တို့စာ တို့စကား တို့တိုင်းပြည်

(မင်းယုဝေ) နွေရာသီသည် အလွန်ပူပြင်းလှသည်။ အပူဒဏ်ကြောင့် ရေတို့ခန်းခြောက်ကြသည်။ သစ်ပင်ပန်းမန် တို့ ညှိုးရော်ကြသည်။ သက်ရှိသတ္တဝါတို့ နွမ်းလျကြသည်။ မနေ့က ရုံးပိတ်ရက်ဖြစ်သော်လည်း ကျွန်တော်သည် လွတ်လပ်စွာ အပြင်သို့မထွက်နိုင်။ အပူရှိန်ပြင်း လှသဖြင့် အိမ်ရိပ်တွင်ခိုလှုံနေရသည်။ အိမ်ရိပ်တွင်ခိုလှုံရသဖြင့် ခန္ဓာကိုယ်မှာ အပူဒဏ်မှအတန်ငယ် သက်သာ ခွင့်ရနေသော်လည်း စိတ်ကား သက်သာခွင့်မရ။ တရိပ်ရိပ်ရွှေ့လျားလျက်ရှိသော တိမ်ဖြူလိပ်တို့နှင့်အတူ လွင့်ပါးကာ ပျင်းရိပြီးငွေ့ခြင်း ဖြစ်နေမိသည်။ ထို့ကြောင့် ကျွန်တော်သည် စိတ်ငြိမ်ရန် စာဖတ်ရသည်။ ကျွန် တော်ဖတ်သောစာကား အခြားမဟုတ်၊ ရာဇဝင်တည်း။ ရာဇဝင်ဆိုရာ၌လည်း အခြားမဟုတ်၊ ပုဂံရာဇဝင် တည်း။ ပုဂံရာဇဝင်ကိုဖတ်တိုင်း၊ ကျွန်တော်သည် ကျွန်တော်လေးစားကြည်ညိုသော ပံ့သကူမထေရ် အကြော င်း ပြန်လည်ဖတ်ရှုသည်သာဖြစ်သည်။ ယခုလည်း ဆရာတော်အကြောင်း ပြန်လည်ဖတ်ရှုနေမိပြန်သည်။ ဆရာတော်အကြောင်း အာရုံစိုက်မိသောအခါ ကနဦးက လွင့်ပါးလျက်ရှိသော စိတ်တို့သည် တည်ငြိမ်လာ သည်။ ပျင်းရိသွေ့ခြောက်နေသောစိတ်တို့မှာ လန်းဆန်းလာသည်။ လောကတွင် မေတ္တာစေတနာ၊ ကရုဏာ စေတနာရှိသော ပုဂ္ဂိုလ်ထူး ပုဂ္ဂိုလ်မြတ်တို့အကြောင်း ဖတ်ရှ နာရ ကြ...

human race / ethnic background ကို သမိုင်းနှင့် လူမျိုးဗေဒအရ စဉ်းစားကြည့်လျှင် အများအားဖြင့် Indo-Aryan group အိန္ဒိယ-အာရိယန်နှင့် ဆက်နွယ်သည်ဟု သုတေသနများက ယူဆကြသည်။ ၁။ သမိုင်းမှတ်တမ်းအရ Gautama Buddha ဗုဒ္ဓဘုရားသည် Shakya (Sākya / Shakya) မျိုးနွယ်မှ ဖြစ်သည်။ Shakya မျိုးနွယ်သည် ယနေ့ Nepal နှင့် Uttar Pradesh နယ်စပ်ဒေသတွင် နေထိုင်ခဲ့သော အိန္ဒိယ-အာရိယန် ယဉ်ကျေးမှုအုပ်စု တခု ဖြစ်သည်ဟု သမိုင်းပညာရှင်များ အများစု ယူဆကြသည်။ ၂။ ဘာသာဗေဒအထောက်အထား ဗုဒ္ဓဘုရားခေတ်တွင် ထိုဒေသတွင် အသုံးပြုခဲ့သော ဘာသာများမှာ— Pāli Ardhamagadhi Sanskrit အစောပိုင်းပုံစံများ ဖြစ်ပြီး ဤဘာသာများသည် Indo-Aryan language family အတွင်း ပါဝင်သည်။ ထို့ကြောင့် ထိုဒေသလူမျိုးများကို Indo-Aryan ethnic group အဖြစ် သတ်မှတ်ကြသည်။ ၃။ Dravidian မဟုတ်သော အကြောင်း Dravidian လူမျိုးများ သည် အဓိကအားဖြင့်— တောင်အိန္ဒိယ Tamil Nadu Karnataka Andhra Kerala ဒေသများတွင် အဓိက နေထိုင်ကြသည်။ ဗုဒ္ဓဘုရား မွေးဖွားသော ဒေသသည် မြောက်အိန္ဒိယ ဖြစ်သောကြောင့် Dravidian group ဖြစ်သည်ဟု ယူဆမှု မရှိပါ။ ၄။ Mongoloid theory အချို့ သုတေသနများက— Himalayan foothil...

