မြန်မာနိုင်ငံ၏ ငြိမ်းချမ်းရေးလုပ်ငန်းစဉ်များ

(၁)

လွတ်လပ်ရေးခေတ်ဦးနှင့် နှစ်ဖက်သဘောတူ အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးများ (၁၉၄၈-၁၉၆၂)

• ၁၉၄၇–၁၉၄၈: ပင်လုံစာချုပ်ချုပ်ဆိုပြီးနောက် မြန်မာနိုင်ငံသည် လွတ်လပ်ရေးရရှိခဲ့သော်လည်း မကြာမီမှာပင် တိုင်းရင်းသားနှင့် ကွန်မြူနစ်လက်နက်ကိုင် တော်လှန်ရေးများ ပေါ်ပေါက်လာခဲ့ကာ အပိုင်းပိုင်းကွဲပြားနေသော ငြိမ်းချမ်းရေး ကမ်းလှမ်းမှုများကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။

• ၁၉၅၈–၁၉၆၂: ဗိုလ်နေဝင်း၏ အိမ်စောင့်အစိုးရသည် ပြည်တွင်းတည်ငြိမ်ရေးနှင့် ဒေသန္တရ လက်နက်စွန့်လွှတ်မှုများကို ဆောင်ရွက်ခဲ့သော်လည်း ၁၉၆၂ ခုနှစ် စစ်အာဏာမသိမ်းမီအထိ ကျယ်ပြန့်သော နိုင်ငံရေးအရ အဖြေရှာမှုများ ပေါ်ပေါက်လာခြင်း မရှိခဲ့ပေ။

ဦးသိန်းစိန်အစိုးရနှင့် နိုင်ငံရေးအရ တံခါးဖွင့်လှစ်မှုများ (၂၀၁၁-၂၀၁၅)

• ၂၀၁၁: သမတဦးသိန်းစိန် အစိုးရသည် စစ်ရေးအရ အဖြေရှာမှုကို ကျောခိုင်းပြီး တိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းများ (EAO များ) နှင့် တရားဝင်ငြိမ်းချမ်းရေးဆွေးနွေးပွဲများကို စတင်ခဲ့သည်။ 

• ၂၀၁၂: ချင်းအမျိုးသားတပ်ဦး (CNF) နှင့် ပြည်နယ်အဆင့် မူလသဘောတူညီချက်ကို လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ပြီး အခြားအဖွဲ့အစည်းများနှင့်လည်း မူလအစ အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးများကို တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ 

• အောက်တိုဘာ ၂၀၁၅: တပိုင်းအရပ်သားအစိုးရသည် တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့ (၈) ဖွဲ့နှင့် တနိုင်ငံလုံးပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်မှုရပ်စဲရေးစာချုပ် (NCA) ကို လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ပြီး (နောင်တွင် အဖွဲ့ ၁၀ ဖွဲ့အထိ တိုးချဲ့ခဲ့သည်)၊ သို့သော် အဓိကလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့များစွာမှာမူ ပါဝင်လက်မှတ်ရေးထိုးခြင်း မရှိခဲ့ကြပေ။

NLD ခေတ်နှင့် ပြည်ထောင်စုငြိမ်းချမ်းရေးညီလာခံများ (၂၀၁၆-၂၀၂၀)

• ၂၀၁၆–၂၀၁၈: ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်၏ အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် (NLD) အစိုးရသည် နိုင်ငံရေးဆွေးနွေးပွဲများကို ပြန်လည်စတင်ရန်နှင့် ဒီမိုကရေစီဖက်ဒရယ်ပြည်ထောင်စု တည်ဆောက်ရေးအတွက် မူဘောင်တရပ်ကို ဖန်တီးရန် ရာစုနှစ်သစ်ပင်လုံညီလာခံများကို စတင်ခဲ့သည်။

• ၂၀၂၀: ဆက်လက်ဖြစ်ပွားနေသော မယုံကြည်မှုများ၊ အကျပ်အတည်းဖြစ်နေသော ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံဥပဒေ ပြင်ဆင်ရေးများနှင့် လက်မှတ်ရေးထိုးခြင်းမပြုသေးသော အဖွဲ့များနှင့် တိုက်ပွဲများက ငြိမ်းချမ်းရေးလုပ်ငန်းစဉ်ကို သိသိသာသာ နှေးကွေးစေခဲ့သည်။

