“ကျောင်းအို ပြိုတော့မည်”

မတ္တရာမှာ ရှိနေတဲ့ ကျောင်းအိုကြီးတခုပါ

ပုံနဲ့စာအတွက် ကျေးဇူး။

ကျောင်းအို ပြိုတော့မည်

ပျိုစဉ်ကတော့

ဆရာတော်၊ ဘုန်းကြီး၊

ဆွမ်းအုပ် ဆွမ်းချိုင့်

ဒကာ ဒကာမ

ဥပုသ်သည်တွေ

စည်ကားခဲ့သည်။

ပျိုသူတွေ များပါသည်။

ပြိုတော့မည့်အရာတွေလည်း များပါသည်။

ကျောင်းသစ် ဆောက်ကြမည်။

ခိုင်ခန့်၊ တည်တံ့အောင် ဆောက်ရပါမည်။ သင်္ခါရသဘောအရ ပျက်ပါမည်။ ရှေးဟောင်းအပျက်အစီးတွေကို စနစ်တကျ ထိန်းသိမ်းထားကြရပါမည်။ 

မြန်မာ့သမိုင်းထဲက ရှေးဟောင်းအရာတွေ ယနေ့အခြေအနေ မည်သို့ရှိပါသနည်း။

မြန်မာ့သမိုင်းထဲက ရှေးဟောင်းအဆောက်အဦတွေနဲ့ ယဉ်ကျေးမှုအမွေအနှစ်တွေရဲ့ ယနေ့ (၂၀၂၆ ခုနှစ်) အခြေအနေ ကို အချက် ၃ ချက်နဲ့ ခြုံငုံသုံးသပ်တင်ပြရရင် အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်ပါတယ်။

၁။ သဘာဝဘေးဒဏ်နှင့် ပြုပြင်ထိန်းသိမ်းမှု အားပြိုင်နေရခြင်း

မကြာသေးမီနှစ်များအတွင်း လှုပ်ခတ်ခဲ့တဲ့ ငလျင်ဒဏ်တွေ၊ မိုးသက်လေပြင်းနဲ့ လေပြင်းတိုက်ခတ်မှုတွေကြောင့် စစ်ကိုင်း၊ အင်းဝနဲ့ မန္တလေးပတ်ဝန်းကျင်က သစ်သားကျောင်းကြီးတွေဟာ အမိုးလန်တာ၊ တိုင်စောင်းတာနဲ့ ယိုင်နဲ့တာမျိုးတွေ ကြုံတွေ့နေရပါတယ်။ နိုင်ငံတဝန်းမှာ နှစ်ပေါင်း ၁၀၀ ကျော်သက်တမ်းရှိ [ရှေးဟောင်းအဆောက်အဦ ပေါင်း ၆, ၀၀၀ ကျော်ကို] စာရင်းပြုစုပြီး ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ဖို့ ကြိုးပမ်းနေပေမဲ့ ဘတ်ဂျက်၊ နည်းပညာနဲ့ ကျွမ်းကျင်လုပ်သား လိုအပ်ချက်တွေကြောင့် ပုံထဲကလို ပြိုလုနီးပါး ကျောင်းအိုကြီးတွေ မြန်မာပြည်အနှံ့ ကျေးလက်ဒေသတွေမှာ အများအပြား ရှိနေဆဲ ဖြစ်ပါတယ်။ 

၂။ ပဋိပက္ခဒဏ်ကြောင့် ပျက်စီးဆုံးရှုံးမှုများပြားလာခြင်း

လက်ရှိ ယနေ့အခြေအနေမှာ အဆိုးရွားဆုံး စိန်ခေါ်မှုကတော့ စစ်ရေးပဋိပက္ခဒဏ် ဖြစ်ပါတယ်။ မတ္တရာမြို့နယ် အပါအဝင် စစ်ကိုင်း၊ မကွေးနဲ့ ကရင်နီ (ကယား) ပြည်နယ်တွေမှာရှိတဲ့ နှစ်ပေါင်းများစွာ သက်တမ်းရင့် ဘုန်းကြီးကျောင်းတွေဟာ [လေကြောင်းလိုင်းမှ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခံရခြင်း]၊ လက်နက်ကြီး ထိမှန်ခြင်းနဲ့ [ဒရုန်းတိုက်ခိုက်မှုတွေကြောင့်] သမိုင်းဝင် ဗိသုကာလက်ရာတွေ ပြာကျပျက်စီးခဲ့ရတဲ့ ဖြစ်ရပ်တွေ နေ့စဉ်နဲ့အမျှ ရှိနေပါတယ်။ သမိုင်းဝင် ရတနာတွေလည်း ခိုးယူဖျက်ဆီးခြင်း ခံနေရပါတယ်။