အခုရက်တွေမှာ မြန်မာပြည်က တင်ကြတဲ့ စာတွေမှာ စုံ နဲ့ မ တဲ့။ “Hunt the Thimble” ကစားနည်း အိမ်တွင်းပျော်ပွဲများတွင် ကစားလေ့ရှိသော ရိုးရှင်းပြီး ရိုးရာကစားနည်းတခု ဖြစ်သည်။ ကစားသူတယောက်က အခန်းအတွင်းတွင် ပစ္စည်းသေးသေးတခု (မူလအားဖြင့် thimble — အပ်ချုပ်လက်အကာ) ကို ဝှက်ထားပြီး အခြားကစားသူများသည် အပြင်တွင် စောင့်နေကြသည်။ ထို့နောက် ရှာဖွေသူများ အခန်းထဲ ပြန်ဝင်လာပြီး ထိုပစ္စည်းကို ရှာကြသည်။ ပစ္စည်းကို အရင်ဆုံးတွေ့သူသည် အနိုင်ရပြီး နောက်တကြိမ်တွင် ပစ္စည်းကို ဝှက်သူ ဖြစ်လာသည်။ ဝှက်သူသည် ရှာဖွေသူများကို “ပူ” (နီးလာပြီ) သို့မဟုတ် “အေး” (ဝေးနေသေးသည်) ဟူသော အရိပ်အမြွက်များဖြင့် လမ်းညွှန်ပေးနိုင်သည်။ Hunt the Thimble ကစားနည်း ပြင်ဆင်ခြင်း ကစားသူတယောက်ကို ဝှက်သူ (hider) အဖြစ် ရွေးပါ။ အခြားသူများ (ရှာဖွေသူများ) သည် အခန်းမှ ထွက်သွားရန် သို့မဟုတ် မျက်စိပိတ်ထားရန် လိုသည်။ ပစ္စည်းဝှက်ခြင်း ဝှက်သူသည် အခန်းအတွင်း တနေရာတွင် ပစ္စည်းသေးသေးတခု (thimble၊ ဒင်္ဂါး စသည်) ကို ဝှက်ထားသည်။ များသောအားဖြင့် မြင်နိုင်သော်လည်း ချက်ချင်း မမြင်နိုင်သည့် နေရာတွင် ဝှက်ထားသည်။ ရှာဖွေခြင်း ရှာဖွေသူများ အခန်းထဲ ပြန်ဝင်ပြီး ပစ္စည်းကို...

“အရင်းမစိုက် လှေထိုးလိုက်” ဆိုသော စကားပုံသည် မြန်မာစကားပုံများအနက် လူသုံးများသည့် စကားပုံတခု ဖြစ်ပြီး အလုပ်မလုပ်ဘဲ အကျိုးအမြတ်ကို ရယူလိုခြင်း ကို ဆိုလိုသည်။ ၁။ စကားပုံ၏ အဓိပ္ပါယ် ကိုယ်တိုင် အရင်းအနှီး မထည့်ဘဲ အကျိုးအမြတ် ရမည့်အခါမှ ဝင်ပါလာသူကို ဆိုလိုသည်။ အခြားစကားဖြင့်— ကိုယ်တိုင် မပင်ပန်း၊ မရင်းနှီး၊ မကြိုးစားသော်လည်း အကျိုးအမြတ်ကိုသာ လိုချင်သူ ကို ဆိုလိုသည်။ ၂။ စကားပုံ ဖြစ်ပေါ်ပုံ (အဓိပ္ပါယ်ဖွင့်ဆိုချက်) ရှေးကာလတွင် လှေတစီးကို လှော်သွားရာတွင်— လှေကို ပိုင်သူ လှေကို လှော်သူ တို့သည် အလုပ်ကြိုးစားရသည်။ သို့သော် အရင်းမစိုက်သူ တယောက်က လှေထဲသို့ နောက်မှ ဝင်လာပြီး လှေကို ထိုးကာ အကျိုးအမြတ်တွင် ပါဝင်လိုပါက— အဲဒီအခြေအနေကို ဥပမာယူ၍ “အရင်းမစိုက် လှေထိုးလိုက်” ဟု ပြောလာကြသည်။ ၃။ အသုံးပြုပုံ ဥပမာ အလုပ်ကို တလုံးတည်း မကူညီဘဲ အမြတ်ရချိန်မှ လာဝင်တတ်သူကို “သူကတော့ အရင်းမစိုက် လှေထိုးလိုက်ပဲ” ဟု ပြောကြသည်။ အခြားသူများ ကြိုးစားလုပ်ထားသော အလုပ်အောင်မြင်ချိန်မှ ဝင်ပါလာသူကိုလည်း ဤစကားပုံဖြင့် ပြောကြသည်။ ၄။ အလားတူ အင်္ဂလိပ်အဓိပ္ပါယ် အနီးစပ်ဆုံး အင်္ဂလိပ်အဓိပ္ပါယ်များမှာ— to reap where one has not sown to t...

