ဘာသာစကားဆိုတာ

တင်ထားတာတခုကို ဖတ်ကြည့်ပါတယ်။ 

(စ) စာပေနဲ့ပါတ်သက်လို့ ပညာရှင်တဦးက ဤသို့ရေးပါတယ်။

"သူကမြန်မာစာအထူးပြုသမား”လို့ ဆိုပါတယ်။ ဘာသာစကားဆိုတာ လူ့သတ်မှတ်ချက်ပါ။ စကားလုံးအားလုံးဟာ လူကသတ်မှတ်လိုက်တဲ့ "ရုဠှီ" ကချည်း စခဲ့တာပါ။ တခြားနေရာတွေမှာ မှန်ချင်မှ မှန်မယ်။ ဘာသာစကားကိစ္စမှာတော့ အများညီပြီး 'ဤ' ကို 'ကျွဲ' လို့ ဖတ်နိုင်တာ အမှန်ပါ။ ဘာသာစကား ရေးထုံးတွေ ဝေါဟာရသတ်မှတ်ချက်တွေမှန်သမျှမှာ အများက တညီတညွတ်တည်း လက်ခံသုံးစွဲလိုက်ရင် ဘာသာ စကားကိစ္စ အထမြောက်သွားတာချည်းပါပဲ။ စာပေပညာရှင်တွေက (ဆုံး)

ကျေးဇူး။

(၁)

“ရုဠှီ” သည် ပါဠိဘာသာရှိ ruḷhī ဟူသော စကားလုံး၏ မြန်မာဘာသာပြန်အမျိုးအစားဖြစ်ပြီး၊ အဓိပ္ပာယ်အနေဖြင့် “အနုဘူတ” သို့မဟုတ် “ပသိဒ္ဓရုဠှီ” ဟူသော အမည်များဖြင့် အသုံးပြုသည်။ တွင်နေသောအခေါ်အဝေါ်။

(၂)

ဘာသာစကား နဲ့ ဘာသာစာ တူပါသလား။

ဘာသာစကား နှင့် ဘာသာစာ မတူပါ၊၊

ဘာသာစကား (Language / Spoken Language): နှုတ်ဖြင့် ထုတ်ဖော်ပြောဆိုသည့် စကားဖြစ်ပြီး လူမျိုးတမျိုးတွင် အလျင်ဦးစွာ ပေါ်ပေါက်သည်။

ဘာသာစာ / စာပေ (Written Language / Literature): နှုတ်ထွက်စကားကို အမှတ်အသား၊ သင်္ကေတ၊ အက္ခရာများဖြင့် ရေးသား မှတ်တမ်းတင်ထားခြင်း ဖြစ်ပြီး စကားပေါ်ပေါက်ပြီးမှ နောက်မှ တည်ထွင်စိုက်ထူခြင်း ဖြစ်သည်။

(၃)

မြန်မာစာလုံးပေါင်းသတ်ပုံနဲ့ မြန်မာလိုပြောဆိုစကား တူပါသလား။

မြန်မာစာလုံးပေါင်းသတ်ပုံနှင့် မြန်မာလိုပြောဆိုစကား မတူပါ။

အသံထွက်နှင့် အက္ခရာ ရေးထုံး ကွဲပြားခြင်း: ပြောဆိုစကားတွင် အသံပြောင်း (သို့မဟုတ်) အသံလွယ်၍ ထွက်ဆိုကြသော်လည်း စာလုံးပေါင်းသတ်ပုံတွင် မူရင်း ပကတိ အက္ခရာအတိုင်း စနစ်တကျ ရေးသားရသည်။

ပြောဆိုစကား: အဓိပ္ပာယ် ပေါက်လွယ်စေရန်၊ ပြောရလွယ်ကူစေရန် အတိုချုံ့၍လည်းကောင်း၊ အရပ်စကား (Dialect/Colloquial) ဖြင့်လည်းကောင်း သုံးစွဲကြသည်။

စာလုံးပေါင်းသတ်ပုံ: စာပေ၏ စံနှုန်း၊ သဒ္ဒါကျောရိုးနှင့် ဝေါဟာရ မြစ်ဖျားခံရာ (ပါဠိ၊ သက္ကတ၊ မွန်၊ မြန်မာ မူရင်း) တို့ကို မပျောက်ပျက်ရအောင် ထိန်းသိမ်းထားသည့် စံနှုန်း (Standard Orthography) ဖြစ်သည်။

