မုန်ညင်း ကိုက်လံ ကိုက်လန် ဂိုင်လန်

မုန်ညင်းသတ်ပုံတင်ပြတဲ့ စာအောက်မှာ ကိုက်လံလို့ ကွန်မင့် ၂ ခုလာတယ်။ ကိုက်လန် နဲ့ မုန်ညင်း မတူပါ။

(၁)

မုန်ညင်းရွက် (Mustard Greens) - အရွက်များမှာ ပါးလွှာပြီး ရွက်ပြားအစွန်းများ රැိုင့်ခြင်း၊ တွန့်ခြင်း သို့မဟုတ် လှိုင်းတွန့်ပုံစံ ဖြစ်နေတတ်သည်။ အရွက်အရောင်မှာမူ အစိမ်းရောင် ရင့်ရင့် သို့မဟုတ် အမည်းရောင်သန်းသော အစိမ်းရောင် ဖြစ်ပြီး ရိုးတံမှာ ကိုက်လံလောက် မထူထဲဘဲ ပျော့ပျောင်းပါသည်။

၂။ အရသာ

ကိုက်လံ - အရသာမှာ ဘရော့ကိုလီနှင့် အလွန်နီးစပ်ပြီး ချိုစိမ့်သော အရသာရှိကာ အနည်းငယ် ခါးသက်သက်နှင့် ပိုမိုပြင်းထန်သော အနံ့အရသာ ရှိပါသည်။

မုန်ညင်းရွက် - အရသာမှာ ပိုမိုစပ်ရှားရှား၊ ပြင်းပြင်းနှင့် အနည်းငယ် ခါးသက်သော သဘာဝရှိပြီး အထူးသဖြင့် ရင့်လာသည်နှင့်အမျှ စပ်ရှဲရှဲ အရသာ ပိုပေါ်လွင်လာတတ်ပါသည်။

၃။ အသုံးများနှင့် ချက်ပြုတ်ပုံ

ကိုက်လံ - တရုတ်နှင့် အာရှဟင်းလျာများတွင် အထူးနာမည်ကြီးပြီး အကြော်ဟင်းများ (ဥပမာ- ကိုက်လံကြော်)၊ ပေါင်းခြင်းနှင့် ပြုတ်၍ တို့စရာအဖြစ် စားသုံးကြရန် အသင့်တော်ဆုံး ဖြစ်ပါသည်။ အပင်ရိုးတံထူထူများကိုပါ အသားတိုး၍ စားသုံးနိုင်ပါသည်။

မုန်ညင်းရွက် - အာရှနှင့် အနောက်နိုင်ငံများတွင်ပါ ကျယ်ပြန့်စွာ သုံးကြပြီး ဟင်းရည်ချက်ခြင်း၊ ကြော်ချက်ခြင်း၊ အချဉ်တည်ခြင်း (မုန်ညင်းချဉ်) ပြုလုပ်ခြင်းတို့အတွက် အလွန်လူကြိုက်များပါသည်။ မြန်မာ့ဟင်းလျာများတွင် မုန်ညင်းချဉ်စပ်ဟင်းချို၊ မုန်ညင်းချဉ်သုပ်များ ပြုလုပ်ရာတွင် အဓိက အသုံးပြုကြပါသည်။

(၂)