စိုက်ရေးတာ - မပါရပါ။ မျက်ဖြူဆိုက်နေပြီ လို့ ရေးရသည်။ မျက်တောင်မွေးစိုက် မျက်ဖြူဆိုက် ၁။ တရုပ်အပ်ဆိုက်နဲ့ကုနေတာ ၂ရက် တရုပ်အပ်စိုက်နည်းလို့ ရေးရ။ ၂။ ရထားဆိုက်ရောက်တာလား ရထားစိုက်ရောက်လား ဆရာ ရထားဆိုက်ရောက် အပ်နဲ့စိုက် ခေါင်းအောက်စိုက် သစ်ပင်စိုက် ဆိုက်ဆိုက်မြိုက်မြိုက်ရောက်လာသည် ရထားဆိုက်ပြီလား ပိုက်ဆံ စိုက်ပေးထားသည် ကားဆိုက်လာရင် ပြန်ပေးရမည် ဆိုက် = ဆက်စပ်ထိတွေ့သည်။ ရတုအလိုက်၊ ခက်ချင်းဆိုက်၍၊ အကိုက်ငုံဖူး။  ကလေးခေါင်းဆိုက်ပြီ ဆိုက်ကပ် ဆိုက်ကို ဆိုက်ကိုပက်  ဆိုက်ခေါင် ဆိုက်ဆိုက်မြိုက်မြိုက် ဆိုက်မြေပုံ ရထားဆိုက် သင်္ဘောဆိုက် စိုက် = အစေ့အဥစသည်ကို ပေါက်လာအောင်မြေကြီးတွင် ချမြှုပ်သည်။ လယ်မြေကောင်း၌၊ ကောက်မျိုးစိုက်မူ၊ အကိုက်ပေါက်လျှင်၊ အပင်ရှည်သွယ်။  စပါးငှက်ပျောပင်စိုက် မိလိုက်ဘရုံးအခြေစိုက်တည်နေရာများပါ စပါးစိုက် စိုက်စိုက်မတ်မတ် စိုက်နည်းစနစ်များ  စိုက်ပျိုး စိုက်ပျိုးရေး စိုက်လိုက်မတ်တတ် ဓါတ်အပ်စိုက်ကုသနည်း ရုံးအခြေစိုက်တည်နေရာများ သစ်ပင်စိုက်ပါ အထပ်ထပ်စိုက် အပ်စိုက်ကုသနည်း အရင်းစိုက်ထုတ် အိတ်စိုက်ကုန်ကျစရိတ် အရင်းမစိုက် လှေထိုးလိုက် ဒေါက်တာတင့်ဆွေ

(၁) လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၂၅၀၀ ဝန်းကျင် (ခန့်မှန်းအားဖြင့် ခရစ်တော်မပေါ်မီ ၅ ရာစုဝန်းကျင်) တွင် ယနေ့ခေတ် မြန်မာနိုင်ငံနယ်မြေ၌ ယနေ့လို နိုင်ငံတည်ဆောက်မှု မရှိသေးပေမဲ့ လူနေထိုင်မှု၊ မြို့ပြစနစ်၊ ယဉ်ကျေးမှုတို့ အခြေခံအဆင့်များ ရှိနေခဲ့ပြီး ဖြစ်သည်။ သမိုင်းပညာရှင်များက အောက်ပါအတိုင်း ခန့်မှန်းကြသည်။ ၁။ လူမျိုးစုများ (Ethnic Groups) ထိုကာလတွင် ယနေ့မြန်မာနိုင်ငံ၌ အဓိကနေထိုင်ခဲ့ကြသည်ဟု ယူဆကြသော လူမျိုးစုများမှာ— (၁) ပျူ (Pyu) အလယ်ပိုင်း မြန်မာပြည်တွင် အစောဆုံး မြို့ပြယဉ်ကျေးမှု တည်ထောင်သူများ။ ထိုကာလတွင် ပျူယဉ်ကျေးမှု အစောပိုင်းအဆင့် ရှိနေပြီဟု ယူဆကြသည်။ နောက်ပိုင်းတွင် သရေခေတ္တရာ ဟန်လင်း ဗိဿနိုး တို့ကဲ့သို့ မြို့ကြီးများ ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ (၂) မွန် (Mon) တောင်ပိုင်း မြန်မာပြည် (ဒေါ်နောင်ဒေသ၊ သထုံ၊ မုတ္တမ) တွင် နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။ အိန္ဒိယယဉ်ကျေးမှုနှင့် ကုန်သွယ်ရေး ဆက်သွယ်မှု ရှိခဲ့သည်ဟု ယူဆသည်။ နောက်ပိုင်းတွင် သုဝဏ္ဏဘုမ္မိ (Thaton area) ယဉ်ကျေးမှု ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ (၃) တိဗက်-ဗမာအုပ်စု (Tibeto-Burman groups) ချင်း၊ ကချင်၊ နာဂ စသည့် တောင်တန်းဒေသ လူမျိုးစုများ၏ အစောပိုင်း ဘိုးဘွားအုပ်စုများ။ မြောက်ပိုင်း...