အာဏာသိမ်းပြီးနောက်ပိုင်း ပဋိပက္ခနှင့် စစ်ကောင်စီ၏ ငြိမ်းချမ်းရေး အစပျိုးမှုများ (၂၀၂၁-ယနေ့အထိ)

• ဧပြီ ၂၀၂၁: စစ်တပ်အာဏာသိမ်းပြီးနောက် အာဆီယံနှင့် မြန်မာ့စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ ခေါင်းဆောင်တို့သည် ဂျာကာတာမြို့တွင် ဘုံသဘောတူညီချက် ၅ ရပ်ကို သဘောတူညီခဲ့ကြသော်လည်း စစ်ကောင်စီက ၎င်းကို အဓိကအားဖြင့် လျစ်လျူရှုခဲ့သည်။

• ၂၀၂၃–၂၀၂၄: ၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေးကဲ့သို့သော ပူးပေါင်းတိုက်ခိုက်မှုများကြောင့် လက်နက်ကိုင် ခုခံမှုများ ပိုမိုပြင်းထန်လာခဲ့ပြီး နိုင်ငံတော်၏ နယ်မြေစိုးမိုးမှုကို ပြိုကွဲစေကာ ယခင်ရှိခဲ့ဖူးသည့် တရားဝင် ငြိမ်းချမ်းရေးမူဘောင်များကိုလည်း အလုပ်မဖြစ်တော့အောင် ဖြစ်စေခဲ့သည်။

• ဇွန် ၂၀၂၅: နိုင်ငံတဝန်း ပြည်တွင်းစစ် ဆက်လက်ဖြစ်ပွားနေစဉ်အတွင်း အကြပ်အတည်းများ ကြားမှပင် စစ်ကောင်စီသည် ဖြစ်နိုင်ချေရှိသော ရွေးကောက်ပွဲ အခြေအနေများနှင့် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ ဆန်းစစ်ချက်များကို ဆွေးနွေးရန် ကျန်ရှိနေသေးသော NCA လက်မှတ်ရေးထိုးထားသည့် အဖွဲ့များနှင့် ရွေးချယ်ထားသော အဖွဲ့အစည်းများကို ဖိတ်ခေါ်ကာ နေပြည်တော်တွင် ငြိမ်းချမ်းရေးဖိုရမ်တခုကို ကျင်းပခဲ့သည်။

ငွေကြေး သုံးစွဲမှုနှင့် အလဟဿဖြစ်ရခြင်း အကြောင်းရင်းများ

၂၀၁၂ ခုနှစ်မှ ၂၀၂၁ ခုနှစ်အတွင်း အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အလှူရှင်များက မြန်မာ့ငြိမ်းချမ်းရေး လုပ်ငန်းစဉ်ထဲသို့ အမေရိကန်ဒေါ်လာ သန်း ၁၀၀ ကျော် ကို တိုက်ရိုက်ထည့်ဝင်ခဲ့ကြသည်။ သို့သော်လည်း ၂၀၂၁ ခုနှစ် စစ်အာဏာသိမ်းပြီးနောက် တရားဝင် ငြိမ်းချမ်းရေး အဆောက်အအုံကြီး တခုလုံး ပြိုလဲသွားခဲ့သောကြောင့် လေ့လာသုံးသပ်သူများ၊ အရပ်ဘက်လူ့အဖွဲ့အစည်းများနှင့် ဒေသတွင်း သက်ဆိုင်သူများက ဤရန်ပုံငွေများသည် အလဟဿဖြစ်သွားခဲ့သည် (သို့မဟုတ်) ဆန့်ကျင်ဘက် အကျိုးသက်ရောက်မှုများကိုသာ ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်ဟု ယူဆကြသည်။

ငြိမ်းချမ်းရေးလုပ်ငန်းစဉ်တွင် တိုက်ရိုက်သုံးစွဲခဲ့သည့် ရန်ပုံငွေများ ("Peace Industrial Complex")