၃။ ဒေသခံများနှင့် အလှူရှင်များ၏ ကိုယ်ထူကိုယ်ထ ထိန်းသိမ်းမှု

အစိုးရပိုင်းက စနစ်တကျ ပြုပြင်ထိန်းသိမ်းမှု အားနည်းနေချိန်မှာ အချို့သော ဒေသခံကျေးရွာသားတွေ၊ ဆရာတော်တွေနဲ့ အလှူရှင်တွေက မိမိတို့အစီအစဉ်နဲ့မိမိတို့ "ရှေးမူမပျက် ထိန်းသိမ်းခြင်း" နဲ့ ကွဲအက်တာတွေကို ဖာထေးပြီး ခရီးသွားလုပ်ငန်းအတွက် ပြသနိုင်အောင် ကိုယ်ထူကိုယ်ထ ဝိုင်းဝန်းထိန်းသိမ်းနေကြတာမျိုး လည်း တွေ့ရပါတယ်။ 

ဒါပေမဲ့ "ကျောင်းသစ်ဆောက်ကြမည်" ဆိုပြီး ရှေးကျောင်းဟောင်းကြီးတွေကို လုံးဝဖျက်ဆီးကာ ခေတ်ပေါ်အင်္ဂတေကျောင်းတွေ အစားထိုးလိုက်တာမျိုးတွေလည်း နားလည်မှုလွဲမှားပြီး လုပ်ဆောင်မိနေကြတာ ရှိပါတယ်။

ရခိုင်ပြည်နယ်

ရှေးဟောင်းယဉ်ကျေးမှု အမွေအနှစ် ထူထပ်လှသည့် ရခိုင်ပြည်နယ် ရှိ ရှေးဟောင်းအဆောက်အဦများနှင့် အပျက်အစီးများ၏ ယနေ့အခြေအနေသည်လည်း သဘာဝဘေးဒဏ်နှင့် ပဋိပက္ခဒဏ်များကြောင့် အလွန်စိုးရိမ်ရသည့် အခြေအနေသို့ ရောက်ရှိနေပါသည်။

အထူးသဖြင့် ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်စာရင်းဝင်ရန် ကြိုးပမ်းနေသည့် မြောက်ဦးမြို့ဟောင်း နှင့် ပတ်ဝန်းကျင်ဒေသများရှိ အလားတူ ရှေးဟောင်းအဆောက်အဦများ၏ ထိခိုက်ပျက်စီးမှု အခြေအနေများကို အောက်ပါအတိုင်း တွေ့ရှိရသည်။

၁။ သမိုင်းဝင် သစ်သားဘုန်းကြီးကျောင်းဟောင်းများ ပြိုပျက်လုနီးပါးဖြစ်ခြင်း

• ဘုရားပေါ် ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်း (မြောက်ဦး): ဆရာကြီး ပြသခဲ့သည့် မတ္တရာက ကျောင်းအိုကြီးကဲ့သို့ပင် မြောက်ဦးမြို့ရှိ နှစ်ပေါင်း ၃၀၀ ကျော် သက်တမ်းရှိ ဘုရားပေါ် သစ်သားဘုန်းကြီးကျောင်းကြီး သည်လည်း ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်မှု ကင်းမဲ့ပြီး တိုင်များယိုင်နဲ့ကာ ပြိုကျပျက်စီးလုနီးပါး အခြေအနေသို့ ရောက်ရှိနေသည်။

• ကျေးလက်ဒေသရှိ ဘုန်းကြီးကျောင်းဟောင်းများ: ရခိုင်ပြည်နယ်အတွင်းရှိ ဝေးလံသော ကျေးရွာများမှ ဆရာတော်၊ သံဃာတော်များ စည်ကားခဲ့သည့် ရိုးရာသစ်သားကျောင်းကြီး အများအပြားသည် ယနေ့အခါ လူသူစွန့်ပစ်ထားခြင်း ခံရပြီး မိုးဒဏ်လေဒဏ်ကြောင့် တဖြည်းဖြည်း ဆွေးမြည့်ပျက်စီးနေကြသည်။

