပါတယ်။ အကိုးအကားတွေက အမျိုးမျိုး။ ထပ်တူမကျပါ။ စိစစ်ပြီး တင်ပြပါမယ်။

(၁)

မြန်မာစာစတင်ဖြစ်ပေါ်လာခြင်း

ပျူစာရေးနည်းကို စံတင်ပြီး (၁၂)ရာစုတွင် မြန်မာဘာသာ ပေါ်ထွန်းလာခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။

အနော်ရထာမင်း (၁၀၄၄ - ၁၀၇၇) လက်ထက်တွင် သက္ကတဘာသာစာဖြင့် ရေးသော အုတ်ခွက်စာများ၊ ပါဠိစာများဖြင့်ရေးသော အုတ်ခွက်စာများကို အထောက်အထားပြုကာ မူလက ပါဠိနှင့် သက္ကတဘာသာတို့ကို ရင်းနှီးခဲ့ကြောင်း သိရသည်။

မြန်မာစာပေါ်ပေါက်လာသောအခါတွင် မြန်မာစာနှင့်အတူ တိုင်းရင်း ပျူ၊ မွန်စာပေ တို့ကိုလည်း ဆက်လက်ပြုစုလာခဲ့ကြပြီး ခရစ်နှစ်(၁၁၁၃)ခုနှစ် တွင် ရာဇကုမာရ်မင်းသား ရေးထိုးသော မြစေတီ ကျောက်စာတွင် ပျူ၊ မွန်၊ မြန်မာဘာသာ တို့ကို ပါဠိစာပေနှင့် အတူ ယှဉ်တွဲ တွေ့ရှိရသည်။ ပါဠိစာပေမှ မြန်မာစာပေသို့ အပြန်အလှန် ဘာသာပြန် အရေးအသားနှင့် ပါဠိဘာသာပြန်ရေးသည့် အရေးအသားများ ထွန်းကားလာခဲ့ပြီး (၁၁)ရာစုတွင် ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓသာသနာနှင့်အတူ ပိဋိကတ်စာပေများ ပုဂံသို့ရောက်ရှိလာပြီးနောက် (၁၁) ရာစု နှောင်းပိုင်းတွင် မြန်မာစာ စတင် ပေါ်ပေါက် ထွန်းကားခဲ့သည်။

မြန်မာဗျည်း အက္ခရာ (၃၃) လုံး အသုံးအနှုန်းများခိုင်မြဲလာပုံ

ပုဂံခေတ် ကျန်စစ်သားမင်း နတ်ရွာစံပြီး ခရစ်နှစ် (၁၁၁၃) ခန့်တွင် ရေးထိုးသော ရာဇကုမာရ် ကျောက်စာသည် သက္ကရာဇ် အခိုင်အမာ ပါသော အစောဆုံး မြန်မာစာ ဖြစ်သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် ဗုဒ္ဓစာပေ အကြောင်းအရာများကို စကားပြေဖြင့်လည်းကောင်း ကဗျာများဖြင့်လည်းကောင်း ဖွဲ့နွဲလာကြပြီး ဗုဒ္ဓစာပေကို အခြေခံကာ မြန်မာစာပေ အရေးအဖွဲ့ အမျိုးမျိုး ပေါ်ထွန်းလာသည်။ ပင်းယခေတ် (၁၃၀၉ ခုနှစ် ခန့် မှ ၁၃၆၀) နှင့် အင်းဝခေတ် (၁၃၆၄ မှ ၁၄၈၆) တလျောက်လုံးတွင် မြန်မာတို့သည် ဗုဒ္ဓစာပေအမွေအနှစ်များကို ပါဠိဘာသာမှ တဆင့် ဘာသာပြန်ပြုစုလာခဲ့ကြပြီး မြန်မာစာပေအနေနှင့် အရေးအသား အသုံးအနှုန်းများ ခိုင်မြဲစွာ အမြစ်တွယ် ထွန်းကားနေပြီ ဖြစ်သည်။