တံ(ဆင်တမျိုး) တံကူ(လှေ လှည်း) တံကဲအမှီ တံကောက်(တူရိယာ) တံကောက်ကွေး တံကျင် တံခါးကျင် တံခါးခုံ တံခါးပေါင် တံခါးမုခ် တံချူ တံခွန် တံငါသည် တံစူးဝါး တံစို့ တံစိုးလက်ဆောင် တံစက်မြိတ် တံစဉ်(မြက်ရိတ်ကိရိယာ) တံစဉ်း(ကျားလျှာမျိုး) တံစည်း(သစ်ရွေ) တံစုန်း(ရေမြုပ်သစ်ငုတ်) တံဆိပ်ခတ် တံညှပ် တံတား(ချောင်းကူး) တံတင်း(သေတ္တာ) တံတောင်ဆစ် တံတိုင်း(အကာ) တံတွာသဘော တံတွေးထွေး တံပူ(ဒန်ပူ) တံပိုး(မှုတ်စရာ) တံပိုးလှိုင်း တံပြက် တံပွတ်တံ တံဖျာ(နွားရိုက်) တံဖျင်ပင် တံမျဉ်းကြိုး တံမြက်စည်း တံမြွာ(တူရိယာ) တံရှည်(တူရိယာ) တံလှပ်(တံလျှပ်) တံလျှောက်(ရေ) တံလျှပ်(တံလှပ်) တံသင်းငြောင့် တံသုတ် တံသုတ်ကျမ်း တန် တန်(ထိုက် အချိန်) တန်(အကျင့် အကျည်း) တန်(မဂ်လေး ဖိုလ်လေး) တန်ကျစ်ကွက် တန်ကျစ်နွယ်ပင် တန်ခူးလ တန်ခိုးတေဇာ တန်စီး(ရွှံ့) တန်စမ်း(ရေထွက်) တန်စယ်မြေ တန်စွက်ပင် တန်ဆာ(လက်ဆွဲ) တန်ဆာပလာ တန်ဆေးတမန် တန်ဆင်းပင် တန်ဆောင်ဆီမီး တန်ဆောင်တိုင် တန်ဆောင်မုန်းလ တန်ဆောင်းပြာသာဒ် တန်တား(အမှာစာ) တန်ပြန် တန်ဖိုးဖြတ် တန်မဲ့(လူကြီး) တန်ရာတန်ကြေး တန်ရုံသင့်ရုံ တန်ရှယ်(အိုးစည်) တန်လည်းရေကျ ဒေါက်တာတင့်ဆွေ

လင့် တွေ၊ ပုံတွေ ပို့ကြပါတယ်။ ကျေးဇူး။ ဒါပေမဲ့ အဲလို စာကို မှန်အောင်မရေးတတ်တာမျိုးကို ကြော်ငြာသလို မလုပ်ပါ။ ကျောင်းစာအုပ်ပါ အမှားတွေ၊  နိုင်ငံတော်သတင်းစာပါ အမှားတွေ၊  နာမည်ကြီးသူတွေရဲ့ အမှားတွေကိုတော့ ထောက်ပြပါတယ်။  အဲဒါတွေကိုလည်း တင်ပြသင့်တယ်လို့ ယူဆမှသာ တင်ပါတယ်။ မြန်မာစာကို မှန်အောင်မရေးတာတွေကတော့ လိုက်ရှာနေစရာ မလိုပါ။ ကျန်းမာရေးနဲ့ ဆေးပညာအမှားတွေကိုတော့ တွေတိုင်း ထောက်ပြပါတယ်။ လူအများစုက ဘယ်သူကနေ ဘာကိုတင်တင် အဟုတ်မှတ်ကြတယ်။ ပေါင်းမြက်က ကင်ဆာပျောက်တယ်ဆိုလည်း မဟုတ်မှတ်သူတွေ မနည်းပါ။ အမည်တောင် မှန်အောင်မရေးတတ်တဲ့ အရွက်၊ အသီး၊ အပွင့်တွေက ဆီးချို၊ သွေးတိုး ပျောက်တယ်ဆိုလည်း မဟုတ်ထင်သူတွေကများတယ်။ အသိအမြင်၊ အရေးအသား၊ စဉ်းစားမှုတွေ နေကောင်းကြပါစေသတည်း။ ဒေါက်တာတင့်ဆွေ

(မာမာအေး) နီးဖို့ရာ ဆိုရင် ဝါဆိုတောင်မှ ပြာသိုအနားတွင် ထားလိုက်ချင် ရက်ဖြင့်လစွန်း ယွန်းလေသည် အဝေးနှင် ကြာလေလေ သတိရ အတိုင်း တိုင် တပြန်တဗီ တနာရီမျှ တဆံချည်မျှင် မေ့နိုင်အောင်ပဲ စေ့စေ့ကဲလျင် ထိလုမိုးဆီ တိမ်သို့မှီသား ထွဋ်ဘုန်းခေါင်ဖြား မြစေတီအပါး၌ နယ်ခြားမြေဝေး နှောင်းချစ်ထွေး နှင့် တရေးချစ်ခွင့် မြင်ရနိုးရှင့် တရေးချစ်ခွင့် မြင်ရနိုးရှင် နီးဖို့ရာ ဆိုရင် ဝါဆိုတောင်မှ ပြာသိုအနားတွင် ထားလိုက်ချင် ရက်ဖြင့်လစွန်း ယွန်းလေသည် အဝေးနှင် ကြာလေလေ သတိရ အတိုင်း တိုင် တပြန်တဗီ တနာရီမျှ တဆံချည်မျှင် မေ့နိုင်အောင်ပဲ စေ့စေ့ကဲလျင် ထိလုမိုးဆီ တိမ်သို့မှီသား ထွဋ်ဘုန်းခေါင်ဖြား မြစေတီအပါး၌ နယ်ခြားမြေဝေး နှောင်းချစ်ထွေး နှင့် တရေးချစ်ခွင့် မြင်ရနိုးရှင့် တရေးချစ်ခွင့် မြင်ရနိုးရှင် ဦးလည်ဆံမြေ့ နှောင်းသရွေ့ရွေ့ မြူးဆွယ်ဟန်ဓလေ့ အောင်းတမေ့မေ့ တနေ့နေ့ တချိန်ချိန် အိမ်သူ့ဆွေအား ဒီကမေတ္တာ သခင့်ဖို့ပါပဲ ဪရှင့်ဖို့ပါပဲ အငိုစကားလက်ဆောင်ပါး၍ မျှော်ရလတ်သူ စောင့်ရလတ်သူ နေ့တံကရှည် ညာတံလည်းရှည် ချိုးလက်ရေ အခါခါ ပြောင်း အခါခါ ပြောင်းးး ညောင်းနိုင်ဘူးရှင် ကြောင်းလျားစီစစ် မယ့်ပြစ်ချည်းမို့ ဝမ်းနည်း ဝမ်းပါး ရွှေအားတော်ငယ်ပ...

