ဝမ်းဘဲ ရေဘဲ ငန်း ဟင်္သာ မန်ဒါလီ စစ်စလီ

 

(၁)

ဘဲနှင့် ငန်း တို့၏ ခြားနားချက်များ

ဘဲ (Ducks) နှင့် ဟင်္သာ/ငန်း (Swans) တို့သည် အာနတီဒေး (Anatidae) ခေါ် ရေဝက်ငှက် မျိုးရင်းဝင်များ ဖြစ်ကြသော်လည်း အရွယ်အစား၊ လည်ပင်းအရှည်နှင့် ပျံသန်းသည့် အရှိန်နှုန်းတို့တွင် သိသိသာသာ ကွဲပြားကြပါသည်။

အဓိက ခြားနားချက်များ

ဘဲများ - အထွေထွေအားဖြင့် အရွယ်အစား ပိုမို သေးငယ်ပြီး လည်ပင်း တိုကြပါသည်။ နှုတ်သီး ပြားပြား ရှိကြပြီး "ကက်ကက်" ဟု အသံပေးခြင်း သို့မဟုတ် ခရာမှုတ်သကဲ့သို့ အသံပြုခြင်းတို့ပြုလုပ်၍ ဖျတ်လတ်စွာ လှုပ်ရှားသွားလာတတ်ကြပါသည်။ ၎င်းတို့သည် အလွန် လျှင်မြန်စွာ ပျံသန်းနိုင်ကြပြီး ပုံမှန်အားဖြင့် တနာရီလျှင် မိုင် ၄၀ မှ ၆၀ အထိ အရှိန်နှုန်း ရောက်ရှိကြပါသည်။ တောဘဲ မျိုးစိတ် အများစုမှာ သန်မာစွာ ပျံသန်းနိုင်ကြသော်လည်း အိမ်မွေးဘဲ အချို့မှာမူ မပျံသန်းနိုင်ကြပါ။

ငန်းများ - လက်ရှိ တည်ရှိနေဆဲ ရေဝက်ငှက်များအနက် အရွယ်အစား အကြီးဆုံး ဖြစ်ကြပါသည်။ ရှည်လျား၍ ပြေပြစ်သော လည်ပင်းများနှင့် ရေအောက် အပင်များကို စားသုံးရန် ထူထဲသော နှုတ်သီးများ ပါရှိကြပါသည်။ ဟင်္သာ (ငန်း) များသည် V ပုံသဏ္ဌာန် သို့မဟုတ် ဒေါင်လိုက်တန်းစီ၍ ပျံသန်းကြပြီး ပုံမှန်အားဖြင့် တနာရီလျှင် မိုင် ၂၀ မှ ၃၀ အရှိန်နှုန်းဖြင့် ပျံသန်းကြသဖြင့် ဘဲများထက် ပျံသန်းမှု အရှိန် ပိုမို နှေးကွေးကြပါသည်။

ပျံသန်းမှု အရှိန်နှုန်း နှိုင်းယှဉ်ချက်

ပျံသန်းမှု ဆိုင်ရာ လေ့လာချက် လမ်းညွှန်များအရ ဟင်္သာ (ငန်း) များသည် အရှိန် ပိုမို နှေးကွေးစွာ (တနာရီလျှင် မိုင် ၂၀ မှ ၃၀) ပျံသန်းကြပြီး ဘဲများမှာမူ ယင်းထက် ပိုမို မြင့်မားသော အရှိန်နှုန်း (တနာရီလျှင် မိုင် ၄၀ မှ ၆၀) အထိ ရောက်ရှိအောင် ပျံသန်းနိုင်ကြပါသည်။

(၂)

မြန်မာစာပေနှင့် ဝေါဟာရ ရာဇဝင်တို့တွင် ရေဘဲ၊ စစ်စလီ၊ မန်ဒါလီ နှင့် ဟင်္သာ တို့သည် ငှက်မျိုးရင်းဝင် ရေပျော်ငှက်များ ဖြစ်ကြသော်လည်း ဝေါဟာရ အရင်းအမြစ်၊ စာပေသုံးစွဲပုံနှင့် ငှက်အမျိုးအစား အနေအားဖြင့် အောက်ပါအတိုင်း တူညီမှုနှင့် ကွာခြားမှုများ ရှိကြပါသည်-