(၂)

မြန်မာစာ အဝိုင်းပုံစံ ဖြစ်ပေါ်လာခြင်း

ခရစ်တော်မပေါ်မီက အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် ထွန်းကားခဲ့သော ဗြာဟ္မီအက္ခရာ မှ မြစ်ဖျားခံခဲ့သည်။

အဆိုပါ အက္ခရာများသည် ပျူလူမျိုးများနှင့် မွန်လူမျိုးများထံသို့ အရင်ရောက်ရှိခဲ့ပြီး မြန်မာတို့က ၁၂ ရာစုခန့်တွင် ထိုရေးနည်းများကို အခြေခံကာ တီထွင်သုံးစွဲခဲ့ကြသည်။

ရှေးခေတ်အခါက ထန်းရွက်ပေါ်တွင် ကညစ်ဖြင့် ထိုး၍ ရေးသားကြရသည်။ ထန်းရွက်ပေါ်၌ အလျားလိုက်မျဉ်းဖြောင့်များကို တိုက်ရိုက်ခက်ထန်စွာ ရေးလျှင် ထန်းရွက်ကွဲထွက်လွယ်သဖြင့် အဝိုင်းပုံစံရေးသားခြင်းက ပိုမိုအဆင်ပြေစေခဲ့သည်။

ကုန်းဘောင်ခေတ် အမရပူရ ပဌမမြို့တည်နန်းတည် ဘိုးတော်ဘုရား (ခေါ်) ဗဒုံမင်း (ခရစ်နှစ် ၁၇၄၅-၁၈၁၉) တွင် ပိဋကတ်တော်များကို အက္ခရာစောက် (ထောင့်မှန်/စောက်ထိုးပုံစံ) ဖြင့် မသုံးဘဲ အက္ခရာဝန်း (အဝိုင်းပုံစံ) ဖြင့်သာ သုံးရမည်ဟု တရားဝင် အမိန့်တော်ပြန်တမ်း ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ ဤအချက်သည် အက္ခရာများ လုံးဝဥဿုံ ဝိုင်းစက်လာခြင်း၏ ခိုင်မာသော အထောက်အထား ဖြစ်လာခဲ့သည်။

(၃)

အဆိုပါအမိန့်တော်သည် ယုဒသန် မြန်မာပြည်ကိုရောက်မလာမီကတည်းကလို့ ဆိုနိုင်ပါသလား။

ဆိုနိုင်ပါသည်။

အမေရိကန် သာသနာပြုဆရာကြီး အဒိုနီရမ် ဂျပ်ဆင် (ယုဒသန်) သည် မြန်မာနိုင်ငံ ရန်ကုန်မြို့သို့ ၁၈၁၃ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ တွင် စတင်ရောက်ရှိခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပါသည်။

ဗဒုံမင်း (ဘိုးတော်ဘုရား) ၏ အက္ခရာဝန်း သုံးစွဲရေး အမိန့်တော်များ ထွက်ပေါ်ခဲ့သည့် ကာလနှင့် နှိုင်းယှဉ်ချက်မှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်ပါသည် -

ခေတ်ကာလ နှိုင်းယှဉ်ချက်

ဗဒုံမင်းသည် နန်းသက်အစောပိုင်း ၁၇၈၃ ခုနှစ်တွင် အမရပူရမြို့ကို တည်ထောင်ခဲ့ပြီး၊ ပိဋကတ်တော်များ ပြန်လည်တည်းဖြတ်ခြင်းနှင့် စစ်တမ်းကောက်ယူခြင်းများကို ၁၇၈၀ ပြည့်လွန်နှစ်များ (၁၇၈၃ - ၁၇၈၅ ဝန်းကျင်) တွင် အရှိန်အဟုန်ဖြင့် လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ထိုကာလများတွင် အက္ခရာဝန်း အမိန့်တော်များ ထွက်ရှိခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။