"ယုံရခက်ခက်" တေးရေး - ကိုလေးညွန့် ဓူဝံကြယ် … မြေမှာ ခစေတော့ သွေကွက်ပါဘူး လို့ သူကပြောလာသောအချိန်မှာ … မယုံ တခက် ယုံတခက် ယုံမိချက်နာလေပြီထင်တာ … မောင် အဲဒီတုန်းကအချစ်ဆုံးဆိုတာ မေတယောက်တည်းပါ ပန်းပန်ရင် နန်းဆန်လှချည်ရယ်လို့ ကိုယ်တိုင်ကိုယ်ကျသူကပန်ပေးလာ တပွင့်ထဲမှချစ်တယ်ဆိုပြန်တာ … ဧရာမသစ္စာရှင် သူကဘုရင်တဆူပါ … မေကပွင့်လွှာရှင် ဒေ၀ီဘွဲ့ပင်ခံရဦးမတဲ့ကွာ … မောင် အဲဒီတုန်းကအချစ်ဆုံးဆိုတာ မေတယောက်တည်းပါ ပန်းပန်ရင် နန်းဆန်လှချည်ရယ်လို့ ကိုယ်တိုင်ကိုယ်ကျသူကပန်ပေးလာ တပွင့်ထဲမှချစ်တယ်ဆိုပြန်တာ … ဧရာမသစ္စာရှင် သူကဘုရင်တဆူပါ … မေကပွင့်လွှာရှင် ဒေ၀ီဘွဲ့ပင်ခံရဦးမတဲ့ကွာ မေတ္တာပဋိညာဉ်လွှာ ချိန်ခွင်လျှာတင်လို့ ပြောပြပေမယ့် ဂုဏ်ဓနဖက်လို့ စုံမ၀ှက်ကာ မယုံတ၀က်ယုံတ၀က် သြော် ယုံရခက်ကြီးပါ ယုန်ကောင် ငုံ၍ ယုန်ရုပ်ရေးပြသော်လည်း ယုံရခက်ခက် … ခက်လှစွာပေါ့နောက်များ တခါ … ဘ၀လမ်းခရီး တလျှောက်မှာ အကွေ့အကောက်ဆူးညှောင့်ခလုတ်များစွာ တွေ့ကြရစမြဲပါ … ကြင်နာထောက်ထားစရာ ကင်းလာသောအခါ ဟိုအတိတ်ဆီရယ်က ဂတိစကားလှလှ ပျက်ပြယ်ရပြီတခါ … ကိုယ့်ထိုက်နဲ့ကိုယ့်ကံ ကိုယ်သာခံရမှာ အပါယ်ငရဲတမျှ ဒုက္ခဟူသရွေ့ကိုသာ ပစ္စုပ္ပန်မှာ… ကိုယ့်အ...

ကွန်မင့်တခု = ပုံပါ ပန်း ကိုတော့ ခေါင်ရမ်းပန်း လို့ခေါ်ကြတာကြားဘူးပါသည်။ Hibiscus တယောပန်း ကို  ခေါင်ရမ်းပန်း လို့လည်း ခေါ်ကြတယ်။  AI ဟုတ်ပါသည်။ Hibiscus ကို မြန်မာဘာသာဖြင့် “တယောပန်း” ဟုလည်း ခေါ်ကြပြီး “ခေါင်ရမ်းပန်း” ဟုလည်း ခေါ်ကြပါသည်။ ဒေသနှင့် အလေ့အထအလိုက် အမည်ကွဲသုံးကြသော်လည်း အများအားဖြင့် ဆိုလိုသည်မှာ တူညီသော အပင်မျိုး (Hibiscus) ဖြစ်ပါသည်။ 🌺 Hibiscus (တယောပန်း / ခေါင်ရမ်းပန်း) အများဆုံးတွေ့ရသောမျိုး Hibiscus rosa-sinensis (အိမ်ရှေ့လမ်းဘေးများတွင် စိုက်ပျိုးကြသော အနီ၊ ပန်းရောင်၊ အဝါရောင် ပန်းများ) အလှပန်းအဖြစ် အများဆုံးစိုက်ကြသည်။ အသုံးများ အလှပန်း ဆေးဖက်ဝင်အသုံး (တချို့မျိုးတွင်) သောက်ရည် (Hibiscus tea – အချို့နိုင်ငံများတွင်) အမည်ကွဲသုံးခြင်းအကြောင်း “တယောပန်း” ဟု ခေါ်ခြင်းမှာ ပန်းပွင့်ပုံသဏ္ဌာန်နှင့် သက်ဆိုင်ကြောင်း ရှုမြင်ကြသည်။ “ခေါင်ရမ်းပန်း” ဟု ခေါ်ခြင်းမှာလည်း ရိုးရာအမည်တခုဖြစ်ပြီး စာပေများတွင် တွေ့ရသည်။ ထို့ကြောင့် — တယောပန်း = ခေါင်ရမ်းပန်း (Hibiscus) ဟု ယေဘုယျအားဖြင့် သဘောထားနိုင်ပါသည်။ ဒေါက်တာတင့်ဆွေ