၁။ ရေဘဲ (Water Duck / Teal)

မြန်မာမှုတွင် ရေပြင်၌ ကျက်စားသော ဘဲအမျိုးအစားများကို အထွေထွေ ခေါ်ဆိုခြင်း ဖြစ်ပါသည်။

ရိုးရိုး အိမ်မွေးဘဲများသာမက ရေကန်၊ အင်းအိုင်များတွင် ကျက်စားသည့် တောဘဲရိုင်းများကိုပါ ညွှန်းဆိုလေ့ရှိပြီး စာပေများတွင် သဘာဝဝန်းကျင် တောရေပြင် အလှအပကို ဖော်ညွှန်းရာ၌ သုံးကြပါသည်။

၂။ စစ်စလီ (Shelduck / Ruddy Shelduck - Brahmini Duck)

မြန်မာ့ကျေးလက်နှင့် ရေကန်များတွင် တွေ့ရလေ့ရှိသော ငှက်အမျိုးအစား တမျိုးဖြစ်ပြီး အင်္ဂလိပ်လို Brahmini Duck သို့မဟုတ် Ruddy Shelduck ဟု ခေါ်သည့် ရေပျော်ငှက် (Tadorna ferruginea) အမျိုးအစားကို ဆိုလိုခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ မြန်မာလူမျိုးများက ၎င်းတို့၏ ရုပ်သဏ္ဌာန်နှင့် အသံအသုံးအနှုန်းကို အစွဲပြု၍ စစ်စလီ ဟု ခေါ်ဆိုခဲ့ကြသည်။

ရှေးဟောင်း ကဗျာလင်္ကာများနှင့် ရာဇဝင်စာပေများတွင် အင်းအိုင်မြစ်ချောင်းတို့၌ စုံတွဲဖွဲ့ကာ ကျက်စားလေ့ရှိသော ရေပျော်ငှက် တမျိုးအနေဖြင့် ဖွဲ့ဆိုကြလေ့ရှိသည်။

૩။ မန်ဒါလီ (Mandarin Duck)

အရှေ့အာရှ (တရုတ်၊ ဂျပန် စသည်) ဒေသတို့တွင် အများဆုံး တွေ့ရပြီး အလွန် ဆန်းကြယ်လှပသော အရောင်အသွေးရှိသည့် ရေပျော်ငှက် တမျိုး (Mandarin Duck - Aix galericulata) ဖြစ်ပါသည်။

မြန်မာစာပေတွင် နိုင်ငံခြားဖြစ် အလှငှက်အဖြစ် သိရှိကြပြီး၊ တရုတ်-မြန်မာ ယဉ်ကျေးမှုနှင့် စာပေများတွင် သစ္စာရှိခြင်းနှင့် သက်တူရွယ်မျှ ပေါင်းဖက်ခြင်း၏ သင်္ကေတ အဖြစ် တင်စားရေးသားကြလေ့ ရှိပါသည်။

၄။ ဟင်္သာ (Swan / Brahminy Duck - Regional Usage)

စာပေနှင့် ယဉ်ကျေးမှုတွင် အထွတ်အမြတ်ထားဆုံး ငှက်တမျိုး ဖြစ်ပါသည်။ မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှု အဘိဓာန်အရ ဟင်္သာကို အချို့က Swan (ငန်းကြီး) နှင့် ရောထွေးတတ်ကြသော်လည်း၊ မြန်မာ့ရိုးရာ အနုပညာနှင့် စာပေများတွင် မွန်လူမျိုးတို့၏ အထိမ်းအမှတ် တံဆိပ်အဖြစ် လည်းကောင်း၊ ရွှေဟင်္သာ၊ ငွေဟင်္သာ စသည်ဖြင့် မွန်မြတ်သော ဂုဏ်ဒြပ်ကို တင်စားရာတွင် လည်းကောင်း အသုံးပြုကြပါသည်။