• ပူးတွဲငြိမ်းချမ်းရေးရန်ပုံငွေ (Joint Peace Fund - JPF): ဤရန်ပုံငွေသည် အနောက်နိုင်ငံများ၏ အဓိက အကူအညီပေးရေးယာဉ်ဖြစ်ပြီး ဥရောပသမဂ္ဂ (EU)၊ ယူကေ၊ ကနေဒါ၊ ဩစတြေးလျနှင့် အခြားဥရောပနိုင်ငံအချို့က ကျောထောက်နောက်ခံပြုထားသည်။ EU တခုတည်းကပင် ဤရန်ပုံငွေအတွက် ယူရို ၃၄.၈ သန်း (အမေရိကန်ဒေါ်လာ သန်း ၄၀ နီးပါး) ကို ထည့်ဝင်ခဲ့သည်။

• နှစ်နိုင်ငံ ရန်ပုံငွေ တိုးမြှင့်ပေးအပ်မှု: ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ်တွင် ငြိမ်းချမ်းရေးဆိုင်ရာ အကူအညီ ကတိကဝတ်များသည် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁၁ သန်းသာ ရှိခဲ့ရာမှ ၂၀၁၅ ခုနှစ်သို့ ရောက်ရှိလာသောအခါ နိုင်ငံတကာ ထောက်ခံအားပေးသူများက တနိုင်ငံလုံး ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်မှုရပ်စဲရေးစာချုပ် (NCA) ကို အပြေးအလွှား အားပေးကူညီခဲ့ကြသဖြင့် နှစ်စဉ် ဒေါ်လာ သန်း ၁၂၀ ကျော်အထိ မြင့်တက်လာခဲ့သည်။

• ဒေသတွင်း နိုင်ငံများ၏ ပါဝင်ထည့်ဝင်မှု: တရုတ်နိုင်ငံကဲ့သို့သော အိမ်နီးချင်း နိုင်ငံများသည်လည်း စစ်ကောင်စီ၏ အမျိုးသားရင်ကြားစေ့ရေးနှင့် ငြိမ်းချမ်းရေးဗဟိုဌာန (NRPC) နှင့် စောင့်ကြည့်ရေးကော်မတီများထံသို့ ဒေါ်လာ ၁ သန်းစီပါဝင်သော အရစ်ကျငွေကြေးများကို အကြိမ်ကြိမ် တိုက်ရိုက် ထည့်ဝင်ခဲ့သည်။

ငွေကြေးများ ဘယ်ကိုရောက်သွားသလဲ (နှင့် ဘာကြောင့် "အလဟဿဖြစ်သွားသည်" ဟု ယူဆကြသလဲ)

နိုင်ငံတကာမှ ကြီးမားသော ရန်ပုံငွေများ ထည့်ဝင်ခဲ့ခြင်းသည် ရေရှည်တည်တံ့သော ငြိမ်းချမ်းရေးကို ဖော်ဆောင်နိုင်သည်ထက် ဗျူရိုကရေစီဆန်သော လုပ်ရပ်များကိုသာ ပိုမိုဖန်တီးပေးခဲ့သည်ဟု ဝေဖန်သူများက ထောက်ပြကြသည်-

• ဒေသခံပြည်သူများထက် အကြံပေးပုဂ္ဂိုလ်များကို ဦးစားပေးခြင်း: ဒေါ်လာ သန်း ၁၀၀ ကျော်၏ သိသာထင်ရှားသော အစိတ်အပိုင်းသည် ဈေးကြီးပေးရသော နိုင်ငံတကာ အကြံပေးပုဂ္ဂိုလ်များ၊ ငြိမ်းချမ်းရေး ထိပ်သီးဆွေးနွေးပွဲများအတွက် လူတန်းစားမြင့် ဟိုတယ်များနှင့် တရားဝင် အလုပ်ရုံဆွေးနွေးပွဲများဆီသို့ ရောက်ရှိသွားခဲ့သည်။