ဟိုဘက်ရွာ ဓနိတန်းနဲ့ တို့ကမ်းက အုန်းညီနောင် ချောင်းရေကဖေါင် အလယ်ကောင် သောင်ပေါ်လို့ထွန်း။ ရေပြင်မှာ ပက်လက်ကလေး မှေးရှာတဲ့ကျွန်း။ ကျွန်းမြေကို ဒီတိုးတော့ ကျူပင်ရိုး တတိုင့် နှစ်တိုင် ယိမ်းခါလို့ယိုင်။ နတ်ပူးတဲ့တိုင်၊ ယိုင်ပါပေ့လေး။ အုန်းယူခဲ့ဟေး၊ ထန်းယူခဲ့ဟေး ပဇင်းပျံ ဘယ်တိုင်ဖျားမှာ နားရမယ်လေး။ ဆရာဇော်ဂျီကဗျာဖြစ်ပါတယ်။  မှတ်ရန် - ကျူပင်ရိုး တတိုင့် နှစ်တိုင်။ ပုံအတွက် ကျေးဇူး။ ဒေါက်တာတင့်ဆွေ

Dr. Tint Swe မနေ့ညက အောက်ပါအတိုင်း တင်ပြလိုက်ပါတယ်။ ရရယ်စရာနဲ့ သတိထားစရာအဖြစ်မျှသာ ဖြစ်ပါတယ်။ (၁) AI နဲ့ လူ မတူပါ ကွန်မင့်တခု = AI တွေက အချက်လက်ပြည့်စုံပြီး ပညာရှင်တွေကို ကိုးကားသည်..သို့သော် ခေတ်သစ်မျက်မှောက် မြေပြင်သုတေသနတူးဖော်တွေ့ရှိချက်တွေက သမိုင်းအယူဆမှားတွေကို ချေဖျက်ဖော်ပြပေမဲ့ AI ကတော့ အဲဒီဒေတာတွေ အတွက် အားနည်းချက်ဖြစ်နေတယ် ပြန်စာ AI သုံးတဲ့အခါတိုင်း ပြန်ထောက်ပြရလေ့ရှိတယ်။ မှန်ရင် သူက လက်ခံပါတယ်။ လူနဲ့ မတူတာက AI က ပြန်မဆဲပါ။ မရိုင်းပါ။ မြန်ဆန်တဲ့ အစွမ်းက ကောင်းတယ်။ အင်တာနက်ပေါ်မှာ မြန်မာလိုရေးတဲ့စာတွေ မှန်ရင် AI လည်း မှန်မယ်။ မြန်မာလိုရေးတဲ့စာတွေ မှားရင် AI လည်း မှားမယ်။ အဲလိုထောက်ပြချက်ကို AI က လက်ခံတယ်။ အင်တာနက်ပေါ်မှာ “နွားစားတဲ့မြက်သည် လူမှာဖြစ်တဲ့ ကင်ဆာပျောက်၏” လို့ အကြိမ် တသန်းရေးရင် AI က အဟုတ်မှတ်ယူသွားပါမယ်။ မြန်မာလို​ရေးပြီးမေးရင် အဲဒီ​ဆေးနည်း ပေးလိမ့်မယ်။ ဆေးနည်း တောင်းကြ​ပေ​ရော့။ (၂) AI ကို ဘာသာပြန်ပါရန်ခိုင်းတိုင်းမှာ တ နဲ့ တစ် မ ကိုနေရာလွဲထားခြင်း အနှစ် နဲ့ အနှုတ် မှားခြင်း ဝေါဟာရအချို့ကို ပြင်ရခြင်း စတာတွေရှိပါသည်။ အဲလို လိုအပ်ချက်တွေအတွက် AI ကို အပြစ် မမြင်ပါ။ A...