၂။ စစ်ရေးပဋိပက္ခကြောင့် ရှေးဟောင်းစေတီပုထိုးများ ထိခိုက်ခြင်း

• မြောက်ဦးမြို့ဟောင်း ယဉ်ကျေးမှုဇုန်: ပြီးခဲ့သည့် နှစ်များအတွင်း မြောက်ဦးမြို့တွင်းနှင့် ပတ်ဝန်းကျင်တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော ကုန်းကြောင်း၊ လေကြောင်း တိုက်ပွဲများကြောင့် ကမ္ဘာကျော် ထုက္ကံသိမ်သိမ်တော်၊ ကိုးသောင်းပုထိုးတော် နှင့် ရှစ်သောင်းဘုရား တို့၏ အနီးပတ်ဝန်းကျင်သို့ လက်နက်ကြီးကျည်များ ကျရောက်ပေါက်ကွဲခဲ့ပြီး၊ အချို့သော ရှေးဟောင်းတံတိုင်းများနှင့် ကျောက်ဆစ်ဗိသုကာလက်ရာများ ကွဲအက်ပျက်စီးခဲ့ရသည်။

• ရှေးဟောင်း ရုပ်ပွားတော်များနှင့် ရတနာများ: ဘုရားပုထိုးများ ပျက်စီးရုံသာမက တိုက်ပွဲများကြား ဂရုမစိုက်နိုင်သည့် အခြေအနေကို အခွင့်ကောင်းယူ၍ သမိုင်းဝင် ရခိုင်ခေတ်ဟောင်း ကြေးဆင်းတုများနှင့် ကျောက်ဆစ်ရုပ်ပွားတော်အချို့ ခိုးယူဖျက်ဆီးခြင်း ခံခဲ့ရသည်။

၃။ မုန်တိုင်းနှင့် သဘာဝဘေးဒဏ် (မိုခါမုန်တိုင်းဒဏ်)

• မိုခါမုန်တိုင်း (Cyclone Mocha) ၏ အကျိုးဆက်: ၂၀၂၃ ခုနှစ်အတွင်း တိုက်ခတ်ခဲ့သည့် အလွန်ပြင်းထန်သော မိုခါမုန်တိုင်းကြောင့် မြောက်ဦးနှင့် စစ်တွေတဝိုက်ရှိ ရှေးဟောင်းအဆောက်အဦများ၏ အမိုးများ လန်ထွက်ခြင်း၊ ကမ္ပည်းကျောက်စာရုံများ ပျက်စီးခြင်းနှင့် ရခိုင်မင်းခေတ်လက်ကျန် မြောက်ဦးနန်းတော်ရာတံတိုင်းဟောင်းအချို့ ပြိုကျခြင်း များ ကြုံတွေ့ခဲ့ရသည်။

ရခိုင်ပြည်နယ်ရှိ ရှေးဟောင်းအမွေအနှစ်များသည် ခေတ်ပျိုစဉ်က စည်ကား ခမ်းနားခဲ့သော်လည်း ယနေ့တွင်မူ ပဋိပက္ခမီးနှင့် မုန်တိုင်းဒဏ်များအကြား "ပြိုတော့မည့်အရာများ" ထဲတွင် ထိပ်ဆုံးက ပါဝင်နေပါသည်။ ဒေသတွင်းမတည်ငြိမ်မှုများကြောင့် နိုင်ငံတကာအဖွဲ့အစည်းများနှင့် ပညာရှင်များ သွားရောက်စနစ်တကျ ထိန်းသိမ်းရန် အလွန်ခက်ခဲနေဆဲ ဖြစ်သည်။

ခြုံငုံသုံးသပ်ရရင် -

ယနေ့ မြန်မာ့ရှေးဟောင်းအမွေအနှစ်တွေရဲ့ အခြေအနေဟာ စစ်မီးဒဏ်၊ သဘာဝဘေးဒဏ်နဲ့ ဂရုမပြုမိမှုတွေကြောင့် "အလွန်စိုးရိမ်ရတဲ့ သွေးထွက်သံယို အခြေအနေ" မှာ ရှိနေပြီး စနစ်တကျ ထိန်းသိမ်းကာကွယ်မယ့် စနစ်တခု မပေါ်ပေါက်လာပါက နောင်မျိုးဆက်တွေမှာ ပုံပြင်အဖြစ်ပဲ ကြားရတော့မယ့် အန္တရာယ်နဲ့ ရင်ဆိုင်နေရပါတယ်။

ဒေါက်တာတင့်ဆွေ