ဆရာယုဒသန်သည် ၁၈၁၃ ခုနှစ် ရောက်မှသာ မြန်မာပြည်သို့ ခြေချခဲ့သဖြင့်၊ အဆိုပါအမိန့်တော်သည် ဆရာယုဒသန် မလာမီ နှစ်ပေါင်း ၃၀ နီးပါးခန့် ကတည်းက ကြိုတင်ထွက်ပေါ်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။

သမိုင်းကြောင်း နောက်ခံ

ဆရာယုဒသန် မြန်မာပြည်သို့ မရောက်မီနှင့် ပုံနှိပ်စက်နည်းပညာများ ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် မသုံးစွဲမီ ကတည်းက မြန်မာတို့သည် ပေရွက်ပေါ်တွင် ကညစ်ဖြင့် ရေးသားရာ၌ ပေရွက်မပြဲစေရန် အက္ခရာများကို အဝိုင်းပုံစံ (အက္ခရာဝန်း) သို့ သဘာဝအလျောက် ပြောင်းလဲရေးသားနေကြပြီ ဖြစ်သည်။

ဗဒုံမင်း၏ အမိန့်တော်သည် ရှိနှင့်ပြီးသား အဝိုင်းရေးနည်းစနစ်ကို တရားဝင် စံနှုန်းတခုအဖြစ် သတ်မှတ်ပေးခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပြီး၊ ဆရာယုဒသန် ရောက်လာချိန်တွင် ထိုအဝိုင်းပုံစံ မြန်မာအက္ခရာကို အခြေခံ၍ ပုံနှိပ်စာလုံးများ သွန်းလုပ်ပြီး မြန်မာ-အင်္ဂလိပ် အဘိဓာန်နှင့် ကျမ်းစာများကို ရိုက်နှိပ်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပါသည်။

ထို့ကြောင့် ဤအမိန့်တော်သည် ယုဒသန် မြန်မာပြည်သို့ မရောက်လာမီ ကုန်းဘောင်ခေတ်ဦး/ခေတ်လယ် သမိုင်းဖြစ်ရပ်တစ်ခု ဖြစ်သည်မှာ အမှန်ပင် ဖြစ်ပါသည်။

(၄)

ယုဒသန်၏ စွမ်းဆောင်မှုများ

အလွန်များပြားပြီး တန်ဖိုးကြီးပါတယ်။

၁၈၁၃ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်မြို့သို့ ရောက်ရှိလာပြီး ခရစ်ယာန်သာသနာ လုပ်ငန်းများကို စတင်ခဲ့သည်။

ခရစ်ယာန်သမ္မာကျမ်းစာ တခုလုံးကို မြန်မာဘာသာသို့ အပြည့်အစုံ ဘာသာပြန်ဆိုခဲ့သည်။

ပထမဆုံး မြန်မာ-အင်္ဂလိပ် အဘိဓာန် - မြန်မာစာလုံးပေါင်းနှင့် အဓိပ္ပာယ် ဖွင့်ဆိုချက်များကို ပထမဆုံး စနစ်တကျ ပြုစုခဲ့သည်။ ထိုအဘိဓာန်သည် ယနေ့တိုင် မြန်မာစာပေတွင် အခြေခံ အကိုးအကား ဖြစ်နေဆဲ ဖြစ်သည်။

မြန်မာသဒ္ဒါကျမ်း ပြုစုခြင်း - မြန်မာစာ၏ တည်ဆောက်ပုံ၊ ဝါကျဖွဲ့ထုံးနှင့် သဒ္ဒါစည်းမျဉ်းများကို နိုင်ငံခြားသားများပါ လွယ်ကူစွာ နားလည်နိုင်ရန် စနစ်တကျ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာ ရေးသားခဲ့သည်။ ဒီအချက်ကတော့ မမှန်ပါ။