ချောင်းပြင်မှာ  ရေဖွေးလို့ လှေကလေးနှင့်  ပျော်ရအောင် လိုက်ခဲ့ပါ့မောင်။   ။ မိုးတွေကမှောင် သောင်ဖြူရဲ့အကွေ့။   ။ ရေလယ်မှာ  လှေငယ်မျှောမယ် တောသူ့  ဓလေ့။   ။ အုန်းညိုညို  ဓနိတောက တယောပွင့်  အနီဝါ ပြုံးကြည်မျက်နှာ။   ။ ရေစီးခိုက်မှာ ဗေဒါကအပြေး။   ။ ဇလပ်ဖြူ  ရေမှာကူးတယ် မူးရချည့်လေး။   ။ ဝဲလှည့်မှာ  ချာလည်လည်။   ။ လမုငုံ  အပျိုဖျန်းက နှုတ်ခမ်းနီတျာရဲနှင့် ကဲပိုလှတယ်။   ။ ချစ်စဘွယ် ငယ်သူရဲ့ အဆင်း။   ။ ပန်းနှစ်ငုံ  ရေယဉ်ကြောမှာ မျောတတ်လေခြင်း။   ။ ဟိုရှေ့က  ဖြူနီပြာ။   ။ မောင်ကြီးရယ် လယ်နခမ်းမှာ လှမ်းမျှော်ကြည့်ပါ။   ။ ရနံ့ကြူဖြာ လေညာကမွှေး။   ။ ပုတီးညို  လည်မှာမြန်းမယ် ပန်းကြာတဲ့လေး။   ။ မိုးဆွေငှက်  မြည်သံသာ။   ။ သည်ချောင်းပြင်  ရေတရိုးမှာ မိုးတွေကပြာ။   ။ ရေစီးနဲ့လာ ဗေဒါက  ပြေး။   ။ သီချင်း သာသာညံလို့ ရွာအပြန်  ရေလယ်လမ်းဆီက မယ်နှင့်မောင်  တ...

မြန်မာလိုရေးထားတဲ့ ကာတွန်းတခု တွေ့လိုက်တယ်။ ကျေးဇူး။ နွားက တခြားအကောင်တွေကို ပြောတယ်။ ဒို့ကြောင့် စစ်ဖြစ်ဘူးလို့လား တဲ့။ Animal Farm ခြေလေးချောင်း တော်လှန်ရေးကို George Orwell က ရေးသားပြီး သခင်ဘသောင်းက မြန်မာလို ဘာသာ ပြန်ပါတယ်။  Animal Farm တွင် Snowball သည် နွားခြံတိုက်ပွဲ (Battle of the Cowshed) ကို ဦးဆောင်ခဲ့သော တိရစ္ဆာန်ဖြစ်သည်။ သူသည် ရဲရင့်စွာ တိုက်ပွဲဝင်ခဲ့ပြီး “Animal Hero, First Class” ဆုလည်း ရရှိခဲ့သည်။ သို့သော် ဝက် Napoleon နှင့် သူ၏ ပြောရေးဆိုရေးဝါဒပြန်ဆိုသူ Squealer တို့က နောက်ပိုင်းတွင် သမိုင်းကို ပြန်လည်ရေးသားကာ Snowball ကို ကြောက်ရံ့သူ၊ သစ္စာဖောက်သူဟု စွပ်စွဲခဲ့ကြသည်။ ထို့အပြင် သူသည် Jones နှင့် ပူးပေါင်းခဲ့သည်ဟုလည်း လိမ်လည်ဖော်ပြကြသည်။ Snowball သည် ဝက်တကောင်ဖြစ်ပြီး Mr. Jones နှင့် တိုက်ခိုက်ရာတွင် လယ်ယာကို ကာကွယ်ရန် တက်ကြွစွာ ဦးဆောင်ညွှန်ကြားခဲ့သည်။ သူ၏ စစ်မဟာဗျူဟာများသည် Julius Caesar ထံမှ လှုံ့ဆော်မှုရခဲ့သည်ဟု ဖော်ပြထားသည်။ သမိုင်းပြန်ရေးခြင်း Napoleon ၏ ခွေးများက Snowball ကို ခြံမှ ပြေးနှင်ထုတ်ပြီးနောက် Napoleon သည် ဝါဒဖြန့်ချိရေးကို အသုံးချ၍ အဖြစ်မှန်ကို ပြောင်...