ကိုက်လံ ကိုက်လန် ဂိုင်လန်

အင်္ဂလိပ်အမည် - Chinese Broccoli / Kailaan

ရုက္ခဗေဒအမည် - Brassica oleracea var. alboglabra

ထူထဲ၍ ပြန့်ပြူးပြီး ပြောင်လက်နေသော အပြာရောင်သန်းသည့် အစိမ်းရောင် အရွက်များ၊ ထူထဲသည့် အပင်ရိုးများနှင့် ဘရော့ကိုလီနှင့် ဆင်တူသော (သို့သော် ပိုမိုသေးငယ်သော) အပွင့်ခိုင်များ ပါရှိသည့် အရွက်စား ဟင်းသီးဟင်းရွက် တမျိုး ဖြစ်ပါသည်။ Brassica oleracea အမျိုးအစားဖြစ်သည့် ဂိုင်လန်သည် alboglabra အုပ်စုဝင် ဖြစ်ပါသည်။ (လက်တင်ဘာသာ albus မှ "အဖြူရောင်" နှင့် glabrous မှ "အမွေးမဲ့ခြင်း" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရပါသည်)။ အပွင့် ပွင့်သည့်အခါ ပါရှိသော အဖြူရောင် အပွင့်များသည် ယင်း၏ မျိုးနွယ်တူ Matthiola incana သို့မဟုတ် hoary stock အပွင့်များနှင့် ဆင်တူပါသည်။ အရသာမှာ ဘရော့ကိုလီ အရသာနှင့် အလွန်တူသော်လည်း ပိုမို စိမ့်ခါးပြီး အနံ့အရသာ ပိုမို ပြင်းဆက်ပါသည်။

အဆိုပါ အသီးအနှံကို အာရှ ဟင်းလျာများတွင် ကျယ်ပြန့်စွာ အသုံးပြုကြပါသည်။ ဟင်းချက်နည်း အများအပြားတွင် ယင်း၏ အပွင့်ခိုင်များကို ပုံမှန် ဘရော့ကိုလီ အစား အစားထိုး အသုံးပြုနိုင်ပါသည်။ အရွက်များနှင့် အရည်ရွှမ်းသော အပင်ရိုးများတွင် ခါးသက်သက် အရသာလေး ပါဝင်သော်လည်း ချိုစိမ့်သော ပိုမို ဆန်းကြယ်သည့် အရသာ ပါရှိပါသည်။ တရုတ်ကိုက်လံသည် စိုက်ပျိုးရ လွယ်ကူပြီး အခြား ဘရော့ကိုလီနှင့် ကိုက်လံ အမျိုးအစားများထက် အပူဒဏ်ကို ပိုမို ခံနိုင်ရည်ရှိသဖြင့် ရိတ်သိမ်းချိန် ပိုမို ရှည်ကြာပါသည်။ ပထမအကြိမ် ရိတ်သိမ်းပြီးနောက် ဘေးတက်များစွာ ထွက်ရှိလာမည် ဟု မျှော်လင့်နိုင်ပါသည်။

ကယ်လ်စီယမ်၊ သံဓာတ်၊ ဗီတာမင် အေ (A) နှင့် စီ (C) တို့ ကြွယ်ဝစွာ ပါဝင်ပါသည်။ အကြော်ဟင်းလျာများအတွက် အလွန် လူကြိုက်များပြီး ပေါင်း၍ သော်လည်းကောင်း၊ ပြုတ်၍ သော်လည်းကောင်း စားသုံးနိုင်ပါသည်။ အထူး အရသာရှိသော အစားအစာအဖြစ် အပင်ညှပ်ထုတ်လိုက်သော အပင်ပေါက်ကလေးများကို ခပ်ပါးပါး ဆီပူထိုး၍လည်း စားသုံးနိုင်ပါသည်။

ကိုက်လန် နှင့် မုန်ညင်းရွက် တို့သည် တူညီသော ဂေါ်ဖီထုပ် မျိုးရင်းဝင် (Brassica oleracea) ဟင်းသီးဟင်းရွက်များ ဖြစ်ကြသော်လည်း အသွင်အပြင်၊ အရသာနှင့် ချက်ပြုတ်ပုံတို့တွင် အဓိက ကွာခြားချက်များ ရှိကြပါသည် -

၁။ အသွင်အပြင်နှင့် ပုံသဏ္ဌာန်

ကိုက်လံ (Chinese Broccoli / Kailaan) - အရွက်များသည် ထူထဲပြီး ပြန့်ပြူးကာ ပြောင်လက်တောက်ပသော အပြာရောင်သန်းသည့် အစိမ်းရောင် ရှိပါသည်။ အပင်ရိုးတံများမှာလည်း ထူထဲပြီး အသားမာကျောသည်။ ဘရော့ကိုလီနှင့် ဆင်တူသော အပွင့်ခိုင် သို့မဟုတ် အဖြူရောင် အပွင့်ငယ်လေးများ ပါရှိတတ်ပါသည်။

ဒေါက်တာတင့်ဆွေ