(၄)

အများညီပြီး 'ဤ' ကို 'ကျွဲ' လို့ ဖတ်ခြင်းကြောင့် ဘာသာစကားတခု ဘယ်လို အကျိုးသက်ရောက်မှုတွေ ဖြစ်လာနိုင်ပါသလဲ။

“အများညီ ဤကို ကျွဲဖတ်” ဆိုသည့် အယူအဆအတိုင်း စာပေစံနှုန်းနှင့် သတ်ပုံစည်းမျဉ်းများကို ပစ်ပယ်၍ အများပြောသမျှ/မှားဖတ်သမျှကို လိုက်လောညီထွေ စံအဖြစ် သတ်မှတ်လိုက်ပါက ဘာသာစကားနှင့် စာပေတခုလုံးတွင် အောက်ပါ ဆိုးကျိုးနှင့် အကျိုးသက်ရောက်မှုများ ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်ပါသည်။

၁။ စာပေ၏ မြစ်ဖျားခံရာနှင့် အဓိပ္ပာယ် ရေဝေရေလဲ ပျောက်ကွယ်ခြင်း

မြန်မာစာတွင် ရေးထုံးသတ်ပုံများသည် မူရင်းဝေါဟာရ၏ မြစ်ဖျားခံရာ (ပါဠိ၊ သက္ကတ၊ သမိုင်းဝင် အသုံး) နှင့် အဓိပ္ပာယ် ကွဲပြားမှုကို ထိန်းသိမ်းပေးထားသည်။

ဥပမာ - "တက္ကသိုလ်" (ပါဠိမှ ဆင်းသက်) ကို အသံထွက်အတိုင်း "တက်ကသိုလ်" ဟု ပြောင်းရေးပါက မူရင်း ပညာဒါနဆိုင်ရာ မြစ်ဖျားခံ အဓိပ္ပာယ် ပျောက်ကွယ်သွားမည်။ "ခါး" (ခန္ဓာကိုယ်) နှင့် "ခါး" (အရသာ) သတ်ပုံကွဲသကဲ့သို့ စာလုံးပေါင်း အမှန်မရှိပါက အဓိပ္ပာယ် ရှုပ်ထွေးမှုများ ဖြစ်ပေါ်လာမည်။

၂။ ခေတ်အလိုက် စာပေဆက်စပ်မှု (Historical Continuity) ပြတ်တောက်ခြင်း

ရှေးဟောင်း စာပေများ၊ ပေစာ၊ ပရပိုက်များနှင့် မူရင်း ရာဇဝင်ကျမ်းများကို နောက်မျိုးဆက်များ ဖတ်ရှု နားလည်နိုင်စွမ်း မရှိတော့ဘဲ အမျိုးသား စာပေအမွေအနှစ်နှင့် စာဖတ်သူအကြား အဟန့်အတား ဖြစ်သွားမည်။

ဥပမာ - ရှင်မဟာရဋ္ဌသာရ၊ ဇော်ဂျီ၊ မင်းသုဝဏ်တို့ ၏ မူရင်း စာလုံးပေါင်းများကို ဖျက်ဆီးသကဲ့သို့ ဖြစ်သွားမည်။

၃။ စာပေ၏ စံနှုန်း (Standardization) ပျက်စီးခြင်း

ဒေသတခုနှင့် တခု အသံထွက် ရေမြေလိုက်၍ ကွဲပြားသည် (ဥပမာ - ရန်ကုန်အသံထွက်နှင့် ထဝယ်/ရခိုင်/မြန်မာအထက်ပိုင်း အသံထွက်)။

ပြောဆိုသံအတိုင်း လိုက်ရေးပါက တိုင်းပြည်တခုအတွင်း စာရေးသားမှု စံနှုန်းမရှိတော့ဘဲ ဒေသစွဲ စာပုံစံမျိုးစုံ ကွဲထွက်သွားမည်။

၄။ ဘာသာစကား သင်ကြားရေးနှင့် စည်းကမ်း ပျက်စီးခြင်း

စာလုံးပေါင်း သတ်ပုံ စည်းမျဉ်းမရှိဘဲ မိမိစိတ်ကြိုက် ဖတ်/ရေး ခွင့်ပြုလိုက်ပါက ကျောင်းသူကျောင်းသားများ၏ ဝေဖန်ပိုင်းခြားနိုင်စွမ်း၊ အလေးထား စိစစ်နိုင်စွမ်းနှင့် မူလတန်း စာပေအုတ်မြစ် တည်ဆောက်ရေးကို များစွာ ထိခိုက်စေမည်။