"ပြည်ထဲအရေး ပေါက်နှင့်ကျေးသို့" ဆရာခင်ဗျာ။ ကျနော် ၁၉၀၀ အကျော်လောက်က စာအုပ်တအုပ်မှာတော့ ပြည်တဲရေးလို့ ရေးသားရတယ်လို့ သိရပြီး ခုနောက်ပိုင်း ပြည်ထဲရေးလို့သာ ရေးသားကြတာမို့ ဘယ်ဟာအမှန်ပါလဲခင်ဗျာ။ “ပြည်တဲရေး” လား၊ “ပြည်ထဲရေး” လား — ဘယ်ဟာ မှန်သနည်း  AI အောက်ပါအတိုင်း သဒ္ဒါနှင့် စကားလုံးဖွဲ့စည်းပုံအရ ခွဲခြမ်းရှင်းပြပါမည်။ ၁။ စကားလုံးဖွဲ့စည်းပုံ ပြည် + ထဲ + ရေး ပြည် — နိုင်ငံ ထဲ — အတွင်း ရေး — ဆိုင်ရာကိစ္စ ထို့ကြောင့် အဓိပ္ပါယ်မှာ နိုင်ငံအတွင်းရေးကိစ္စဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် သဒ္ဒါအရ “ပြည်ထဲရေး” သာ မှန်သည်။ ၂။ “ပြည်တဲရေး” ဟု ရေးလာခြင်းအကြောင်း ရှေးစာအချို့တွင်— “ထ” နှင့် “တ” သရအသံနီးစပ်မှုကြောင့် အသံလျော့သွားခြင်း လက်ရေးမှားခြင်း မူပုံပြောင်းလဲမှု တို့ကြောင့် “တဲ” ဟု ရေးထားနိုင်သည်။ သို့သော် သဒ္ဒါဖွဲ့စည်းပုံအရ “ထဲ” သည် သီးခြားပုဒ်ဖြစ်၍ “တဲ” သည် အဓိပ္ပါယ်မရှိ။ ၃။ တရားဝင်အသုံး ယနေ့တရားဝင်အမည်မှာ ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာနဖြစ်သည်။ ၄။ အနှစ်ချုပ် စာလုံး မှန်/မမှန် အကြောင်း ပြည်ထဲရေး ✅ မှန် ပြည် + ထဲ + ရေး ပြည်တဲရေး ❎ မမှန် သဒ္ဒါမကိုက် ဤကဲ့သို့သော သဒ္ဒါအခြေခံစကားလုံးများကို မူရင်းဖွဲ့စည်းပ...

တမြန့်ပြင်တနှစ်က ဒီနေ့မှာ အိမ်တံခါးခေါက်တယ်။ စာပို့သမားက အထုပ်နှစ်ခုပေးတယ်။ သူ့အိတ်ဆောင် LCD Signature Pad ပေါ်မှာ လက်မှတ်ထိုးပေးရတယ်။  ကိုယ်ထိုးတဲ့လက်မှတ်ကို ကိုယ်ကမမြင်ရတတ်ပေမယ့် တဖက်က 'ဆခရင်' မှာ သွားပေါ်တယ်။ အဲလိုပါပဲ စေတနာဆိုတာလည်း မြင်ရတာမဟုတ်ပါ။  သုံးနှစ်အတွင်းမှာ တခါတခါ အဲလို၊ တခါတခါစာရွက်လေးပေါ်မှာ လက်မှတ်ထိုးယူရတယ်။ တခါတလေတော့ သည်အတိုင်းပေးသွားတာတွေ ရပါတယ်။ ကျေးဇူး။  တခါတခါ စေတနာဆိုတာ 'ဆခရင်' လိုဘဲ။ တဖက်ကနေသာ မြင်ရတတ်တယ်။ ဒေါက်တာတင့်ဆွေ ၂-၃-၂၀၁၆

လေးရက်ကြာခရီးတခုသွားစဉ်က မိတ်ဆွေဟောင်းတွေအပြင် အသစ်တွကိုပါ တွေ့ခဲ့ရပါတယ်။ မိတ်ဆွေသစ်တွေထဲမှာ မြန်မာစာကို စိတ်ပါဝင်စားသူတွေလည်း ပါတယ်။ တချို့နဲ့ စကားအပြန်အလှန်ပြောခဲ့နိုင်တယ်။  မေးခွန်းတခုက မြန်မာအစ တကောင်းက။ AI ကို မေးမြန်းဆွေးနွေးပါတယ်။ (၁) “မြန်မာအစ တကောင်းက” ဟူသော ဝါကျအပိုဒ်သည် သမိုင်းရိုးရာအမြင်တွင် သုံးလာသည့် စကားဖြစ်ပြီး မေးခွန်းမှာ— “တိုင်းပြည်လား၊ လူမျိုးလား၊ စာလား” ဟု ခွဲခြားလိုက်လျှင် အဓိကအားဖြင့် လူမျိုးဆိုင်ရာ မူလအစကို ဆိုလိုခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ 🏞️ Tagaung (တကောင်း) တကောင်းသည် ဧရာဝတီမြစ်အထက်ပိုင်းရှိ ရှေးဟောင်းမြို့တခုဖြစ်ပြီး မြန်မာရာဇဝင်စာများတွင် “ရှေးအကျဆုံး မြန်မာမင်းဆက်တည်ရာမြို့” ဟု ဖော်ပြထားသည်။ ၁။ လူမျိုးဆိုင်ရာ အဓိပ္ပါယ် ရာဇဝင်များအရ မြန်မာလူမျိုး၏ မူလအစသည် တကောင်းမြို့မှ စတင်သည်ဟု ဆိုကြသည်။ ထို့ကြောင့် ဤဝါကျသည် လူမျိုးသမိုင်းအစ ကို ရည်ညွှန်းသည်။ ၂။ တိုင်းပြည်ဆိုင်ရာ အဓိပ္ပါယ် တကောင်းကို “မြန်မာနိုင်ငံ၏ မူလတိုင်းပြည်အစ” ဟုလည်း အနက်ချဲ့ထွင်၍ သုံးကြသော်လည်း မူလရည်ရွယ်ချက်မှာ လူမျိုးဆိုင်ရာ အစဖြစ်သည်။ ၃။ စာ (ဘာသာ) ဆိုင်ရာလား “မြန်မာစာအစ တကောင်းက” ဟု မဆိုကြပါ။ မြန်မာ...