မြန်မာ့သမိုင်းတွင် အင်္ဂလိပ်-မြန်မာ အဘိဓာန်ကို ပထမဆုံးရေးသားခဲ့သူမှာ မက္ခရာမင်းသားကြီး ဖြစ်သည်။ စာမျက်နှာ ၄၈၆ ပါဝင်သော အဘိဓာန်ကို မစ္စတာလိန်းနှင့်တွဲဖက်ပြီး ပြုစုရေးသားပြီးနောက် ၁၈၃၃ခုနစ်တွင် ကာလကတ္တားမြို့တွင် ပုံနှိပ်ခဲ့သည်။ နှစ်ပေါင်း (၁၈၀)ကျော် ရှိပြီဖြစ်ရာ သမိုင်းမှတ်တမ်းအရ နှစ်အုပ်သာကျန်ရှိပြီး တအုပ်ကို အမေရိကန်နိုင်ငံ ဝါရှင်တန်မြို့ရှိ ကွန်ဂရက် စာကြည့်တိုက်မှာရှိသည်။ ကျန်တအုပ်ကတော့ မြန်မာနိုင်ငံ အမျိုးသားပြတိုက်မှာ ထိန်းသိမ်းထားတယ်။

သမ္မာကျမ်းစာကို မြန်မာပြန်ဆိုခြင်း - ဂရိနှင့် ဟေဗြဲဘာသာစကားများမှ မြန်မာဘာသာသို့ တိုက်ရိုက် ပြန်ဆိုခဲ့သည်။ ထိုသို့ ပြန်ဆိုရာတွင် မြန်မာတို့ နားလည်လွယ်မည့် စကားပြေ အရေးအသား စံနှုန်းသစ်တခုကို ဖန်တီးခဲ့သည်။

ပုံနှိပ်စက်စနစ်နှင့် စာလုံးပုံစံ - ဆရာယုဒသန်၏ စာမူများကို ပုံနှိပ်ရန်အတွက် (ဆရာကာရ်ရီနှင့် ဆရာဟောက်တို့၏ အကူအညီဖြင့်) မြန်မာပုံနှိပ်စာလုံး (Fonts) များကို ပထမဆုံး သွန်းလုပ်ခဲ့သည်။ ဤအချက်သည် မြန်မာစာလုံးများ ပုံနှိပ်စက်ပေါ်တွင် ပိုမို စံပယ်၊ ဝိုင်းစက်ပြီး အချိုးအစားကျလာစေရန် အကူအညီဖြစ်စေခဲ့သည်။

အင်္ဂလိတ် မြမ္မာ အဘိဓာန်ကို ၁၈၇၇ ခုနှစ်မှာ စတင်ပုံနှိပ်တယ်။ အခုထိမူရင်းမပျက် ထပ်မံထုတ်ဝေနေတယ်။ ၂၀၀၆ ခုနှစ်ပြန်ထုတ် တအုပ် လက်ထဲမှာရှိတယ်။ စည်းစနစ်ကောင်းတဲ့ တိုင်းပြည်တွေနဲ့ ဘာသာစာပေတိုင်းမှာ မူရင်းကို ပြန်ထုတ်ရင် တလုံးတပါဒ မပြင်ကြပါ။ မြန်မာပြည်မှာတော့ ပြန်ထုတ်စာ အုပ်မှန်သမျှ မူရင်းကို ထက်သလို၊ ကြိုက်သလို ပြင်နေကြတယ်။ မလုပ်ကောင်းပါ။ မလုပ်ရပါ။

ဒေါက်တာတင့်ဆွေ

တို့စာ တို့စကား တို့တိုင်းပြည်

Search This Blog

မြန်မာစာလုံး အဝိုင်းအခြေခံ ဘယ်လိုစတင်ဖြစ်ပေါ်လာပါသလဲ

Comments

Post a Comment

Popular posts from this blog

ဒါပေမဲ့

အနုပညာအမည် ကလောင်အမည် နှမြော

ဓါး