အနှစ်ချုပ်အားဖြင့် ဘာသာစကား၏ နှုတ်ထွက်စကားသည် ခေတ်နှင့်အညီ ပြောင်းလဲနိုင်သော်လည်း "စာလုံးပေါင်း သတ်ပုံစံနှုန်း" ကိုကား အမျိုးသား စာပေယဉ်ကျေးမှုနှင့် သမိုင်းဆိုင်ရာ ခိုင်မာမှုအတွက် အစွဲအလန်းကြီးစွာ စနစ်တကျ ထိန်းသိမ်းရန် လိုအပ်ပါသည်။

(၅)

မြန်မာစာနဲ့ မြန်မာစာပေကို အများက တညီတညွတ် လက်ခံခဲ့တဲ့ကာလလို့ပြောနိုင်လောက်တာလို့ ဆိုနိုင်တာရှိခဲ့သလား။ 

တိုင်းပြည်လွတ်လပ်ရေးမီ ဆယ်စုနှစ်အနည်းငယ်ကနေ ၁၉၈၀ လောက်အထိ ရှိခဲ့တယ်လို့ ခန့်မှန်းပါတယ်။

အဲဒါလည်း လေ့လာသုတေသနအဖြေ မဟုတ်တဲ့အတွက် ရာနှုန်းပြည်လို့ မဆိုသာပါ။

နောက်တဆင့်ကတော့ ၁၉၈၈ ခုနှစ်မှာ စစ်အစိုးရကဖွဲ့ပေးတဲ့ စာပေစိစစ်ရေးစည်းကမ်းကန့်သတ်ချက်တွေကို တတိုင်းတပြည်လုံးမှာ ရုံးသုံး၊ ကျောင်းသုံး၊ စာအုပ်ထုပ်ဝေရေးသုံးအဖြစ် အတင်းအဓမ္မလုပ်ခဲ့တဲ့အတွက် မှန်သည် မမှန်သည် အပထား လိုက်နာခဲ့ကြရတယ်။

ရာနှုန်းပြည့်လို့ပြောလိုက ရနိုင်တယ်။

၂၀၁၂ ခုနှစ်ကစပြီး စာပေစိစစ်ရေးမရှိတော့တဲ့အချိန်ကစပြီး မူရင်းစံကိုက်စာလုံးပေါင်းသတ်ပုံတွေကို သုံးစွဲနိုင်လာပါတယ်။

၂၀၂၆ ခုနှစ်မှာ အမျိုးအစားတွေ ကွဲနေပြီ။

- စာပေစိစစ်ရေးမူလိုက်နာသူ - အများစု၊

- မူရင်းစံကိုက်စာလုံးပေါင်းသတ်ပုံလိုက်နာသူ ၁% ကနေ အခုလောက်ဆို ၁၀% လောက်ထိ ရှိနိုင်တယ်။

- လူမှုဆက်ဆံရေးမှာ လွှမ်းမိုးလာတဲ့ ဆိုရှယ်မီဒီယာမှာတော့ ပေါက်ပန်းဈေး။

(၆)

ကျွန်တော့အမြင်

ကျွန်တော်တို့တိုင်းပြည်မှာ ဘယ်အရာကိုမဆို တညီတညွတ် မရှိခဲ့ဘူးပါ။

ဘုရင်တွေခေတ်ကလည်း တညီတညွတ်လို့ မပြောနိုင်ပါ။

လွတ်လပ်ရေးရပြီး အကွဲကွဲအပြဲပြဲဖြစ်လာတယ်။

ကြာလေ မညီညွတ်လေ။

မြန်မာစာလည်း အမယ်ဘုတ်ရဲ့ ချည်ခင်။

အဲဒါကြောင့် ပညာရှင်ဆိုသူရဲ့ သဘောထားဟာ စာထဲမှာပင်လျှင် လက်ခံသူ များပါ့မလား။

အထက်ပါ ပညာရှင်တဦးဆိုသူရဲ့သဘောထားကို သဘောမတူပါခင်ဗျား။

ဒေါက်တာတင့်ဆွေ