• စစ်တပ်ကို အားပေးကူညီမိသလို ဖြစ်စေခြင်း: အနောက်နိုင်ငံများ၏ ရန်ပုံငွေများသည် စစ်တပ်က လွှမ်းမိုးထားသော အားနည်းချက်ရှိသည့် လုပ်ငန်းစဉ်တခုကို မရည်ရွယ်ဘဲ တရားဝင်ဖြစ်စေခဲ့သည်ဟု ဝေဖန်သူများက ဆိုကြသည်။ တိုင်းရင်းသားအဖွဲ့အစည်းများကို တင်းကျပ်သော မူဘောင်တခုအတွင်း အတင်းအကျပ် ဝင်ရောက်ခိုင်းစေခြင်းဖြင့် ၎င်းတို့၏ စည်းလုံးညီညွတ်မှုကို ပြိုကွဲစေခဲ့ပြီး စစ်တပ်အား အချိန်ဆွဲရန် အခွင့်အရေး ပေးခဲ့သည်။

• အာဏာသိမ်းပြီးနောက်ပိုင်း အလုံးစုံပြိုလဲခြင်း: ၂၀၂၁ ခုနှစ်တွင် စစ်တပ်က အာဏာသိမ်းလိုက်သောအခါ အနောက်နိုင်ငံများ ရန်ပုံငွေထည့်ဝင်ခဲ့သည့် နိုင်ငံရေး အဆောက်အအုံတခုလုံး ချက်ချင်းဆိုသလို ပျက်စီးသွားခဲ့သည်။ ဆယ်စုနှစ်တခုအတွင်း သုံးစွဲခဲ့သော အရင်းအမြစ်များသည် စစ်တပ်၏ စစ်ပွဲအပြည့်အဝ ပြန်လည်စတင်မှုကို ခုခံနိုင်စွမ်းရှိသည့် အဖွဲ့အစည်းဆိုင်ရာ ကြံ့ခိုင်မှုကို လုံးဝ (လုံးဝ) မဖြစ်ပေါ်စေခဲ့ပေ။

နောက်ဆုံးတွင် ဤငွေကြေးများသည် ဒီမိုကရေစီ ဖက်ဒရယ်ပြည်ထောင်စု တည်ဆောက်ရေး ပန်းတိုင်ကို မရောက်ရှိစေခဲ့ပေ။ ငြိမ်းချမ်းရေး လုပ်ငန်းစဉ် ပျက်ပြားသွားခြင်းက အနောက်နိုင်ငံ အလှူရှင်များ၏ မူဝါဒကို ကြီးမားစွာ ပြောင်းလဲသွားစေခဲ့ပြီး ဖွံ့ဖြိုးရေးရန်ပုံငွေများကို ရပ်ဆိုင်းလိုက်ကာ ကျန်ရှိသော အရင်းအမြစ်များကို အရေးပေါ် လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှု အကူအညီများဆီသို့သာ တိုက်ရိုက် ပြန်လည်ဦးတည်ပေးခဲ့ကြသည်။

(၂)

"စစ်နှင့်ပြည်သူ"

၁၉၅၂-ခုနှစ်တွင် ကျင်းပသော ကမ္ဘာ့ငြိမ်းချမ်းရေး ညီလာခံ ကဗျာပြိုင်ပွဲတွင် ဆရာကြီး သခင်ကိုယ်တော်မှိုင်း ချီးမြှင့်သော ပထမဆုရ ကဗျာ။

(၃)

“စစ်” ဆိုလျှင်…

ပြည်သူ့ရင်ဝယ်၊ 

ပဲ့တင်လှိုင်းထပ်၊ မုန်တိုင်းခတ်၍

ပြေးရပ် မမြင်၊ သေမင်း ငင်သည်

ဒို့လျှင် “ငြိမ်းချမ်းရေး” ကို တောင်းသတည်း။ ။ (ဒေါင်းနွယ်ဆွေ)

https://burmese-spelling.blogspot.com/2023/11/blog-post_786.html

ငြိမ်းချမ်းရေး တဲ့

https://burmese-spelling.blogspot.com/2025/03/blog-post_915.html

(၄)

ကောက်ချက်

- တချို့က ဝယ်စားကြသည်

- တချို့က ဝင်စားကြသည်

- တချို့က ဝိုင်းစားကြသည်

- လုပ်စားက များလွန်းလှပါသည်။

ငြိမ်းချမ်းရေး ဆိုတာ ရောင်းကောင်တဲ့မုံ့လိုဘဲ။

- ရှယ်ဆို ဝယ်။

- ရှယ်ကောင်း ရောင်းကောင်း။

- ရှူရှူးရှဲရှဲ ဒေါသကြီး။

ဒေါက်တာတင့်ဆွေ