လျှင် ရင်

(မိုးရွာရင် ရေချိုးမယ်)

ရေနွေးကြမ်း ကြိုက်တတ်သူဆိုရင်စာ အောက်မှာ ကွန်မင့်တခုက လျှင် လို့ ထာက်ပြပါတယ်။

စာရေးတော့ လျှင်၊ စကားသံကို စာနဲ့ရေးတော့ ရင် လို့လည်း ရေးကြပါတယ်။

ရေချိုးပြီးရင် အဝတ်အစားလဲမယ်။ ထမင်းစားပြီးရင် အပြင်သွားမယ်။ 

တွေးကြည့်လျှင် ပြေးကြည့်တာထက် မှန်သည်။

တွေးကြည့်ရင်ပြေးကြည့်တာထက်မှန်နေတယ်။

ကြိုက်ရင်ဝယ်ထား။

ကြိုက်စျေးရရင် ရောင်းမှာပါ မကြိုက်ရင် မရောင်းပါဘူး။

ချွတ်ရတာကြိုက်ရင်တခုလောက်ဝယ်ထား။

စာရေးရာတွင် “လျှင်” ဟု ရေးရမည်

သို့သော် စကားပြောသံတွင် “ရင်” ဟု ထွက်လေ့ရှိသည်။

ဤသည်မှာ အသံပြောင်းလဲခြင်း (sound shift) ဖြစ်ပြီး စကားသံကို စာသို့ တိုက်ရိုက်ကူးရာမှ မှားရေးမှုများ ဖြစ်ပေါ်လာခြင်း ဖြစ်ပါသည်။

မှန်ကန်သော စာရေးပုံ (လျှင်) / စကားသံ (ရင်) ဥပမာများ

၁။

စာရေး — မိုးရွာ လျှင် မသွားပါနှင့်။

စကားသံ — မိုးရွာ ရင် မသွားနဲ့။

၂။

စာရေး — အချိန်ရှိ လျှင် လာပါ။

စကားသံ — အချိန်ရှိ ရင် လာ။

၃။

စာရေး — သိ လျှင် ပြောပါ။

စကားသံ — သိ ရင် ပြော။

၄။

စာရေး — ကြိုးစား လျှင် အောင်မြင်မည်။

စကားသံ — ကြိုးစား ရင် အောင်မြင်မယ်။

၅။

စာရေး — နေမကောင်း လျှင် ဆရာဝန်ကို ပြပါ။

စကားသံ — နေမကောင်း ရင် ဆရာဝန်ပြ။

သဒ္ဒါသဘော

“လျှင်” သည်

အခြေအနေပြ သရုပ်ပြ စပ်ဆက်ပုဒ် (conditional particle) ဖြစ်သည်။

အဓိပ္ပါယ်မှာ “if / when” ဖြစ်သည်။

စကားသံတွင်

လျှ → ရ သို့ အသံရိုးလွယ်ခြင်း ဖြစ်ပြီး

“လျှင်” → “ရင်” ဖြစ်သွားသည်။

သို့သော် စာရေးရာတွင် လျှင် ဟုသာ ရေးရမည် ဖြစ်သည်။

ယာဉ် ယျာဉ် ယဉ် ရင် ယင် https://burmese-spelling.blogspot.com/2022/08/blog-post_453.html

ရင် လျင် လျဉ် လျည် လျင်း လျဉ်း လျှင် လျက် လျှက် ယင် https://dr-tint-swe.blogspot.com/2021/05/blog-post_983.html

မမလေးတို့ ပျို့ဦးရင် မမလေးတို့ ပျိုဦးရင် https://dr-tint-swe.blogspot.com/2021/09/blog-post_533.html

“တည်း နဲ့ ထဲ” “လဲ နဲ့ လည်း” “ရင် နဲ့ ယင်” https://burmese-spelling.blogspot.com/2023/01/blog-post_860.html

ပန်းပုသူဇာ (ကိုအံ့ကြီး - မန္တလေး ဦးဘသိန်း) https://www.youtube.com/watch?v=yti6vCgn6y8

ယာဉ် ယျာဉ် ယဉ် ရင် ယင် https://burmese-spelling.blogspot.com/2022/08/blog-post_453.html

ရေ နဲ့ ရည် ရင် နဲ့ ယင် https://burmese-spelling.blogspot.com/2024/02/blog-post_381.html

ရင် ယင် https://dr-tint-swe.blogspot.com/2021/12/blog-post_772.html

သီလရှင် https://dr-tint-swe.blogspot.com/2021/12/blog-post_171.html

ယဥ်တကိုယ်မယ် https://burmese-spelling.blogspot.com/2023/08/blog-post_292.html

ရင် ယင် https://burmese-spelling.blogspot.com/2023/10/blog-post_819.html

လျင် လျှင် https://burmese-spelling.blogspot.com/2023/11/blog-post_318.html

အဆောတလျင် https://burmese-spelling.blogspot.com/2023/12/blog-post_377.html

လျင် လျှင် အသံထွက် https://burmese-spelling.blogspot.com/2024/01/blog-post_83.html

လျင် လျှင် ရင် ယင် https://burmese-spelling.blogspot.com/2024/01/blog-post_601.html

ယင် နဲ့ ရင် https://burmese-spelling.blogspot.com/2024/08/blog-post_79.html

ဒေါက်တာတင့်ဆွေ