ဇာတ် နိပါတ်တော်များ (သုဝဏ္ဏဟံသဇာတ် ကဲ့သို့သော) နှင့် ကဗျာလင်္ကာများတွင် မွန်မြတ်ခြင်း၊ သာယာနာပျော်ဖွယ် အသံရှိခြင်းနှင့် မိုးကောင်းကင်တွင် ဝဲပျံခြင်းတို့ဖြင့် ဖွဲ့ဆိုကြသည်။

ခြုံငုံသုံးသပ်ချက်

အားလုံးသည် ရေပြင်တွင် ကျက်စားကြပြီး အတောင်ပံပါရှိကာ ငှက်မျိုးရင်းဝင်များ ဖြစ်ကြခြင်း၊ စာပေကဗျာများတွင် သဘာဝ အလှအပကို ဖွဲ့ဆိုရာ၌ အပြန်အလှန် အသုံးပြုကြခြင်းတို့ ဖြစ်ပါသည်။

ကွာခြားချက် -

ရေဘဲ နှင့် စစ်စလီ မှာ သဘာဝ တောရေပြင်တွင် တကယ်ရှိကြသည့် ရေပျော်ငှက် ကိုယ်စားပြုများ ဖြစ်ပြီး၊

မန်ဒါလီ မှာ အရောင်အသွေး ထူးခြားလှပသည့် နိုင်ငံခြားဖြစ် ရေဘဲ/ငန်း အမျိုးအစား ဖြစ်ကာ၊

ဟင်္သာ မှာမူ ဘာသာရေး၊ စာပေ၊ ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ရိုးရာသမိုင်းတို့တွင် အထူးမွန်မြတ်စွာ တင်စားခေါ်ဝေါ်လေ့ရှိသော ငှက်အမျိုးအစား ဖြစ်ပါသည်။

မန်ဒါလီဘဲ (Muscovy Duck - Cairina moschata domestica) သည် လူတို့ အိမ်မွေးတိရစ္ဆာန်အဖြစ် မွေးမြူရန် ယဉ်ပါးအောင် ပြုလုပ်ခဲ့သော မူလဘဲမျိုးစိတ်တမျိုး ဖြစ်ပါသည်။

သိပ္ပံအမည်မှာ Cairina moschata ဖြစ်ပြီး၊ မြန်မာနိုင်ငံတွင် မန်ဒါလီဘဲ ဟု လူသိများသည်။ ဘဲခေါင်းစိမ်း (Mallard) နှင့်အတူ လူတို့ ယဉ်ပါးအောင် မွေးမြူခဲ့သော မူလဘဲမျိုးစိတ်နှစ်ခုအနက် တခုအပါအဝင် ဖြစ်သည်။

စနစ်တကျ ကျွေးမွေးပြုစုပါက အသက် ၃ လမှ ၄ လ (၁၂ ပတ်မှ ၁၆ ပတ်) အတွင်း ဈေးကွက်တင် ရောင်းချနိုင်သော အလေးချိန်သို့ ရောက်ရှိတတ်သည်။

ရောဂါဒဏ်ခံနိုင်ရည်ရှိပြီး၊ သဘာဝအလျောက် ကြံ့ကြံ့ခံနိုင်စွမ်း မြင့်မားသည်။ ကုန်းမြက်၊ ဗေဒါ၊ ကန်စွန်းရွက် ကဲ့သို့သော သဘာဝအစာများကိုလည်း စားသုံးနိုင်သဖြင့် အစာစရိတ် သက်သာစေသည်။

မြန်မာနိုင်ငံတွင် တပိုင်တနိုင် မွေးမြူကြပြီး၊ ရောဂါဒဏ်ကို ကောင်းစွာခံနိုင်ရည်ရှိသဖြင့် မွေးမြူရ လွယ်ကူသော မျိုးရင်းဝင် ဖြစ်သည်

domesticated Muscovy duck (မန်ဒါလီ)

ဒေါက်တာတင့်ဆွေ